Vrijheid, Stabiliteit maar stevig Voorbereid!

Door Peter-Vincent Schuld

In veel te veel Europese steden reden ambulances en lijkwagens met de vaak verminkte slachtoffers weg van de plaatsen waar islamitische terroristen op een mensonterende wijze hun aanslagen pleegden. Het doet niks af aan de journalistieke onafhankelijkheid van uw verslaggever om deze feiten als walgelijk en puur gestoorde moordzucht te bestempelen. Zo geniet je op het ene moment nog van je leven, zo wordt je door een jihadist om het leven gebracht. Terreur kan en mag je niet anders bestempelen als een grove misdaad tegen de menselijkheid.

Terreur kent geen ander doel dan middels angst, dood en verderf een samenleving te ontwrichten. Maar hoe bestuur je een samenleving onder constante dreiging ? Hoe bewaar je de stabiliteit en de vrijheid ? Nederland heeft in de recente geschiedenis te maken gehad met twee gepleegde terreurdaden. De eerste betrof de moord op de populaire politicus Pim Fortuyn, de tweede, de jihadistische moord op Theo van Gogh.

Alhoewel elk verloren leven ten gevolge van terreur er eentje teveel is, mag Nederland zich gelukkig prijzen dat het nog geen zware aanslagen
te verwerken heeft gekregen. Dit feit kan elke dag veranderen als een blad aan de boom. Met het dreigingsniveau op 4 (kans op een aanslag is reëel red.) moet de Nederlandse samenleving hier serieus rekening mee houden. Nederlanders pakken de dreiging op hun manier aan. Deze wijkt op verschillende onderdelen af van de wijze waarop Frankrijk en België omgaan met het aanhoudende gevaar. Deze landen hebben militairen op straat gestuurd om de bevolking te beschermen en waarbij deze militairen naast zelf het slachtoffer te zijn geworden van jihadisten ook aanslagen hebben weten te voorkomen.

veiligheid-prinsjesdag
Nederland huurde Britse verplaatsbare obstakels in om inrijden op het publiek te voorkomen. (c) Peter-Vincent Schuld

“ONZICHTBARE” BEVEILIGING

Nederland heeft gekozen om veel aan “onzichtbare” beveiliging te doen. Zo rijden er onder meer 24 uur per dag voortdurend “rapid response teams” rond in onherkenbare voertuigen van de zogeheten Dienst Speciale Interventies (DSI) van de Nationale Politie, zodat bij een mogelijk terroristisch incident zij binnen de kortste keren ter plaatse kunnen zijn.
Maar beeldt u zich even in. Hoe bescherm je een open, vrije samenleving tegen waanzinnigen die geen moer om leven geven, of dat nu het leven is van een ander of van zichzelf ?
Het is volstrekt begrijpelijk dat er uit alle lagen van de bevolking scherp wordt gereageerd op de islam. Tot voor een aantal jaren werd alle kritiek afgedaan door veel politici, vooral ter linkerzijde als onzin en was het multiculturalisme heilig. PvdA en VARA prominent Marcel van Dam maakte het in 1997 nog het bontst door de enkele jaren later vermoorde Pim Fortuyn in een debat over de islam, Fortuyn persoonlijk publiekelijk te bestempelen als een “minderwaardig mens”. Als we eerlijk zijn, komen veel woorden van wijlen Fortuyn in grote lijnen overeen met die van Leidse hoogleraar en Elsevier columnist Afshin Elian die zelf afkomstig is uit het door de islam gedomineerde Iran.
Als grote onvrede onder brede lagen van de bevolking niet op een verstandige wijze gekanaliseerd en gehoord wordt neigt er onheil. Er is weinig voor nodig om een revolte tot stand te brengen met alle dramatische gevolgen van dien. Het laatste wat een land kan gebruiken is destabilisatie en al helemaal als het partijpolitieke landschap zodanig is gefragmenteerd zoals dat in Nederland thans het geval is.
In tijden van crisis is en blijft het zaak om het hoofd koel te houden, waar nodig daadkrachtig op te treden, maar altijd binnen de kaders van de proportionaliteit en de grenzen van de democratische rechtstaat. Ga daar maar aanstaan als bestuurder, medewerker van een inlichtingen- en veiligheidsdienst of als politiebeambte op straat.

aboutaleb
Rotterdamse burgemeester Aboutaleb communiceert op een heldere manier via de media met zijn bevolking. (c) Peter-Vincent Schuld

Burgemeester Ahmed Aboutaleb van Rotterdam heeft helaas nu al een aantal keren te maken gehad met serieuze kwesties zijn stad. Telkenmale koos hij ervoor om aan de ene kant daadkrachtig op te treden door stevige politie-inzet en aan de andere kant intensief en duidelijk te blijven communiceren met de bevolking. Waar andere bestuurders nog wel eens willen vervallen in wollige commentaren die noch vlees noch vis zijn, was de boodschap van Aboutaleb telkenmale helder en duidelijk. Niet alleen voor zijn stad bracht hij daarmee stabiliteit, maar gaf met zijn optreden in combinatie met zijn Marokkaanse roots een duidelijk signaal af aan de Nederlandse bevolking dat niet iedere immigrant de kant kiest van het kwaad en verminderde zo de kans op mogelijk bloedige botsingen op straat tussen de verschillende bevolkingsgroepen.
Wat niet wegneemt is dat de kans op een aanslag uit islamitisch-fundamentalistische middens levensgroot is en dat de kans op schermutselingen en onlusten op straat ten gevolge van die dreiging of eventuele terroristische incidenten ook substantieel is. De harde militante kernen van de politieke flanken ter rechter en ter linkerzijde van de samenleving laten zich steeds harder horen en de toon wordt ook steeds scherper.
Ook nemen we een steeds militantere houding waar van voornamelijk Marokkaanse jongeren die in Antwerpse wijk Borgerhout er niet voor terugdeinzen om de politie met fiks wat man te belagen. Het is een utopie om te denken dat deze situatie aan Nederland voorbij gaat.

Al met al ingrediënten voor een letterlijke en figuurlijke explosieve melange. Het is dan ook niet voor niets dat de Nederlandse Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid, Dick Schoof zich tijdens vraaggesprekken in kalme bewoordingen uitlaat over de situatie van de dag. Kalmte en het exact gewogen gehalte van de gecommuniceerde woorden dragen hoe dan ook bij aan de stabiliteit. Het neemt gevoelens van onrust en dreiging niet weg maar draagt wel bij aan het vertrouwen dat de overheid er alles aan doet binnen hun vermogen om problemen voor te zijn, zeker op het niveau van politie, justitie, defensie en veiligheidsdiensten.

Het recent geklungel in Amsterdam waar een voormalig en veroordeeld lid van Hofstadgroep (een groep fundamentalistische moslims met een terroristische agenda en waarvan Mohammed Bouyeri een levenslange celstraf uitzit wegens de moord op Theo van Gogh -red.) werd aangesteld als de-radicaliserings-werker maar feitelijk nog steeds de jihad predikte, is een schoolvoorbeeld hoe het op lokaal niveau fout kan gaan en fout gaat.

Dit soort incidenten doet het vertrouwen in de overheid meteen schade oplopen en die is niet een-twee-drie hersteld.
Ook op lagere niveaus moeten spelers in het voorkomen van aanslagen en radicaliseringen door en door gescreend worden en gescreend blijven.
Wellicht nog meer investeren zogeheten counter-intelligence en de-radicaliserings-activiteiten niet overlaten aan ambtenaren van het type goedgelovige welzijnswerkers.

Je ontkomt er eenvoudigweg niet aan.

Toch wil Nederland niet de kant opgaan van een totalitaire staat. Het open en vrije karakter, waar Nederland zo bekend om staat mag onder de terreurdreiging niet teniet gedaan worden. Mede daarom zijn bestuurders nogal terughoudend om overal zwaar bewapende militairen de posteren en blijft dit beperkt tot bijvoorbeeld op en rond het Binnenhof in Den Haag waar de Koninklijke Marechaussee zichtbaar aanwezig is ter bescherming van het parlement en het regeringscentrum.

veilgigheid-prinsjesdag
Haagse politiefunctionaris geeft schoolkinderen op Prinsjesdag een High Five, maar laat geen moment zijn ogen van het publiek afdwalen.

ZWARE BEWAKING, GOED VOOR GEMOEDELIJKE SFEER

De opening van het Nederlands parlementair jaar, Prinsjesdag, was dit jaar omgeven met uitzonderlijk veel veiligheidsmaatregelen. Zichtbaar en onzichtbaar. De politie stond meer dan op scherp en toch was de sfeer uiterst gemoedelijk en kon je ondanks de massale aanwezigheid van de politie spreken van een gezellig feestje met een dorps en ongedwongen karakter. Misschien wel juist omdat er zoveel politie aanwezig was kon het grondwettelijk evenement zo ongedwongen zijn. Uw verslaggever ging zelf ter plaatse en bemerkte dat de inzet van de politie zich bijlange na niet beperkte tot de beveiliging van Koning Willem-Alexander, Koningin Maxima en alle andere hoogwaardigheidsbekleders. Men was op alles voorbereid.

In de lucht cirkelde een politiehelikopter, vlakbij de Ridderzaal op het Plein stonden zij aan zij voertuigen van de Explosieven Opruimingsdienst en de Brandweer, waarvan een voertuig het opschrift “ongevallen met gevaarlijke stoffen” droeg. Op dat zelfde Plein liepen kort na afloop van de Troonrede parlementariërs, ministers en Prinsejesdagvierders door elkaar, zaten persoonsbeveiigers van de Dienst Bewaken en Beveiligen van de politie even samen een kopje koffie te drinken. Een leiding gevende politiefunctionaris deelde ontspannen “high fives” uit aan scholieren die op daguitstap waren.
Talloze ogen en camera’s die waakten over de veiligheid van de burgers, opdat zij niet het zelfde lot zouden ondergaan zoals recentelijk nog maar weer eens gebeurde ten tijde van de aanslag op de drukke Ramblas in Barcelona.

En alles, alles werd gadegeslagen door politiemensen in burger die hun ogen lieten vallen op opvallend gedrag. Uw verslaggever zag hem al vanuit zijn ooghoeken. Een rechercheur, keurig in pak zonder stropdas met een rugzak over zijn schouder duwde zijn legitimatie onder de neus van uw verslaggever. Had uw verslaggever iets mispeuterd ? Nee hoor integendeel, alleen fotografeerde hij de demontage na afloop van de in Groot-Brittanië gehuurde afzettingen die moesten voorkomen dat vrachtwagens en andere voertuigen op het publiek zouden rijden. De zakelijke doch vriendelijke vraag van de rechercheur waarom ik deze afzettingen fotografeerde was dan ook heel begrijpelijk. Het zou eigenlijk raar zijn geweest als uw verslaggever deze vraag niet gesteld werd. Ik herkende deze speciale afzettingen nog ergens van, had ze al eerder gezien tijden een top van de Europese ministers van Buitenlandse zaken in Newport, Wales. Maar hoe dan ook, het is natuurlijk een interessant gegeven dat de Nederlandse overheid er voor kiest om Brits beveiligingmaterieel in te huren. Toch brengt de vraag van de politiefunctionaris aan uw verslaggever ons wel op het laatste maar zeker niet onbelangrijk punt. Ook wij journalisten hebben een verantwoordelijkheid die niets te maken heeft een beperking in de vrijheid van nieuwsgaring.

Wij krijgen dagelijks informatie uit gesprekken, waarnemingen en van informanten. Onderdelen van die informatie die wij vergaren kunnen soms best heel gevoelig zijn. Geen enkele weldenkende (foto)journalist of cameraman wil op enige manier, nog niet voor een millimeter, bijdragen aan een situatie waarin de veiligheid van de burgers en van hen die de veiligheid waarborgen, gehypothekeerd wordt. Vaak maken wij gezichten van politiemensen en nummerplaten van voertuigen onherkenbaar. Uiterst gevoelige informatie wordt gewikt en gewogen alvorens besloten wordt of deze informatie al dan niet voor openbaarmaking in aanmerking komt. Dit gegeven heeft zelfs niets te maken met zelfcensuur. Vrijheid, ook persvrijheid gaat hand in hand met verantwoordelijkheid. In tijden van dreiging hebben wij, journalisten, bestuurders, volksvertegenwoordigers, rechters en burgers allemaal een rol te vervullen…..namelijk het behouden en beschermen van een vrije, open democratische rechtstaat genaamd “onze samenleving”.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here