Nederland van het aardgas af?: Over de dramatische gevolgen voor de minima en de misverstanden over Co2

Peter-Vincent Schuld

Als het aan het Nederlandse kabinet ligt moeten de Nederlandse huishoudens in 2050 allemaal van het gas af zijn.
De gaskraan in Groningen wordt dicht gedraaid zoals het er nu uitziet. Groningse gedupeerden van de aardbevingen ten gevolge aardgaswinning hebben recht op compensatie. Het Nederlandse kabinet stelt dat de klimaatdoelstellingen moeten worden gehaald.

Maar is dit het hele verhaal? Is dit alles? Zijn de beslissingen om de gaskraan dicht te draaien en het halen van de klimaatdoelstellingen geen dogma’s geworden, waarbij de emoties het winnen van de ratio en een pragmatische benadering? Is het allemaal wel haalbaar?

De impact van de energietransitie heeft ongelofelijk grote consequenties en niet allemaal ten positieve.
In deze analyse gaan we u meenemen naar een aantal punten waarover toch maar eens goed nagedacht moet worden.

Ja! De mensen die benadeeld zijn geworden door de aardbevingen in en rond het aardgaswinningsgebied in Groningen moeten ruimhartig en
volledig worden gecompenseerd met inbegrip van immateriële schade.

De wijze waarop tot op heden de benadeelden van het kastje naar de muur werden gestuurd en verzand geraakten in een eindeloos bureaucratisch gevecht waarop een nee eerder regel dan uitzondering was is tergend en onrechtvaardig. Schade veroorzaken, schade betalen.

De Nederlandse Staat en de NAM hadden vanaf het begin een empathisch en ruimhartig beleid moeten voeren. Zo ga je niet met mensen om die schade hebben geleden.

De Staat heeft zelf zodanig laakbaar gehandeld dat elke discussie over preventieve maatregelen om de aardgaswinning veilig te blijven continueren naar de achtergrond is gedrongen daar het vertrouwen voor een groot deel in de Nederlandse Staat volstrekt weg is.

Buiten gebruik gestelde gasmeter wordt afgevoerd foto © Peter-Vincent Schuld

Kan er veilig gewonnen blijven worden in Groningen?

Om deze vraag te beantwoorden moeten we eerst een onderscheid maken tussen
het zuidelijk deel van de aardgaswinning en het noordelijk deel. Het zuidelijk deel van het winningsgebied heeft minder of geen last van aardbevingen. Het noordelijk gebied daarentegen heeft wel in hoge mate hinder ten gevolge van aardschokken.

Zijn er technische oplossingen voor het tegengaan van aardbevingen in Groningen?

Deze zijn er.
Enige tijd geleden berichtten wij u al over het feit dat het volgens de oud-hoogleraar Hagoort (TU Delft) reservoir-techniek, mogelijk zou zijn om stikstof in de grond te injecteren om aardbevingen tegen te gaan. Stikstof zou de druk weer op peil brengen die wegvalt door het aardgas dat wordt weggenomen. Maar wat dacht u van het afvangen van Co2 om dat vervolgens op te slaan. De techniek is voorhanden en redelijk eenvoudig toepasbaar. Hierdoor zouden inkomsten voor de Staat gecontinueerd blijven waaruit ook de schade zou kunnen worden betaald.

Echter hardcore klimaat- en milieulobby is hier fel tegen gekant. Deze lobby wil niets van opslag van Co2 weten. “Geen productie meer van Co2, punt!” is hun credo. Maar het gaat niet zozeer over de productie van C02, het gaat om de uitstoot van Co2. Dit zijn twee verschillende zaken die bij voortduring door elkaar gehaald worden.

Hebben we aardgas nodig en blijven we dat nodig hebben?

Of mensen het nu leuk vinden op niet, we hebben aardgas hard nodig om te voorzien in onze energiebehoefte, vandaag, in 2030 maar hoogstwaarschijnlijk ook in 2050.

Als het niet is om het huis te verwarmen of om op te koken dan is het wel om te stoken in elektriciteitscentrales. Verstoken van aardgas is schoner dan het verstoken van kolen. Minder uitstoot.

Aardgaspompstation in Groningen foto © Peter-Vincent Schuld

Is het dichtdraaien van de gaskraan in Groningen wel zo verstandig?

Of het dichtdraaien van de gaskraan in Groningen een verstandig besluit is, valt wellicht te betwijfelen daar er, zoals gezegd technieken voorhanden zijn om enerzijds tot winning te blijven overgaan en aan de andere kant het voor de Groningers veilig te houden.

De bebouwde kom van Slochteren, het Groningse plaatsje waar het Nederlands aardgasverhaal begon. foto © Peter-Vincent Schuld

Maar de “volkswoede” en het afgebroken maatschappelijk draagvlak ten gevolge een harteloos en bureaucratisch compensatieproces voor de geleden schade heeft de deuren voor een rationele benadering gesloten.

Het typisch Nederlands krenterig gedrag wat betreft de toekenning van de schadevergoedingen gaat de samenleving uiteindelijk veel meer geld kosten. Een ruimhartig beleid vanaf het begin van het bekend worden van deze bevingsproblematiek had wantrouwen bij de Groningers kunnen wegnemen. Een beleid met daadwerkelijke zorg voor de bewoners, ook waar het de geestelijke gezondheid aangaat ten gevolge van de aardbeving, denk aan angststoornissen. Nu er jarenlang verstoppertje is gespeeld is het zeer moeilijk om bij de Groningers aan te komen met een eerlijk verhaal over de mogelijkheden van tegengaan van aardbevingen door injectering.

gas-exploration
“Bord Verboden voor NAM -verkeer”, niet elke weg is toegankelijk voor de NAM in Groningen foto © Peter-Vincent Schuld

Als de winninginstallaties en allerhande bijbehorende faciliteiten gesloten worden, moeten deze worden ontmanteld. Je kunt ze alleen al omwille van veiligheidsredenen niet zonder onderhoud buiten gebruik stellen. Dit heeft veel weg van pure kapitaalsvernietiging.

Met andere woorden, de Staat der Nederlanden zou in principe nog decennia lang miljarden euro’s voordeel hebben kunnen halen uit de Groningse aardgasbaten.

Minima zijn de dupe van de energietransitie

Dit jaar zijn de energiebelastingen fiks gestegen. Als het aan de (deels uitgelekte) plannen van het kabinet ligt zullen de belastingen op elektriciteit weliswaar dalen, maar op het verbruik van gas zullen ze fiks gaan stijgen. Officieel om het gebruik van aardgas te ontmoedigen.

Maar deze energiebelasting heeft in mijn ogen een onrechtmatig punitief karakter, met andere woorden, hoe meer aardgas je gebruikt hoe meer je daarvoor beboet wordt. Dit voorstel lijkt identiek aan het “energiepact” van de Belgische politiek waarover wij u ook al eerder berichtten. De Belgen voorzien echter wel in gas gestookte energiecentrales als toekomstperspectief. Wellicht zijn de Belgen iets realistischer.

Nu reeds rijden de gerechtsdeurwaarders de deuren plat om vorderingen van energieleveranciers betaald te krijgen u hoeft alleen maar een paar afleveringen van het RTL5 programma “De Deurwaarder, betalen op leeghalen” te bekijken. Daar de energiebelasting geïnd wordt (thans zowat 30% van uw energierekening) via uw energiefactuur is uw energieleverancier de incassant van de Staat geworden.

Nu reeds betalen mensen zich al blauw aan energiebelastingen.
Zelfs mensen met een zeer kleine beurs betalen zich de krampen aan energiebelastingen op hun energiefactuur.

Je kunt van iemand met een AOWtje of die ongewild in de bijstand zit, niet verwachten dat deze in de winter in de kou gaat zitten omdat de energieheffingen en gunste van de staat een te grote kostenpost zijn op de energienota.

oudere-man-in-pegnoir
“ouderen dupe van hoge energiebelasting” foto © Peter-Vincent Schuld

Nederland kende afgelopen jaar een redelijk strenge winter met een bijbehorend stevig verbruik van gas. De Nederlandse staat heeft hiervan financieel aardig kunnen profiteren.
Inkomsten uit de verkopen van aardgas, die gekoppeld zijn aan de gestegen olieprijzen, de geheven energiebelasting op het verbruik en over het totaal de BTW.

“Van het aardgas af” zegt de overheid, maar profiteert zonder enig blikken of blozen wel van de inkomsten.

Tja, je zult op je oude dag na je hele leven gewerkt te hebben je maar gedwongen zien om een rem te zetten op het behaaglijk in je eigen huis te voelen. Denk ook aan de chronisch zieken die voor hun gezondheid baat en nood hebben aan warmte tijdens koude periodes en voor deze noodzaak door de overheid financieel gestraft worden. Deze mensen zijn overgeleverd aan de bereidheid van de woningbouwcorporaties om de energievoorziening snel om te schakelen. Kosten die uiteraard weer verdisconteerd worden in de huurprijs.

sneeuw
Strenge winters leveren de staatskas aardig wat inkomsten op ; sneeuwschuiver in Emmen, foto © Jan Sibon/Schuld

Voor alle duidelijkheid, de energieheffingen en andersoortige belastingen zijn voornamelijk een verzinsel en een paradepaardje van de progressieve partijen aan de linkerkant van de samenleving die zeggen het zo goed voor te hebben met minima.

Ook als u niet tot de minima behoort krijgt u de rekening gepresenteerd

De rekening voor de dogma’s en het gebrek aan pragmatisme krijgt u gepresenteerd.
De overheid verzint iets en u burger, u ondernemer mag er voor opdraaien, sterker u wordt er door de overheid er zowat toe verplicht.

Particuliere huiseigenaren zouden tegen een lage rente een lening kunnen afsluiten tegen een lage rente om bijvoorbeeld een warmtepomp te laten installeren als warmtebron. De lening zou dan op het huis afgesloten kunnen worden en niet op u als persoon.
Dus de overheid verplicht u zowat, als u het geld niet cash heeft liggen, om u in de schulden te steken.

“Alleen elektriciteit aanleggen bij nieuwbouw en geen gas?” op de foto aanleg van elektriciteitsleidingen bij nieuwbouw in het stadsdeel IJburg te Amsterdam foto © Peter-Vincent Schuld

Maar ook het bedrijfsleven krijgt te maken met de realiteit van kosten maken, met als gevolg dat de kosten die hiervoor gemaakt worden, verdisconteerd worden in de prijzen die u voor goederen en diensten moet betalen.

De Nederlandse Staat is hypocriet

Het is een evidentie dat de Nederlandse staat inkomsten nodig heeft. Deze komen voor een deel uit de aardgasbaten.
Maar deze aardgasbaten vloeien niet alleen uit de Groningse velden. Groningen is bij lange na niet de enige locatie waar aardas wordt gewonnen. Aardgasvelden bevinden zich op diverse locaties in het land met inderdaad de grootste locatie met de meeste voorraden in Groningen. Echter ook op de Noordzee, in het westen en in de provincies Drenthe en Overijssel van Nederland wordt door de NAM aardgas gewonnen. Aardbevingen in Groningen vanwege de aardgaswinning zijn een feit. Het is echter geen feit dat de gaskraan dichtdraaien het enige middel is om de aardbevingen tegen te gaan. Het is evenmin een feit dat na het dichtdraaien van de aardgaskraan in Groningen de winning van gas elders gestaakt wordt.

Gaswinning door de NAM nabij Naaldwijk, foto © Peter-Vincent Schuld

Op de website van de NAM (www.nam.nl) , ziet u precies waar olie en gas gewonnen worden in Nederland en op haar continentaal plat.
Dus houdt de Nederlandse staat financieel belang bij die aardgasvelden. Om tegelijkertijd de burger en het bedrijfsleven op te zadelen met enorme kosten ten gevolge van een energietransitie.

Offshore activiteiten nabij de Waddenzee foto © Peter-Vincent Schuld

Naast de aardgaswinning wordt er met baten voor de Nederlandse overheid in het zuid-westen, het westen, in de provincie Drenthe en op zee nog volop olie uit de aardbodem gehaald. Eigenlijk weet de Nederlandse Staat en dus de politiek heel goed dat we de inkomsten uit onze fossiele brandstoffen die in de bodem zitten hard nodig hebben.

Afbouwen van het gebruik van fossiele brandstoffen?

Men belijdt het wel met beleid naar de burger en bedrijfsleven maar
de overheid is nog steeds erg gebaat bij de concessierechten, verbruiksbelastingen en accijnzen.

oliewinning-in-drenthe
Oliewinning in Drenthe door de NAM foto © Jan Sibon/Schuld

Politiek spel

De aardbevingsproblematiek in Groningen lijkt de politiek wel goed uit te komen. Immers zij gebruikt het drama van de aardbevingen als breekijzer in de klimaatvraagstukken. (en vice versa overigens) Beide problemen vormen opeens een politieke synergie en neigen naar politiek opportunisme.

Maar het kabinet heeft zich doelen gesteld. Of ze reëel en pragmatisch zijn is vraag twee. We spreken over het huidig kabinet. Een kabinet met een regeerperiode van maximaal vier jaar als het niet ten val komt. Met andere woorden een volgend kabinet kan er misschien met nieuwe kennis en wetenschap wel eens anders gaan denken. Ik zeg niet dat het zo is of zo gaat zijn, maar de kans in altijd aanwezig.

We kunnen niet zonder aardgas

Dat we in geïndustrialiseerde landen totaal zonder aardgas kunnen is een aperte onwaarheid. Een derde van het aardgasverbruik komt voor rekening van de zware industrie zoals de staalproductie. De transportmiddelen waarmee gewerkt wordt in die bedrijven kunnen nog middels het “stopcontact” voorzien worden van energie maar de hoogovens en de smelterijen allerminst.

Transport van zojuist geproduceerd staal kan op elektriciteit, de productie van staal niet, zoals hier bij Cockerill Sambre, nabij Luik foto © Peter-Vincent Schuld

Het massaal huishoudens van het gas afhalen is qua kosten onwenselijk en de vraag is of het wel echt nodig is.

Is Co2 elders toepasbaar ?

Om de uitstoot van Co2 te beperken zou is en blijft het afvangen van Co2 om vervolgens deze in de bodem op te slaan. Zonder Co2 leeft er geen boom of plant. Alleen het teveel aan Co2 lijkt schadelijk te zijn.

Voor de geïnteresseerden is het interessant om eens te gaan kijken op de websites van producenten van industriële gassen zoals Westfalen (gassen en brandstoffen) en Linde (gassen), maar ook in wetenschappelijke publicaties. Het geeft een kijk in een heel andere wereld dan deze ons wordt voorgeschoteld in veel media die vaak reageren op de waan of de waanzin van het moment en zo de publieke opinie doen beïnvloeden.

westfalen
Tankstation van Westfalen (Industriële gassen en brandstoffe0n, bij Botrop Duitsland foto © Peter-Vincent Schuld

Laten we eens kijken naar toepassingen van Co2.

Co2 wordt gebruikt om “koolzuur” te voegen bij frisdranken, het wordt gebruikt bij brandblussers (koolzuursneeuw) waar water niet het geëigende blusmiddel is. Algen, als u aan algen denkt denkt u wellicht vaak aan een algenplaag.
Maar algen nemen zelfs veel Co2 op en kunnen deze omzetten in waardevolle brandstoffen.
Wellicht de brandstof van de toekomst. Dus de samenleving heeft er alle baat bij om Co2 af te vangen ten op te slaan, bijvoorbeeld ter opvulling en opvoering van de druk in aardgasvelden. Er zijn dus andere wegen dan die ons worden voorgehouden, alleen ze halen amper of niet het nieuws.

Energiedrankje bevat  koolzuurgas (dus Co2) zoals bij dit blikje Red Bull, foto © Peter-Vincent Schuld

Westfalen Gassen voegt hier op haar website nog aan toe dat Co2 onmisbaar is bij de verpakkingen van bijvoorbeeld vlees in een beschermende atmosfeer waarbij schimmels en aërobe bacteriën geen kans krijgen en zodoende het product niet aantasten. Sterker nog in de sector van de gasproducenten zoals bij Linde wordt er volop nagedacht over het recycleren van Co2 waardoor Co2 een waardevolle grondstof vormt. Het is dus wellicht zeer zinvol om de grondstof Co2 op te slaan in de aardgasvelden van Groningen.

In de glastuinbouw wordt nu vaak aardgas gebruikt om de kassen te verwarmen, steeds meer glastuinbouwbedrijven gebruiken daarnaast ook biogas, afkomstig van eigen bio-afval en bio-afval van derden. De Co2 die daarbij vrijkomt is de facto weer inzetbaar voor diezelfde glastuinbouw.

Overigens vindt het opvangen van Co2 al plaats en wordt deze na behandeling ingezet voor de stimulering van de groei van planten, bloemen, tomaten, paprika’s, komkommers en allerhande andere zaken die geteeld worden.

Biogas

Nu reeds wordt “groen gas” (biogas) toegevoegd aan ons aardgasnet. Maar de schaal waarop biogas middels biovergisters geproduceerd wordt is in Nederland vaak nog zo klein dat het deels niet rendabel is op een aantal grootschalige succesverhalen na. Een aantal boeren hebben hun biogasinstallatie al weer gesloten en zijn met de kosten blijven zitten Dit in tegenstelling tot Duitsland waar men al veel verder gevorderd is in de productie en het gebruik van biogas.

Waarom zouden we deze brandstof in combinatie met aardgas overboord gooien als we het als nadelig beschouwde C02 als bijproduct perfect kunnen recyclen? Creëren we dan niet een nieuw probleem waar het ons “groen afval” betreft.

Maar we willen we wel echt af van het gas? Wat gaan we dan in de toekomst doen deze met biovergisters? is het de investering om grote biovergisters te plaatsen dan nog wel waard? Onzekerheid alom. Als we van het aardgas afgaan, wat moeten agrariërs dan doen met hun miljoeneninvesteringen in biogasinstallaties? Wie gaat deze sector dan compenseren voor de geleden schade?

Milieu versus Milieu? Of weten we stiekem toch dat in 2050 alle huishoudens van het gas af halen een utopie is? In één ding is de politiek goed. Het verleggen van problemen om de samenleving vervolgens weer op te zadelen met nieuwe problemen. Reageren op basis van de waan van de dag, vaak ideologisch geïnspireerd. Niet nadenken over de secundaire gevolgen van maatregelen of ze gewoon wegkijken alsof ze niet bestaan of niet op zullen doemen. Ogen sluiten voor economische wetmatigheden maar het wel weten.
Domheid is erg, opzettelijke ignorantie is duivels .

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here