CORSICA: Een hartelijk volkje dat zich nimmer onder de duim laat krijgen door Frankrijk en de EU

0
994
De Maria Ten Hemelopneming Kathedraail in Ajaccio, hoofdstad van Corsica; Plaats waar Napoleon Bonaparte gedoopt werd. De Kathedraal stamt uit tweede helft van de 16e eeuw waarin Corsica nog eigendom was van de Republiek Genua Foto: © Peter-Vincent Schuld
CORSICA: Een hartelijk volkje dat zich nimmer onder de duim laat krijgen door Frankrijk en de EU
 
door Peter-Vincent Schuld
 
Tussen het verbale geweld over grenzen en natiestaten ligt de waarheid dat een “landsgrens” door de eeuwen heen een dynamisch gegeven is gebleken. Oorlogen, bezettingen, territoriale conflicten. Je kunt je zelf soms wel afvragen of de natiestaat wel bestaat en of dit alles geen politieke dynamiek vormt door de eeuwen heen.
.
Europa staat volop in de spotlights maar ook ter discussie. Tijd om u mee te nemen naar het (ei)land Corsica. Ik was er ooit eerder voor amper 24 uur en verbleef en sliep toen op de zwaar bewaakte basis van de Franse Luchtmacht. Voordat we de basis, dat meer weg heeft van een fort, verlieten kregen we het advies mee, terughoudend te zijn met de Corsicaanse lokale bevolking.
.
Ja, een ander tijdperk waarin er nog wel eens een aanslag wilde plaatsvinden op de Fransen. Maar van enige spanning met de lokale Corsicanen was toen al geen sprake. Hoog tijd om terug te keren en u het verhaal te vertellen dat met eigen ogen feitelijk werd beleefd.
Meisje staat voor het standbeeld van Napoleon Bonaparte in Ajaccio, Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

.

Saillant element in de geschiedenis van Corsica en Europa is dat de Franse “veroveraar” Napoleon Bonaparte en zijn familie, geboren en getogen Corsicanen waren en zijn broer Lodewijk Napoleon “konienk van olland” werd.
Brasserie in Ajaccio met schilderij van Napoleon Bonaparte op de muur
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Een tijd waarin Lodewijk Napoleon eigenlijk gewoon zetbaas was van zijn broer maar zich ontvouwde als een regent met een groot hart voor de Nederlandse bevolking die met de blote handen zelf aanpakte  plus met geld over de brug kwam toen Nederland in het begin van de 19e eeuw geteisterd werd door een paar grote rampen. In januari 1807 ontplofte er een schip geladen met buskruit in de binnenstad van Leiden. Lodewijk Napoleon spoedde zich dezelfde dag naar de sleutelstad, gaf de Koninklijke Garde opdracht tot het redden van mensen, het ruimen van puin, liet de bakkers in Delft brood bakken voor de getroffenen en verordonneerde zijn hofchirurg om mensen medische bijstand te verlenen waarvoor hij Huis Ten Bosch in Den Haag, tot waar de klap te horen was geweest, open te stellen als noodhospitaal Groot hart van de Corsicanen? Je kunt het moeilijk ontkennen maar daar komen we laten op terug.
 
 
De boot van Corsica Ferries arriveert tegen ongeveer 7 uur in de ochtend in de haven van de Corsicaanse hoofdstad Ajaccio. De aanblik van de haven van Ajaccio is vanaf de boot in de ochtend is op het eerste gezicht wat troosteloos.
 
 
ZIcht op de haven van Ajaccio bij aankomst van de nachtferry naar Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Eenmaal de ferry verlaten kom je in een andere wereld. We kiezen niet om kwartier te maken in Ajaccio zelf, maar in een dorpje dat uitsluitend bereikbaar is via smalle en kronkelende bergweggetjes. De Corsicaanse vlag, de witte banier met daarop een zwart hoofd met een witte bandana prijkt overal langs de weg. Corsicaans nationalisme? In zekere zin wel ja.

Corsicaanse vlag, witte banier met man met witte bandana
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

.

Durf een echte Corsicaan geen Fransman te noemen. U en uw familie lopen geen kans meer om een mes tussen de ribben te krijgen, de vendetta’s zijn bij wet reeds sinds 1920 verboden.
Alleen toeristische nummerplaten herinneren nog aan de vendetta’s van weleer.
Foto: © Peter-Vincent Dchuld
.
Nee de Corsicanen zijn niet zo gewelddadig zoals ze af en toe omschreven worden, integendeel. Trots? Absoluut. Zijn het eigenheimers? Eveneens zo waar als het maar zijn kan.
Hooggebergte op Corsica aan de zuidkant
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Toch als we de bergen inrijden kan niet ontkend worden dat ik me even in het tot leven gekomen stripverhaal van Asterix en Obelix in Corsica waan. Robuuste huizen met muren die soms meer een meter dik zijn.
 
De muren van de huizen in de bergen zijn soms wel meer dan een meter dik. Op de foto het plaatsje Tolla
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

 Als uw verslaggever de geschiedenis van Corsica bekijkt, kan ik mij er wel iets bij voorstellen. Het (ei)land werd in het verleden om de haverklap bezet en ontzet. Wie of wat zijn die Corsicanen eigenlijk.?

Corsicanen zijn een volk, Fransen mag je ze iet noemen ook al hebben ze gebuiken als het eten en kop[en van een baguette (stokbrood) zoals de man op de foto.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Het zijn absoluut geen Fransen, het is een Romaans volk. volgens de geschiedenisboeken. Maar vast staat dat Corsica al in de bronstijd bewoond werd en dat der contacten waren met Sardinië en de Balearen. Wat en of er toen al feestjes op het Balearen-eiland Ibiza waren, kan ik u niet vertellen. Wel heeft Corisica veel overheersende machten gekend die uiteindelijk op de Fransen na er uit zijn gesmeten. Corsica werd in de 1768  door de Republiek Genua voor 200.000 pond verkocht aan Frankrijk. Zeer tegen de zin van de vader van Napoleon, Carlo Bonaparte die hierop met de Corsicanen een oorlog tegen de Fransen aanving. Een oorlog die hij verloor. Zijn zoon zou later hij Franse keizerrijk leiden.
 
Napoleon, hier op een reclamebord voor bier
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Ondanks dat Corsica 1 op 1 onderdeel van Frankrijk is,  toch waant u zich in een volstrekt ander land. Het heeft een eigen taal, het U Corsu, een oude variant op het Latijn dat naast het Frans de tweede voertaal is en gesproken wordt door ongeveer zo’n 65 % van de bevolking.

 
De Corsicaanse taal is het U Corsu waar naar ook dit restaurant in Propriano is vernoemd
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Wie over het eiland rijdt ziet nog steeds dat er verzet is tegen de Franse aanwezigheid, en in de ogen van de Corsicaanse separatisten “bezetting”.
Verzet tegen de Franse aanwezigheid op Corisca wordt duidelijk gemaakt middels een op een boerenschuur gekalkte leuze in de buurt van Capo di Feno
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Op een nieuwe weg nabij Capo di Feno op Corsica heeft het Bevrijdingsfront voor Corsica, het FLNC een bord voorzien vaan haar “aanwezigheid”
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Her en der ziet u leuzen gespoten op muren, verkeersborden en andere aanwezige en geschikte locaties met daarop “FNLC” dat staat voor Nationaal Front voor de bevrijding van Corsica of respectievelijk in het Frans en Corsicaans “Front de Libération Nationale Corse” of  “Fronte di Liberazione Naziunale Corsu”. Van verkeersborden waarvan de plaatsnaam in het Frans in doorgehaald of waar kogelgaten zichtbaar zijn, moet u niet staan te kijken.

 
Verkeersbord met kogelgaten nbij Capo di Feno, Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Van gekalkte leuzen die vertellen dat de Fransen moeten opduvelen moet u ook niet staan op te kijken. Maar, u moet zich om uw veiligheid volstrekt geen zorgen maken als u naar Corsica reist. Corsica is economisch voor een zeer groot deel afhankelijk van het toerisme bovendien zijn de Corsicanen bovenal een hartelijk en behulpzaam volk.

 
Toeristen op weg naar het strand bij Capo di Feno, Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schiuld

 

We rijden, na de Ferry vanuit Toulon, te hebben verlaten, ook meteen de hoofdstad uit en na een afslag die ons direct op een typisch Franse rotonde brengt wordt de route door de bergen genomen. Wat ons opvalt is dat de bergwegen in een wel zeer slechte staat zijn. Gaten in het asfalt, vallend gesteente op de weg.

 
Slecht onderhouden bergweggetjes op Corisca
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Waar zijn de gelden van het Europees Fonds voor Europese Regionale Ontwikkeling?  Als er een plaats in de EU is die recht heeft op deze fondsen dan is het Corsica wel.

 
Europese vlag, naast cie van Frankrijk, Corsica en die van gemeente Ajaccio op het gemeentehuis van Ajaccio
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Zijn de verbindingen van de stad naar de bergdorpjes niet belangrijk?  Moeten de Corsicanen maar met gevaar voor eigen leven zich van plaats naar plaats begeven? Slechts op een beperkt aantal plaatsen zijn de rotsen en bergen bedekt met vangnetten om het vallend gesteente op te vangen of zijn de rotsen van een “houdende” betonlaag voorzien.

 
Op slechts een beperkt aantal plaatsen langs de kleine bergwegen op Corsica zijn er vangnetten aangebracht tegen vallend gesteente
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Ook op de laatste dag, het moment dat uw verslaggever naar de ferry reed om Corsica te verlaten zag hij al vanop afstand dat er een fiks rotsblok van een kilootje of 20 op het bergweggetje gevallen was. Je zult er maar tegen rijden en vervolgens in het ravijn belanden. Dan stop je, verwijder je vervolgens het rotsblok van de weg en deponeert het ergens waar het geen kwaad meer kan aanrichten. En zo geschiedde.
 
Waarschuwingsbord voor en en vangnet tegen vallend gesteent, eerder uitzondering dan regel op Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Rijdend door de bergen verlangt echt wel wat van je aandacht en stuurmanskunst. Her en der tref je langs de weg herdenkingsmonumentjes aan voor mensen die in het verkeer om wat voor reden dan ook het leven lieten en dat zijn er niet weinig. Ook op Corsica slaat de dood vaak en ongenadig toe in het verkeer.

 
Monumentje voor dodelijk verkeersslachtoffer net buiten Ajaccio, Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

We maken kwartier in het pittoreske bergdorpje Tolla (Todda in het Corsicaans) aan het meer van Tolla met een stuwdam ten behoeve van elektriciteitsopwekking door de Franse energiereus EDF. Vanuit deze plek gaan we hier onze reportages organiseren en produceren. Het appartement dat we betrekken om vanuit te werken heeft een geschiedenis van vele generaties. De vloer bestaat uit zware eikenhouten planken van vele
eeuwen oud. Waar de keuken is geplaatst stond vroeger de toog. Inderdaad, een kroegje in de bergen. De stenen en de vloeren hebben ontelbare verhalen geabsorbeerd. Over twisten? Over bloedig afgelopen vendetta’s? Over ontsproten liefdes? Over verboden liefdes?  Over het verzet tegen de Duitse bezetters? Over het verzet tegen de Franse overheersing? Over geheime wapenleveranties aan Hagganah in Israël?  De voorloper van het huidig Israëlische leger werd vanaf het eiland midden jaren veertig vanaf Corsica voorzien van wapens.   De muren weten het, de vloeren weten het. Gesproken wordt er niet.
 
Zicht op Tolla en het stuwmeer vanuit het appartement waar ons reportageploeg intrek heeft genomen.
Foto: © Peter-Vincent Schuld


.
Het eiland kent van oudsher een Italiaans-Azkenazische Joodse gemeenschap die door de Corsicanen eeuwen terug werd uitgenodigd om er zich te komen vestigen en onder meer  aangeduid werden als Paduvani.
.
Het eiland kent vele geheimen die in menig graf werden meegenomen. Het zou uw verslaggever korte tijd later nog eens eens te meer duidelijk worden. Met de auto rijden we het dorpje Baesilica door. Een klein straatje wordt geblokkeerd door een bestelbusje. Mijn collega,nog onbekend met de Corsicaanse gebruiken, claxonneert, waarop de bestuurder naar buiten komt en vraagt “Waarom claxonneert u nu?”. Met de woorden “doe dat nou niet, ik ga het wel even regelen” stapt uw verslaggever uit en loopt met een brede lach naar de bestuurder van de bestelbus om een hand te geven en de situatie in de kiem te smoren en uit te leggen wie we zijn en wat we komen doen. Binnen een halve seconde is de situatie gekeerd in een hartelijke ontmoeting
 
Deniz, de rijdende kruidenier in de bergdorpjes rond Baaesellica, Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

De man heet Deniz en is de rijdende kruidenier van de bergdorpjes waar veel ouderen wonen die niet meer zelfstandig naar de stad kunnen afreizen. Deniz brengt ze de wekelijkse boodschappen. Als er een iemand is die kan vertellen wat Corsica is, is hij het wel. uw verslaggever stelt hem de vraag “Wat is nu de ziel van Corsica?”.

“Een groot hart” antwoordt Deniz. “We hebben een groot hart” gevolgd door met  scherpe glinsteroogjes begeleidde zin “Horen, zien en zwijgen”. Ja dit eiland draagt geheimen met zich mee die geen buitenstaander ooit te weten zal komen. Uw verslaggever doet ook geen moeite om om te “vissen”, dat zou alleen maar averechts werken. Dat komt misschien wel als het moment zich aandient.  Ook in de journalistiek is haastige spoed zelden goed. Eerst maar eens het vertrouwen winnen van de mensen en er zijn nog genoeg mogelijkheden om terug te keren naar het eiland.
De rijdende kruidenier Deniz die de bergdorpjes voorziet van groenten fruit en kruidenierswaren
Foto: © Peter-Vincent Schuld


.
De rollen lijken een beetje omgekeerd. Het is nu kruidenier Deniz die de vragen stelt over ons doel van deze trip, waar we verblijven en legio andere vragen. We hebben geen geheimen, hebben niks slechts in de zin dus we draaien mee in het spel van vraag en antwoord, waarbij de vragen van Deniz in ieder geval al duidelijk maken dat de locals maar al te graag willen weten wat we komen uitspoken daar in de van God en al verlaten bergen. Soms is een vraag een antwoord op een nog ongestelde vraag. Door de vragen van Deniz aan ons heen stroomt er een hartelijk welkom. Er is een onderlaag waarneembaar. Een onderlaag van een sociale cohesie en onderlinge bescherming. Het is uw verslaggever duidelijk, vanaf nu weet de hele bergstreek dat we hier aan het werk zijn. We zetten onze rit voort langs de smalle schier onbegaanbare bergweggetjes. De chauffeurs in de weinige tegemoet komende auto’s steken allemaal hun hand op, en iedereen maakt voor iedereen ruimte, zodat een ieder veilig op zijn bestemming kan aan komen.
 
Zwart varken en wit paard heten de reportageploeg welkom diep in de Bergen van Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Dieper in de bergen ontmoeten we andere lokale bewoners maar dan van het dierlijk soort. Midden op de weggetjes wandelen zwarte varkens met hun biggetjes. Ze hebben een eigenaar, ze dragen een oormerk. Maar niemand zal het in zijn hoofd halen om het vee te stelen. In tegenstelling tot varkens is van wilde zwijnen geweten dat ze hun jongen met enige agressie kunnen beschermen.  De zwarte varkens hobbelen gewoon snel het maquis weer in, een kruidig struikgewas waar het eiland vol mee staat en dat een hele aparte geur heeft. Ook hier beschermt de moeder haar kinderen maar van enige agressie naar ons toe is geen sprake. Moeder varken neemt van de gelegenheid gebruik om een grazende pony te begroeten om daarna de weg over te steken en in de wildernis te verdwijnen. Niemand heeft het hier over een mestoverschot.
 
Mama zwart varken en haar biggetjes scharrelen door de bergen van Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

We geven de auto nog eens opdracht om wat hoger te klimmen en voor ik het weet staan we tussen een kudde scharrelende stieren met scherpe horens. Het is hier duidelijk geen Pamplona. De blikken in de ogen van de stieren lijken een beetje op “wat komen jullie hier doen?  maar nou je er toch bent, ga rustig  je gang”.

 
 
Uw verslaggever begeeft zich naar de stieren die vele malen meer kracht hebben dan uw verslaggever en ze vinden het allemaal wel best. Opnieuw geen spoortje van agitatie of onrust in de kudde, wel nieuwsgierigheid.
Loslopende stieren in het Corsicaans gebergte
Foto: © Peter-Vincent Schuld
Loslopende stieren in het gebergte van Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

De dieren zijn verbazingwekkend kalm. Zouden ze voelen of weten dat ik geen slechte bedoelingen heb? Rustig beweeg ik me tussen de kudde, kijk naar de weidse ruimte en vraag me af welke niet vertelde verhalen op dit van God en al verlaten plekje zich hebben afgespeeld. De vraag is niet of er zich af gespeeld heeft, maar wat er zich heeft afgespeeld.

 
Nieuwsgierige stier komt uit de bosjes in de bergen van Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Hoe hoger we in de bergen komen des te slechter de wegen worden. Het lijkt een blokkade om mensen toegang te onthouden die hier niets te zoeken hebben. Maar wat zoeken wij er dan? Is het kennis, respect en combinatie met een niet aflatende maar gepaste nieuwsgierigheid om u te vertellen.

Uitzonderingen bevestigen de regel: wegenwerken op een bergweggetje nabij Ocana
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Een paar dagen later viel ons reportageteam ook ten prooi aan het gesteente op de weg wat ons een lekke band opleverde. Tijdens het plaatsen van het reservewiel kreeg uw verslaggever acuut hulp van een lokale bewoner die we daarna nog vaak in alle hartelijkheid terugzagen. Was de natuur ons slecht gezind om juist die scherpe steen de autoband aan flarden te doen scheuren? Of bracht het ons dieper in Corsica en dichter bij de mensen? Al gauw bleek de laatste optie de enige ware te zijn.

Vriendelijkheid, hoffelijkheid, het begint al vanaf kleins af aan bij de opvoeding. Op de foto vader en kind in de straten van Ajaccio
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

De band werd  voor uiterst een schappelijke “niet-toeristen” prijs vervangen door een garage in Ajaccio, waarvan de baliemedewerkster  uw verslaggever eerst een heerlijke kop koffie serveerde vooraleer tot de kern van de zaak te komen. De Corsicaanse bevolking ten voeten uit.  Een stukje Europa dat zo eigenzinnig is maar waarvan de schil dunner wordt naar mate u meer moeite doet voor de lokale bevolking, ze met respect en vriendelijkheid behandelt, in hun eigen taal communiceert en gewoon nog eens ouderwets “dank u wel ” kunt zeggen.
Bergweg van Ajaccio naar Bastia
Foto: Peter-Vincent Schuld

 

Wat we ook allemaal van Europa en de EU mogen vinden, zijn dit niet de basale kernwaarden die je overal aan de dag moet leggen? Dat het niet altijd zo gaat werd nog maar eens duidelijk na een rit van 2,5 a 3 uur door de bergen van Ajaccio naar Bastia, zo’n 150 kilometer van elkaar verwijderd.
Komen en gaan van ferry’s in de haven van Bastia
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Terwijl de ferry’s in Bastia af en aan varen om ladingen toeristen te brengen en te halen nemen wij plaats om wat te eten op een hoger gelegen plein maar recht tegenover de haven. Een serveerster wordt als voetveeg gebruikt door haar gerant . Uw verslaggever vangt een gesprek met haar aan. Charlie (afkorting van Charlene – pvs) heet ze. Van  negen uur in de ochtend tot 12 uur in de nacht sjouwen op het terras van het restaurant. Met amper een paar uurtjes vrij. De vermoeidheid is van haar gezicht te lezen. In een vertrouwelijke setting vertelt ze ons dat ook gasten en klanten haar als voetveeg gebruiken. Gasten met arrogantie, zonder een greintje vriendelijkheid om over een fooi nog maar te zwijgen. Is dit het “sociaal Europa” dat we voor ogen hebben? Waar iedereen zo zijn mond vol van heeft? Ik vraag me af of de schone woorden verder dan ver afstaan van de realiteit en het daadwerkelijk gedrag van mensen die zo met een “sociaal Europa” lopen te dwepen. Begint een “sociaal Europa gewoon” niet bij jezelf?. Haar “tot ziens” was gemeend en geheel wederzijds.
.
De terugtocht naar het bergdorpje Tollla leidt opnieuw door de bergen en we nemen nu bij duisternis de zelfde mystieke omgevingen waar af en toe gehuld in een zacht licht van dorpse avondverlichting afgewisseld met kaarsjes die branden langs de wegen, daar waar weggebruikers het leven lieten. We verlaten de doorgaande weg om bij nacht langs binnenwegen het dorpje Tolla te bereiken. Wegen? Noem het geasfalteerde paadjes, smal en bezaaid met stenen die van de rotsen zijn komen afzetten. Soms bijna onbegaanbaar. De combinatie van trekkracht en de robuustheid van ons voertuig aangevuld met het opgezette groot licht in de bergen geeft ons een beperkt gevoel van veiligheid. Met amper 20 tot 30 kilometer per uur verplaatsen we ons. Geen veegwagen die de wegen vrijhoudt van vallend gesteente, opnieuw geen netten die het vallend gesteente zouden moeten tegenhouden en vooral geen bereik met de mobiele telefoon in geval van een onverhoopt incident. Weer geen geld ter beschikking van het Europees fonds voor regionale ontwikkeling? Of mogen de mensen zich hier maar te pletter rijden? Tellen deze levens niet?. Als je hier een ongeval krijgt, kan het wel eens heel lang duren voordat ze je vinden en er hulp komt. Het is maar gelukkig dat we uiterst voorzichtig rijden.
.
Uit het niets, feitelijk uit de dichte bebossing komt er van de rechterzijde iets over de weg rennen, we rijden langzaam genoeg om te kunnen stoppen en te kunnen waarnemen dat het een heel jong vosje is dat ons van de andere kant van het weggetje aanstaart. Wat zou er zijn gebeurd als we harder hadden gereden? Het doet ons goed dat het beestje veilig en zonder zebrapad de weg is kunnen oversteken. Ook wij komen weer veilig aan in Tolla.
Gebouw van de prefectuur in de Corsicaanse hoofdstad Ajaccio
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Laten we maar eens maar eens een kijkje nemen in de Corsicaanse hoofdstad Ajaccio waar ook de prefectuur gevestigd is waar vanuit het eiland bestuurd wordt. Corsica kent een gelimiteerde vorm van zelfbestuur en dat is ook wel meer dan noodzakelijk. De Corsicanen kun je niet 1 op 1 gelijk schakelen met de Fransen. We komen aan op een parkeerplaats niet ver van de haven dat tevens een met zonnepanelen overkapte stelplaats kent voor busjes die op elektriciteit rijden  door Ajaccio. Uw verslaggever ontgaat de toegevoegde waarde voor het reeds bestaande openbaar vervoer in Ajaccio.
Stelplaats en oplaaspunt voor elektrische busjes (openbar vervoer) in Ajaccio, Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Wat uw verslaggever wel opvalt is dat het “schoon rijden”project mede gefinancierd is door….. de Europese Unie? Mis ik iets? De stadsbussen in Ajaccio zijn reeds deels hybride en het project lijkt mee eerder een symbolische toevoeging zonder feitelijke meerwaarde.

Elektrische bus, een project medegefinancierd door de Europese Unie
Foto: © Peter-Vincent Schuld
 
We zetten het project af tegen wat uw verslaggever waarneemt en dat is dat er vrijwel dagelijks ongevallen gebeuren die jaarlijks aan vele mensen het leven kosten op de bergwegen. Leuk voor de toeristen, zo’n elektrisch debielenbusje maar aan de veiligheid en het welzijn van de Corsicanen voegt het niks toe.
.
De Corsicanen hebben zeer gemengde gevoelens over de Fransen, maar ook over de Europese Unie. Uw verslaggever treft in een straat langs een doorgaande weg in Ajaccio een bord aan dat meldt dat er weer een projectje gefinancierd is met Europees geld. Maar het blijkt bij enkele Corsicanen niet in goede aarde gevallen te zijn. Een groot rood kruis is over het bord gespoten. Nee een deel van de Corsicanen houdt niet zo van inmenging. Maar economisch redt Corsica het niet zonder Frankrijk.
Bord dat melding maakt van een financiering van een project door de Europese Unie mede wordt gefinancierd is met rode verf doorkruisd in de Corsicaanse hoofdstad Ajaccio
Foto: © Peter-Vincent Schuld.

 

Aan de andere kant besefte Frankrijk dat enige vorm van autonomie voor de Corsicanen ook onontkoombaar was en dus werd de l’Assemblée du Corse (Het Corsicaans parlement)  en een uitvoerende raad (conseil exécutif) , zeg maar een regionale regering in het leven geroepen. De stemmen van de overwegend Rooms-Katholieke Corsicaanse bevolking gingen bij de laatste verkiezingen zoals verwacht naar de Corsicaanse nationalisten (Parti Autonomiste) onder leiding van de Joods-Corsicaanse advocaat Gilles Simeoni.
Nationalistische seperatistische uitingen aangebracht op de muur van een trap nabij een voetgangerstunnel in Bastia
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Simeoni verdedigde gedurende zijn praktijk in de advocatuur de dader van de laatste grote daad tegen wat extreme Corsicaanse nationalisten zien als de Franse overheersing waarbij de Franse prefect Claude Érignac werd vermoord op 6 februari 1996.  De tijd van gewelddadig verzet door de Corsicaanse ultranationalisten tegen de Fransen lijkt voorbij, met nadruk lijkt. De Fransen hebben hun handen vol gehad met het in toom houden van de weerbarstige Corsicanen en zijn daarin te ver gegaan. De opvolger van de vermoorde prefect Erignac, Bernard Bonnet ging zijn boekje zwaar te buiten en gaf opdracht aan een vijftal gendarmes om brand te stichten in een illegaal gebouwde paillotte (strandtent) nabij Ajaccio, waarbij enkele van deze gendarmes overigens gewond raakten. De prefect draaide na een proces in de hoofdstad Ajaccio een Parijse gevangenis in.
 
Een rotsblok langs de weg waarin seperatistische Corsicanen duidelijk maken dat ze van de Fransen af willen.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Op de plaats van de brand werd onder meer een portofoon van een van de brandstichtende gendarmes gevonden en de prefect trachtte de schuld in de schoenen te schuiven van de Corsicaanse nationalisten. Een onafhankelijk onderzoek bracht iets heel anders aan het licht. Parijs kon niet anders dan de Corsicanen meer politieke en bestuurlijke lucht geven.

.
Hierop werd speciale elite-eenheid van de Gendarmerie op Corsica (GPS- Groupement des Pelotons de Sécurité) die de opstandige Corsicanen  in het gareel diende te houden door de Franse regering opgeheven en teruggetrokken. Maar er is niet veel voor nodig om de Corsicanen weer te laten ontvlammen.
.
In tegenstelling tot de reguliere politie is de Franse gendarmerie gekazerneerd in schier onneembare vestingen omheind door hoge muren, prikkeldraad en bewaakt met camera’s.
.
Op een zeker moment passeren wij zo’n kazerne in Ajaccio aan de linkerkant van de weg. De kazerne wordt verlaten door een gendarme in privé-tijd op een scooter, komende van links, vanuit de kazernepoort, in burger. Aan niets is te zien, behalve zijn houding, dat het hier om een gendarme gaat, die in zijn privétijd zich ook aan de verkeersregels dient te houden. Meneer geeft een stopteken omdat hij zonder enige bevoegdheid voorrang wenst.
.
Hebben we niet allemaal moeten lachen om de streken van het peloton Gendarmes van Louis de Funes, zoals hier te zien op een reclamebord in Saint Tropez?
Foto: © Peter-Vincent Schuld
 
We negeren het stopteken op zijn Corsicaans en lachen er een keer mee, waarbij we acuut moeten denken aan het ongeregeld zootje gendarmes onder leiding van Louis de Funés.
Vriendelijke politiemensen bij een brandmelding in de binnenstad van de Corsicaanse hoofdstad Ajaccio
Foto: © Peter-Vincent Schuld


.
Een paar dagen laten doet er zich een brandje voor in Ajaccio, en ach een paar foto’s kunnen geen kwaad. Twee agenten van de Police Nationale zij er “pro forma” bij. Een en al hartelijkheid en vriendelijkheid. Een stevige handdruk en elkaar het beste toewensend. Verschil moet er zijn.
Beklad verkeersbord waar in het Corsicaans de Franse te verstaan worden gegeven om weg te gaan
Foto: © Peter-Vincent Schuld


.
Opnieuw door de bergen langs prachtige dorpjes en gekalkte leuzen tegen de Franse aanwezigheid. Maar het zijn niet alleen de Fransen die een veeg uit de pan krijgen.
.
Op de weg naar Bastia, zag uw verslaggever al rijdend een leuze op de muur gekalkt “Salafisten eruit”.  De relatie tussen de Corsicanen en de op hun eiland levende moslims uit Algerije en Marokko is ronduit slecht.
.
Onder de Corsicanen is er een grote barriere die tussen hen en de moslims die op het eiland leven.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

De overlevering van de verhalen over de bezetting door de Moren die getracht hebben de eilandbevolking te bekeren tot de islam dragen ook niet bij aan een betere verstandhouding. De Moren werden na 150 jaar bezetting door de Italianen van eiland geschopt zo’n 1300 jaar terug waar de Corsicanen in eerste instantie heel blij mee waren, maar nadien opnieuw het slachtoffer werden van onderdrukking.
 
Door wie werd het eiland niet bezet door de eeuwen heen?
Er hoeft maar weinig te gebeuren om de Corsicanen te laten ontvlammen. De Belgische krant “De Tijd” berichtte op 29 december 2015 volstrekt onjuist over zogenaamd “racistisch” geweld op Corsica. Na de aanslagen in Parijs kwamen de reeds lang aanwezige spanningen tussen de traditionele Corsicanen en de op het eiland levende moslims aan de oppervlakte. Die werden nog groter toen tijdens de kerstdagen moslims de brandweer onder valse voorwendselen opriepen en vervolgens werd de brandweer bekogeld en belaagd door de moslims. Voor de Corsicanen was dit reden genoeg om een “raid’ uit te voeren op een moskee, deze te vernielen en korans te verscheuren.
.
De autoriteiten kondigden een samenscholingsverbod af dat natuurlijk door de Corsicanen werd genegeerd en toch een demonstratie organiseerden. In tegenstelling tot wat de media meenden te moeten berichten waren de demonstrerende Corsicanen duidelijk in hun statement “Wij zijn geen racisten maar wij willen van het gespuis af”. De moslims op Corsica weten dat ze zich zeer koest moeten houden. Dit is feitelijk al voelbaar op een strand waar vrijwel uitsluitend Corsicanen komen. Een islamitisch echtpaar waarvan de vrouw was gekleed in een chador en bijbehorende textielhoop en de man in een fluorescerend gele zwembroek (ik wist niet dat er op het strand aan een weg gewerkt werd) konden rekenen op afwijzende blikken van de Corsicanen. Als blikken konden doden had Allah er twee permanente gasten bij gehad. Dit heeft niks met racisme te maken, maar met botsende religies en clashende culturen.
.
Oorlogsmonument met de namen van de gevallenen uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog in Tolla, Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld
 
Corsica, altijd voorwerp van bezetting. In de laatste eeuw gaf het Vichy regime dat pro Nazi-Duitsland was het eiland weg aan de Italiaanse dictator Mussolini. Nadat Mussolini in 1943 was afgezet, kwam het eiland onder Duits gezag. De troepen die trouw waren aan de nieuwe regering in Rome kwamen samen met de Corsicanen in verzet. Overal op het eiland treft u monumenten aan met daarop de namen van Corsicanen die zijn omgekomen tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog.
 
Detailfoto van het oorlogsmonument ter nagedachtenis van de omgekomen inwoners van tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Gedrapeerde vlaggen met een soldatenhelm met boven op het monument een kruis.
Foto: © Peter-Vincent Schuld


.
De eeuwen lange bezettingen van Corisca, waarbij het eiland telkens als politieke pasmunt werd gebruikt zonder ook maar een cent te geven voor het recht tot zelfbeschikking van de Corsicanen, hebben het Corsicaanse volk tot op het bot getergd en is in de genen gaan zitten van de Corsicanen.”Bezet” betekent “Verzet”.  Ondanks de weerbarstigheid van de Corsicanen kan uw verslaggever ze niet anders bestempelen als een van de liefste volkeren die uw verslaggever in Europa heeft meegemaakt.
Het Generaal De Gaulleplein in Ajaccio ter herinnering van de bevrijding van het eiland door Generaal De Gaulle
Foto: © Peter-Vincent Schuld


.
Natuurlijk zit er overal kaf tussen het koren. Het enige dat de Corsicaanse mensen vragen is respect voor hun identiteit en voor hun (ei)land. Als u dat geeft dan zijn open armen en een oprechte warmte het acute antwoord.
.
We rijden vanuit het drukke Ajaccio nog maar eens de bergen in. Een hapje eten na een dag van beeld maken en observeren. De meeste informatie doe je vaak op in de horeca en waar kun je rustiger tot een gesprek komen dan buiten de toeristische drukte. We kiezen voor een typisch Corsicaans restaurantje in Ocana. Daar waar de pizzabakker zich niet omwille van toeristische redenen heeft getooid met de originele witte bandana tegen de hitte van de pizzaoven.
Pizzabakker met traditionele bandana in een restaurantje in Ocana, Corisca.
Foto: © Christel Dubos/Schuld

 

.

Uw verslaggever komt in gesprek met Baptiste Salini, een jonge gozer die de bediening voor zijn rekening neemt. Een intelligente jongeman die een afgewogen blik heeft op de gebeurtenissen op het eiland van de afgelopen decennia. We mogen niet vergeten dat het Corsicaans militant verzet tegen de Fransen erg gewelddadig was. Afpersing (onder het mom van revolutionaire belastingen), bomaanslagen tegen gebouwen en installaties van de Franse autoriteiten, aanslagen op toeristische infrastructuren, geweld tegen personen, het gebeurde allemaal. Ook op het Franse vaste land sloegen de separatisten toe met aanslagen in Nice, Toulon, Marseille en Avignon. Baptiste Salini spreekt over het “epoque”  oftewel het tijdperk en zegt dat dit een periode is die achter ons ligt. Veel Corsicanen wonen ook op het Franse vaste land en veelal economische redenen heeft hen hiertoe aangezet, want ook qua werk en inkomen is Corsica niet altijd rozengeur en maneschijn. Salini vertelt dat er ongeveer nog zo’n 1000 Corsicanen actief zijn binnen de verzetsbewegingen tegen de Franse aanweaigheid op Corsica, maar geen factor meer van enige betekenis vormen.


Muurschildering met eis tot autonomie voor Corsica
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Baptiste vertelt hoe de binnenlandse bevolking zich in leven houdt door het land te bewerken, de veehouderij en de jacht. Op de vraag wat zijn identiteit is antwoordt hij afgewogen. “Ik ben in de eerste plaats Corsicaan en op de tweede plaats Frans”. Fier serveert Baptise Salini het eten en drinken. Zijn woorden en gezichtsuitdrukking wegende kan uw verslaggever geen andere conclusie trekken dat hij hoort tot de nieuwe generatie Corsicanen die middels rust en stabiliteit de kwaliteit van leven wil bevorderen met gepaste eerbied voor de oudere generaties. Bij het afrekenen en het afscheid kom ik eveneens in contact met de keukenbrigade van het restaurantje dat midden in de bergen ligt. “Het draagvlak voor de Europese Unie onder de bevolking is minder aan het worden” stelt de chef van het restaurant.  Over de oorzaken van het afnemend draagvlak krijgt uw verslaggever geen eenduidig antwoord, maar in grote lijnen komt het er op neer dat de lokale bevolking meer had verwacht van “Brussel”.

.
Lokale producten in grote supermarkt van E.Leclercq
in Ajaccio
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Ook “Brussel” heeft soms moeite met de Corsicanen. In de vroege jaren negentig van de vorige eeuw werden subsidies voor landontwikkeling stopgezet nadat Corsicanen hun eigen gronden in de brand staken.
.
Bos- en natuurbranden vormen nu nog steeds een van de grootste veiligheidsproblemen van het eiland. Ook begin dit jaar teisteren grote bosbranden het hemelsbreed 186 kilometer lange land waarvan de bossen die vlam vatten maar moeilijk bereikbaar zijn. Op het vliegveld Napoleon Bonaparte staan voortdurend twee geel-rode Canadair blusvliegtuigen buiten de hangar klaar om in te grijpen. De patrouillediensten van de twee departementen Haute Corse en Corse du Sud patrouilleren voortdurend met terreinvoertuigen om bij een brand de eerste aanval in te zetten. Blusvoertuigen van de brandweer staan her en der op het eiland opgesteld op strategische plaatsen om bij een brandalarm nog sneller ter plaatse te kunnen zijn. Ook de Franse civiele bescherming de “Securité Civile” heeft een vloot aan rijdend materieel klaar staan om in te grijpen bij calamiteiten.
Tamkautospuit met 4000 liter water, strategisch opgesteld buiten Ocana
om direct te kunnen ingrijpen bij een eventuele bosbrand.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

 

Buiten Ocana staat in een bossage een blusvoertuig geparkeerd. De brandweerlieden liggen in de wagen of doen een tukkie in de hangmatten in het maquis buiten de hitte van de zon. Bij een alarm gaat de ploeg direct ter plaatse met 4000 liter water aan boord waarna er direct versterking komt.
 
Corsica, ook een eiland van vuur, maar niet alleen vuur ook van passie en liefde. Onder het appartement van waaruit wij werken bevindt zich een gelateria in de onderste ruimte van het  gebouw in de bergen waar vroeger een bakkerij zat en boven de kroeg waarover we al eerder spraken. Het zaakje wordt draaiende gehouden door Flora. Een beeldschone Corsicaanse met een Italiaanse vader. Ze woont in de binnenstad van hoofdstad Ajaccio en komt elke dag plichtsgetrouw naar haar werkplek. Als uw verslaggever haar vraagt  naar de ziel en de geest van Corsica antwoordt ze “familie”, “hier zijn de familiebanden essentieel”. Met een hoge maar liefelijk stem vertelt ze dat daarnaast de onderlinge zorg voor elkaar enorm belangrijk is, “de solidariteit met elkaar” zoals ze dat noemt. Liefdevol en zorgzaam als Flora is krijgt uw verslaggever een zakje heerlijke lokaal gebakken koekjes mee. Het gebaar gaat gepaard met zoveel warmte die niet te beschrijven valt maar alleen maar te voelen is. De liefde voor dit (ei)land en haar bevolking is nu voor eens en voor altijd bezegeld.
.
Flora Arema, de Corsicaans italiaanse jonge dame die de Gelateria uitbaat in Tolla en voor wie familie en onderlinge solidariteit de belangrijkste waarden op Corsica zijn
Foto Peter-Vincent Schuld

 

De zeer vroege ochtend dat we naar de haven rijden om de ferry terug naar Toulon te nemen en we rustig door de bergen rijden naar Ajaccio valt op eens een levend wezentje op zo midden op de weg. Het is een piepjonge uil die recht blijft zitten op de weg en uw verslaggever aanstaart. ik stop acuut de auto. Een uil, symbool van de wijsheid. Een goede minuut lang kijken we elkaar aan waarna het diertje wegvliegt in het maquis. Verbouwereerd door het moment vervolgen wij onze weg tot op de terminal en de ferry oprijdende.
.
De boot verlaat de haven van Ajaccio, een traan verlaat de ogen van uw verslaggever.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here