Europese wetgeving inzake asiel schiet maar niet op


Koos van Houdt

Als ergens ‘de duivel in de details’ zit, dan is het wel bij de onderhandelingen over een gemeenschappelijk Europees asiel- en migratiebeleid. Er zijn en worden mooie woorden over gesproken. Maar als Griekenland en Italië een onevenredig grote last krijgen te verwerken, kijken de andere lidstaten toch gewoon de andere kant uit.

Zondag heeft de Italiaanse kiezer daar luid en duidelijk de afkeuring over uitgesproken. Daarmee is de verkeerde partij, namelijk de goed willende en hard aan dit probleem werkende Italiaanse regering naar huis gestuurd. De andere lidstaten mogen de hand in eigen boezem steken, wanneer ze zich een oordeel vormen over wat er de afgelopen jaren rondom Europese solidariteit inzake het opvangen van vluchtelingen is gebeurd.
Duitsland is nog het minst schuldig. Angela Merkel sprak de bekend geworden woorden ‘Wir schaffen daβ’. Die woorden komen op een voorzichtig geformuleerde en aan een jaarlijks aantal van 200.000 hulpzoekende migranten gebonden aantal terug in het coalitieakkoord. De minst ongunstige uitleg kan daarom, na de uitslag van de ledenstemming binnen de SPD, opgeld doen. In de Europese Unie moest worden gewacht op de vorming van een nieuwe Duitse regering.
Toch is dat maar een klein stukje van de waarheid. Al heel wat jaren stonden niet de Duitsers op de rem bij het formuleren van een geheel nieuwe Europese wetgeving inzake asiel en migratie. Lidstaten, zeker ook Nederland, probeerden zoveel mogelijk vast te houden aan de oude spelregels van de zogenaamde ‘Dublin II’ -verordening. Vluchtelingen die binnen een lidstaat van de Europese Unie asiel aanvragen, moeten dat doen in het land van eerste opvang. Zo bleven landen als Griekenland en Italië in de praktijk in de kou staan. Zij misten voldoende daadwerkelijke hulp van de andere lidstaten, vooral in 2015 bij de onverwacht grote stroom nieuwe vluchtelingen uit het Midden-Oosten en vooral Syrië.
Donderdag komen de ministers voor asiel en migratie in Brussel weer bij elkaar om te spreken over dit migratiebeleid. Het Bulgaarse voorzitterschap heeft een document op tafel gelegd, waarin wordt gevraagd om blijvende ‘waakzaamheid’. In 2017 was het aantal asielzoekers en migranten namelijk “nog steeds” hoger dan in 2014, het jaar voorafgaande aan crisisjaar 2015. Er moet blijvend gewerkt worden aan een verbeterd “raamwerk” voor de opvang van deze mensen.
Mooi, maar de Nederlandse regering schrijft over deze bijeenkomst ook het volgende aan de Tweede Kamer: “In het door het Bulgaars voorzitterschap verspreidde discussiedocument ontbreekt een cruciaal onderdeel van deze geïntegreerde aanpak, namelijk de herziening van het gemeenschappelijk Europees asielstelsel (GEAS). Zoals bekend heeft het voorzitterschap een serie hoogambtelijke overleggen belegd om tot een
akkoord te komen over de Dublinverordening, wat zou moeten leiden tot een spoedige herziening van het gehele GEAS.”
Wie door die ambtelijke tekst heen kijkt, ziet dat het nog steeds moeizaam is om tot een herverdeling van vluchtelingen over de hele Europese Unie te komen. Gezamenlijke wetgeving over kwesties als toelating, het verlenen van een verblijfsvergunning en opvang is hard nodig. Dat wordt al jarenlang gezegd. Maar boter bij de vis wordt niet geleverd. Als het erop aankomt, ook niet door Nederland. Want ja, de Europese Commissie die al in mei 2015 precies beschreef hoe het zou moeten, had dat eigenlijk niet mogen doen. Die nam teveel het initiatief.
Het klonk daarom hol toen we premier Rutte afgelopen vrijdag in Berlijn een pleidooi hoorden voeren voor dit Europese Asiel- en Migratiebeleid. Een citaat: “We moeten het dringend eens worden over een nieuw Gemeenschappelijk Europees Asiel Stelsel. Dat moet gericht zijn op een betere verdeling van de verantwoordelijkheid tussen de lidstaten als de instroom weer fors toeneemt, inclusief een snelle terugkeer van migranten die niet voor asiel in aanmerking komen en een herverdelingsmechanisme. En ik zeg u eerlijk: over dat laatste punt maak ik me zorgen. De herverdeling van vluchtelingen over Europa blijft een moeizaam punt, omdat niet alle landen bereid zijn hun deel te dragen. Tegen die landen zeg ik: ik begrijp uw zorgen, maar solidariteit is geen eenrichtingsweg.”
Natuurlijk had hij wel gelijk. Maar we herinneren ons ook dat diezelfde Rutte Juncker vanwege zijn Europese politieke visies naar de oogarts verwees. Juncker zal nu met stille minachting noteren, dat hij Rutte aan zijn zijde heeft. De ministers mogen zich donderdag gaan schamen nu het schrijven van de beoogde Europese wetgeving maar niet opschiet.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here