Beijng is geen “Verboden Stad” voor de EU: Samenwerken waar het kan

0
268
Zicht op de vermaarde "Verboden Stad in Beijing", China Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

Lidstaten van de Europese Unie hielpen China aan voldoende beschermend materiaal in januari bij de uitbraak van het coronavirus in Wuhan. In de maanden daarna hielp China andersom de Europese Unie. Samen beschermen ze zoveel mogelijk het Afrikaanse continent.
Er is geen ruzie met communistisch bestuurd China.

Hoe anders is het verhaal richting de Verenigde Staten. Er was een tijd dat de trans-Atlantische handelsrelaties tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten veruit de belangrijkste waren in de wereld. Dat is aan het veranderen. De Europese Unie is nu de belangrijkste exporteur van goederen en diensten naar China. Andersom staat China op de tweede plaats van belangrijkste importeur in de Europese Unie. Rond de coronacrisis werken de Europese Unie en China beter samen dan de Europese Unie en de Verenigde Staten.

Europees-Chinese handelsrelaties: vestigng van de Zweedse meubelgigant Ikea in Beijing, China
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Veel leverde dit topoverleg van maandag per video tussen enerzijds premier Li Keqiang en president Xi Jinping namens China en aan de andere kant Charles Michel en Ursula von der Leyen namens de Europese Unie niet op. De besluitenlijst staat vol verwijzingen naar afspraken van vorig jaar, die nog niet in uitvoering zijn genomen.


Maar gegeven de stilte in het reguliere overleg met de Amerikaanse administratie van Donald Trump vallen de intensieve contacten met China des te meer op. Ieder jaar topoverleg. Dat wijst op het belang dat wederzijds wordt gehecht aan een goede gespreksbasis.

Europese steun voor de Wereldhandelsorganisatie WTO, waarvan het hoofdkwartier gevestigd is (op foto) in Geneve, Zwitserland.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Vorige week schreef de Nederlandse minister Blok (buitenlandse zaken) nog aan de Tweede Kamer dat Nederland vorig jaar een eigen Chinabeleid heeft geformuleerd. Maar erkende hij: “De veranderende multipolaire wereld vereist sterk EU-optreden. De Nederlandse belangen zijn het beste gediend door krachtiger gezamenlijk optreden in groter verband – in eerste instantie in EU-kader.” Nederland volgt daarom het Europese standpunt om organisaties als de Wereldhandelsorganisatie WTO en de Wereldgezondheidsorganisatie WHO te blijven steunen. Dat doet China tot nu toe ook, de Verenigde Staten niet.

Economische samenwerking, dus handel: Zicht op de skyline van de Chinese havenstad Shanghai Foto: © Peter-Vincent Schuld


Blok schrijft roerende woorden over het belang van de trans-Atlantische samenwerking en formuleert voor de samenwerking met China als slogan ‘Samenwerken waar het kan, beschermen waar het moet’. De Chinezen kunnen niet zonder goede samenwerking met de economische gigant Europese Unie, andersom kan de Unie niet zonder de gigantische afzetmarkt van China met 1,4 miljard inwoners. Dus blijven beide partijen, zoals gisteren, goed met elkaar praten.

Staalgigant Tata Steel in IJmuiden, Nederland Foto: © Peter-Vincent Schuld


Maar de Europese Unie stelt zich daarbij niet naïef op. Onder de vorige Commissie stelde voorzitter Jean-Claude Juncker zich al staalhard op tegen de pogingen van de Chinezen hun verschrikkelijke overschot aan Chinees staal voor dumpprijzen af te zetten op de Europese markt. Bij de vestiging van Tata Steel in IJmuiden weten ze maar al te goed dat zonder deze gezamenlijke Europese aanpak hun productievestiging allang failliet was gegaan. Maar de hoge kwaliteit van de staalproductie in IJmuiden is een wapen in de strijd tegen deze Chinese dumppraktijken.


Deze staaloorlog is op dit moment wat op de achtergrond geraakt omdat China en de Europese Unie elkaar hard nodig hebben in de bestrijding van de coronacrisis. Vrachtvliegtuigen vlogen de afgelopen maanden af en aan tussen Europese en Chinese steden om tot een zo goed mogelijke spreiding van schaars medisch beschermingsmateriaal te komen. Ook hier geldt weer: zonder de Europese Unie zou een land als Nederland nog veel meer door schaarste zijn getroffen.

China, land van 1,4 miljard consumenten en dus een afzetmarkt voor de EU. Op de foto: straatbeeld in Xian, China
Foto: © Peter-Vincent Schud


Ruimer gesteld: Uiteindelijk zijn ook 1,4 miljard Chinese consumenten meer gebaat dan geschaad door goede economische betrekkingen tussen beide blokken. Maar het gaat ook nu niet alleen om ‘de koopman’, maar ook om ‘de dominee’. Josep Borrell, de Europese hoge vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid heeft dat als volgt geformuleerd in vier invalshoeken: “De balans van kansen en uitdagingen is op ieder moment weer anders. China is tegelijkertijd zowel een partner om mee samen te werken, een partij om mee te onderhandelen, een economische concurrent en een politieke rivaal”.


Er is ook aan Europese kant groeiend besef dat we het in deze wereld niet redden zonder goede samenwerking met China. Maar de Europese waarden van democratie, mensenrechten en beginselen van de rechtsstaat lopen vaak stuk tegen een Chinees beleid, waarin de eenpartijstaat de eigen belangen met harde hand verdedigt tegen de eigen burgers. Daar wil en zal de Europese Unie alles tegen doen wat mogelijk is.


Zo wordt in recente Europese beleidsstukken met nadruk de blijvende samenwerking met Taiwan onder woorden gebracht. Dat vinden de Chinezen, gericht op hun ‘één-Chinabeleid’ niet leuk. De Europese Unie steekt ook niet onder stoelen of banken dat de aantasting van de speciale positie van Hong Kong niet wordt gewaardeerd. Maar uit deze laatste zaak blijkt ook, dat de mogelijkheden beperkt zijn. De Chinese leiders hebben goed in de gaten dat de befaamde soft power van de Europese Unie hier ontoereikend is.