007, 0031, Stoute Russen en een hoop vragen

0
387
Gebouw van de OPCW in Den Haag waar de Russische spionnen wilden inbreken op het computersysteem foto © Peter-Vincent Schuld
007, 0031, stoute Russen en een hoop vragen
door Peter-Vincent Schuld
Nieuws van donderdag 4 oktober 2018:
De Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD verstoort een cyberhack-operatie van Russische spionnen bij de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens, het OPCW in Den Haag.
Het is net een spannend verhaal uit een film. Sterker het is gewoon een spannend verhaal.
Maar het is zeldzaam dat details uit een operatie van de Nederlandse Militaire Inlichtingen- en Veiligheidsdienst MIVD zo naar buiten worden gebracht door de dienst en de bevoegde minister zelf.
Waar operaties normaal in de heimelijke sfeer plaatsvinden en waar de uitkomsten van operaties niet worden gedeeld is hier ditmaal wel voor gekozen.
De relaties met Rusland en het westen zijn op dit moment al zeer gespannen.
Met het openbaar maken van deze operatie zullen de spanningen zeker niet afnemen.
Integendeel. Het openbaar maken heeft dus duidelijk een politiek doel.
Wat de MIVD vandaag openbaar gemaakt heeft is natuurlijk niet het hele verhaal.
de MIVD kan ook niet het hele verhaal vertellen.
Het zou namelijk de werking van de Nederlandse militaire inlichtingendienst en haar contraspionage-activiteiten teveel in de openbaarheid brengen.
Toch veroorzaken de heimelijke operatie van de Russen en het ingrijpen van de Nederlanders na een tip van hun Britse collega’s veel vragen.
Gebouw van de OPCW aan de Johan de Wittlaan in Den Haag met rechts in beeld de Russische vlag. foto © Peter-Vincent Schuld

Het gebouw van het OPCW is gelegen aan de Haagse Johan de Wittlaan 32, gelegen in een buurt waar veel internationale organisaties hun stek hebben. Als je voor het gebouw staat ligt links het Mariott Hotel waar vanuit de Russen actief zijn geweest.

Ik verbleef ooit in het zelfde hotel. Achter het OPCW ligt het gebouw van de Europese politie-organisatie Europol. Rechts naast het gebouw ligt het World Economic Forum en het Novotel.  Deze “venue” was plaats van handeling van de Nucleaire veiligheidstop in 2014 waar tal van wereldleiders waaronder Barack Obama namens de VS en Sergej Lavrov, minister van Buitenlandse Zaken van Rusland aan deelnamen.
Tegenover het OPCW ligt het Catshuis, de formele ambtswoning van de Minister-President.
Op enkele honderden meters rechts van het OPCW staat het gebouw waar het Joegoslavië Tribunaal zetelde met tegenover het gebouw van Eurojust, de EU samenwerkingsorganisatie van de Europese Openbare Ministeries.
Vlag met embleem OPCW bij het gebouw van de organisatie in Den Haag
foto © Peter-Vincent Schuld
Al met al op een gebied van slechts duizenden vierkante meters, over een lengte van amper een kilometer werd en wordt er geschiedenis en wereldnieuws gemaakt en geschreven.
Tal van kantoorgebouwen met muren en ramen waar achter iets gebeurt. Waar mogendheden en andere belanghebbenden maar al te graag zouden willen weten wat er zich afspeelt.
Op het moment dat onze redactie het nieuws bereikte dat er iets speelde wat zou resulteren in een persconferentie trok dit direct onze aandacht. Een persconferentie gegeven door de directeur van de MIVD, Onno Eichelsheim, de Minister van Defensie, Ank Bijleveld en de Britse ambassadeur. Onze eerste reactie was er eentje van verwondering over het feit dat de MIVD in de openbaarheid stapte.
Wie de persconferentie goed bekeek en de gezichten van generaal Eichelsheim en minister Bijleveld goed bestudeerde zal het opgevallen zijn dat de letterlijke grijns van succes amper onderdrukt kon worden. Ogen die fonkelden van victorie.
De generaal die droog opmerkt dat hij ook beschikt over vier telefoons in reactie op het feit dat er bij de Russische spionnen een hoop mobieltjes zijn aangetroffen.
Er lijkt op sommige momenten enige mate van (gespeelde ??) collegialiteit naar de Russische tegenstrevers in de woorden van Eichelsheim te bespeuren met een ondertoon die toch iets had van “wij zijn allemaal inlichtingenjongens, maar dit schaakspel hebben wij gewonnen, lekker puh”. Generaal Eichelsheim, met de statuur van een generaal, vlijmscherp maar met een licht nonchalante houding van een kwajongen die trots is op de streken die zijn dienst en zijn mensen de Russen geleverd hebben. Authenticiteit kan generaal Eichelsheim zeker niet ontzegd worden.
Maar de persconferentie roept ook vragen op, veel vragen.
De vraag waarom de vier Russische spionnen niet zijn aangehouden kan denk ik het beste verklaard worden door het feit dat de vier op een diplomatiek paspoort reisden en dus op grond van het Verdrag van Wenen immuniteit genieten. Simpel gezegd, het is niet toegestaan diplomaten te arresteren. Je kunt ze alleen uitwijzen.
De ambtenaren van de MIVD hebben de operatie verstoord zoals er werd meegedeeld. De Russen hebben hun spullen achtergelaten. De vraag is of ze deze zaken vrijwillig hebben achtergelaten of onder dwang? Hoe is dit gebeurd?  Immers de ambtenaren van de MIVD hebben namelijk geen bevoegdheid tot het opsporen van strafbare feiten. Dus zijn de telefoons en contanten die zijn aangetroffen op de lichamen gevonden van betrokken inlichtingenofficieren of aangetroffen in hun goederen?
Wettelijk gezien hebben de ambtenaren van de MIVD ook niet de bevoegdheid tot het controleren van de identiteit van de vier onderschepte Russische inlichtingenofficieren. Dus welke opsporingsambtenaren van welke dienst hebben de feitelijke identiteit van de vier mannen vastgesteld en hoe is dit gebeurd?
Hoe is de “encounter” met de Russische spionnen feitelijk verlopen?  Volgens Eichelsheim heeft justitie geen rol gespeeld in de affaire. Wat met de huurauto, een Citroën C3?
Het voertuig is gehuurd voor een bepaalde duur, maar ik kan mij zo inbeelden dat er een bepaalde tijd nodig is geweest om het voertuig te onderzoeken vooraleer het voertuig aan de verhuurder is geretourneerd.
Is het voertuig formeel in beslag genomen?
Zo ja is daar formeel proces-verbaal van opgemaakt?
Wie heeft de auto afgesleept en in wiens opdracht?
Is er forensisch onderzoek gepleegd op de auto en op wat er allemaal in het voertuig gevonden werd?
Op alle goederen in het betrokken voertuig kunnen vingerafdrukken en DNA-sporen bevinden die niet per definitie van de vier betrokken spionnen hoeven te zijn.
Het wapen van de Russische militaire inlichtingendienst GRU
beeld: Russisch ministerie van defensie
Dan nog de vragen over het uitgeleide doen cq de begeleiding van de vier spionnen. Hoe is dat gelopen?
Was er een formeel bevel tot uitwijzing?
Onder welke vorm van dwang zijn de vier het land uitgezet?
Hoe moeten we dat begeleiden van de vier inlichtingenofficieren feitelijk zien?
Hoe en en met welke eventuele vlucht hebben de vier mannen Nederland verlaten?
Als ik het relaas zo hoor en als ik de bevindingen lees die ons zijn overlegd dan bespeur ik op het eerste gezicht een hoop klungelwerk bij de betrokken spionnen van de Russische militaire geheime dienst GRU. Een taxibonnetje van de GRU-kazerne naar het vliegveld. Sporen op een computer van eerdere operaties. De werkwijze is niet brutaal, maar getuigt eerder van domheid en laksheid. Het heeft er op zijn minst de schijn van dat de operatie niet erg professioneel verliep op het meenemen van de blikjes en ander afval in een Aldi-tas na. Dat weet ik nog wel dat je persoonlijke rommel niet moet achterlaten in sommige situaties.
Het is slechts een deel van de hoeveelheid vragen die er gerezen zijn. Wordt vervolgd.

 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here