30 jaar na val IJzeren Gordijn: Opeens kon je vrij naar Oostenrijk

0
292
Oostenrijkse grens foto: Peter-Vincent Schuld

30 Jaar na val IJzeren Gordijn: opeens kon je vrij naar Oostenrijk

 

Op 27 juni 1989 ging de ijzerschaar in het prikkeldraad

door Koos van Houdt

NOstalgie? Heimwee naar de Duitse Democratische Republiek? Vast wel. Je was niet vrij, maar er werd voor je gezorgd. Het was geen vetpot, maar je hoefde ook geen honger te lijden. Maar moest het blijven, zoals het was? Op 27 juni 1989 waren het niet de ‘Wessies’ of de Oostenrijkers die naar het oosten trokken.

.

Nee, het waren de Hongaren, de Tsjechen en de Ossies uit de DDR, die nieuwe vrijheid roken. Massaal stroomden ze langs de Neusiedler See op de grens van Oostenrijk en Hongarije. De kunstmatige deling van het Europese continent door IJzeren Gordijn en Berlijnse Muur beleefde die dag het begin van het einde.

.
Wie al wat ouder is, herinnert zich de beelden nog wel. Maar wellicht meer die van 8 november 1989 in Berlijn, dan in de maanden ervoor bij de Neusiedler See. Wie je ook was en waar je ook woonde, er ging opeens een nieuwe wereld open. De in Oostenrijk beminde minister van buitenlandse zaken Alois Mock, (hij overleed op 1 juni 2017 na een langdurig ziekbed) had een afspraak met zijn collega Gyula Horn uit Hongarije.

.
Ze namen een ijzerschaar mee naar de bossen rond de Neusiedler See. Daar besloten ze de grens tussen beide landen open te knippen. Historisch? In dit geval zeer zeker. Ook de vele tegenstanders van het eeuwenlang regerende keizerrijk van de Habsburgers, vonden het prima dat de beide delen van het voormalige koninkrijk Oostenrijk-Hongarije geografisch weer bereikbaar waren.

.

Ik zelf was opgegroeid met de gedachte dat Oostenrijk ergens ver weg in een uithoek van West-Europa lag. Ik hoefde er niet aan te denken om ooit Boedapest nog eens te bezoeken. Toen, opeens, lag er een nieuwe autosnelweg. Als je ’s morgens wakker werd in Boedapest kon je in luttele uren naar Wenen rijden. Je kon op dezelfde dag nog een mooie stad bezoeken. En als je wilde, kon je ’s avonds ook nog weer terug. Een afstand als tussen Groningen en Nijmegen. Er liggen maar 240 kilometer tussen beide steden…… En wil je van Wenen naar Bratislava? Een afstand als van Zwolle tot Amersfoort.

.
Maar voor je, komend vanuit het westen, via de belangrijkste snelweg A1 door Oostenrijk Wenen bereikt, kom je langs het stadje Melk. Je ziet er weinig van, maar de meer dan fraaie Abdij van Melk, hoog op een heuvel in het Wienerwald, kan niemand ontgaan. Daar in Melk is de Stichting ter nagedachtenis van Alois Mock gevestigd. Daar zijn in deze weken veel herdenkingen over wat dertig jaar geleden gebeurde bij het IJzeren Gordijn.

.
Het maakt niet uit wat je van de Europese Unie vindt. Maar in 1989, toen het IJzeren Gordijn werd opengeknipt en de Berlijnse Muur viel, leefde iedere Europeaan opeens in een nieuwe wereld. Dat voelde je al ver weg in België of Nederland, veilige landjes aan de kust van de Noordzee, maar met legers die zich oostelijk op de Noordduitse Laagvlakte samen met Duitsers, Amerikanen en veel andere legers verdedigde tegen de Russen. “Liever een kruisraket in de tuin, dan een Rus in de keuken”, dat werk. Maar in 1989 aan het eind van een periode, waarin ook in Nederland het kernwapen in de ban werd gedaan, was ook dat allemaal niet meer nodig.

.
Een apart verhaal in dit verband is te schrijven over het grensstadje Sopron. Tot het eind van de Eerste Wereldoorlog hoofdstad van het Oostenrijkse Burgenland, daarna – na een referendum – Hongaars. Dat verhaal komt op 19 augustus wel. Daar bij Sopron wordt de verdwijning van het IJzeren Gordijn gevierd met een gedenkteken en een ereveld. Een beetje verscholen van de doorgaande routes. Daar werd op 19 augustus feest gevierd op de bekende Pan-Europese Picknick.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here