Over boeren die niet zullen ophouden om klimaatwet te vloeren versus de Groene drammers

0
393
Loonwerkers rijden mest uit op landbouwgrond nabij Riel, Nederlamd Foto: © Peter-Vincent Schuld

Door Koos van Houdt

Als Frans Timmermans ‘klimaatpaus’ zou zijn, dan ziet hij overal in de Europese Unie nu zijn kardinalen opstaan. We hebben het bij Facts Found vaak over het klimaatbeleid. We denken binnen de redactie niet gelijk over de positie van Frans Timmermans daarin. Wat mij betreft: laten we het vooral over de inhoud van dat klimaatbeleid hebben. Want wat aanvankelijk een winkeltje voor één persoon leek te worden, begint nu toch wel erg op een warenhuis van Europese allure te lijken.

Wat zou er bij voorbeeld gebeuren, wanneer in Duitsland in september Annalena Baerbock, lijsttrekker van de Groenen, zoveel stemmen weet te halen bij de Bondsdagverkiezingen dat zij bondskanselier zou worden. De peilingen geven aan dat we er rekening mee moeten houden. In dat geval zou Frans Timmermans, die binnen de Europese Commissie de European Green Deal moet uitwerken, er een zeer krachtige kardinaal bij krijgen.

Groene “wind”, “groene energie…. als we de “klimato’s” moeten geloven zoals hier in Neder-Oostenrijk
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Hetzelfde geldt een beetje wanneer in Nederland GroenLinks aanschuift in een nieuwe coalitie. Niet meer ondenkbaar na het tot in de nacht uitgelopen ‘notulendebat’ van donderdag in de Tweede Kamer. Een “klavervier” aan tafel in Den Haag en de groene parlementaire kardinaal Bas Eickhout heeft in het Europees Parlement de politieke wind in de zeilen. Overal in de Europese Unie steekt een groene wind op. Is dat een waarborg voor een mooier klimaat en een effectief milieubeleid?

Park voor opwekking zonne-energie in La Mancha, Spanje
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar wat dan met al die mensen die oorsuizingen oplopen omdat ze (te) dicht bij windmolens wonen. Overal in de Europese Unie verschijnen ook langs ’s Heren wegen zonneweiden. Niet tot opluchting van velen. Een setje op het dak van je eigen huis of bedrijfspand wil nog wel lukken. Maar als je alleen nog maar zonnepanelen ziet als je naar de horizon staart, dan wil je wel graag dat de oude, vertrouwde fossiele brandstoffen nog een poosje in dienst blijven.

Oliemaatschappij BP maakt reclame voor een zogenaamde doelstelling “target” klimaat neutraal in Lissabon, Portugal
Foto: © Peter-Vincent Schuld

In die wereld van groeiende twijfel proberen op haast dwingende wijze de Europese Unie vanuit Brussel en de lidstaten vanuit hun nationale hoofdsteden klimaatbeleid op te leggen door cijfermatige doelen vast te stellen voor dertig jaar. Klimaatneutraal in 2050 is een leus die oorverdovend bij ons allen binnen komt. Maar die weg naar 2050 en naar een neutraal klimaat is lang. Is het realistische politiek voor zolang dergelijke cijfermatige doelen te stellen? Ze zeggen dat het kan. Ze vertellen er niet bij hoe dat dan mogelijk zou zijn.

Aankondiging dat tankstation gesloten is en er geen brandstof te koop is. Wellicht een natte droom voor de klimaat-fetisjisten (klimato’s), maar geen realiteit, behalve tijdens wegenwerken op de snelweg naar Genua, Italië
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Deze week werd bekend dat het verzet van minister Wopke Hoekstra (financiën) van een jaar geleden tegen het Europese Herstelfonds en vooral tegen Italië niet helemaal vergeefs was. Onder leiding van Mario Draghi is de Italiaanse regering er als eerste in geslaagd het benodigde huiswerk in een geloofwaardige opzet in te leveren bij de Europese Commissie. Maar dat betekent nog helemaal niet dat het land er dertig jaar lang in zal slagen de mooie, duurzame plannen voor nieuwe infrastructuur, energietransitie en het aanleggen van een digitaal glasvezelnetwerk ook echt te realiseren. Natuurlijk, mooi dat Italië als eerste klaar is met het huiswerk. Daar kan Nederland niet aan tippen. Maar ook dit papier is geduldig!

Nederland moet zijn “huiswerk” nog maken voordat het de miljarden uit het herstelfonds binnen kan rijven. Op de foto leesvoer te leen in Den Bosch, Nederland voor ambtenaren en politiek… met je luie gat aan de slag dus.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Waarschijnlijk hebben spoedig vele lidstaten minus één hun huiswerk gemaakt. Vandaag, zaterdag 1 mei 2021, staat de teller volgens een persbericht van de Europese Commissie op dertien. Al die landen komen dan in aanmerking voor het geld dat klaar ligt in Brussel of dat zal worden geleend op de kapitaalmarkt. Het Herstelfonds van 750 miljard euro om de Europese economie op een groene (ook wel: duurzame) wijze uit het coronaslop te trekken, krijgt vaart. Nederland heeft tijd nodig omdat ons land nu al wekenlang vecht over de positie van Mark Rutte en over een te vormen nieuw kabinet.

Voorbeeld van een bestaand project in Den Ham, Nederland medegefinancierd door het Europees Fonds voor Plattelandsontwikkeling
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wat in het vat zit, verzuurt niet. Die ‘bescheiden’ 5,6 miljard euro, die voor Nederland is bestemd, zal heus wel beschikbaar komen als daar later alsnog goede plannen voor komen. De decentrale overheden in ons land hebben trouwens wel het goede voorbeeld gegeven. Zij waren op tijd met allerlei plannen en konden vlak na Pasen samen met Portugal als eerste goedkeuring krijgen voor Europese subsidies uit het nieuwe Europese Regionale Fonds (2021 tot 2027) om de regionale economie in duurzame richting sturen.

Vattenfall waterstofcentrale in de Eemshaven nabij Delfzijl, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Kernwoord: groene waterstof. Een kernwoord dat Draghi nu ook aan de Italianen leert. Maar vooral ook een kernwoord voor de provincie Groningen, waar realistische pogingen worden gedaan de aandacht om te zetten van aardgas naar waterstof. Twee chemische stoffen die veel verwantschap vertonen. Na het opruimen van de rommel, wordt Groningen klaar gestoomd voor een nieuw feest. Het is de Europese proeftuin voor het benutten van waterstof. Goed voor groene politiek. Maar de problemen laten zien, dat het maar een klein deel zal vormen voor wat in 2050 een klimaatneutrale economie zou moeten worden.

“Doelstelling CO2” is zexy en staat goed op de vrachtwagens… voor wie er vatbaar voor is. Deze foto werd genomen op de ring van Parijs, Frankrijk
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Tot zover voldoet alles aan de mooie bewoordingen van de Europese Klimaatwet. Want dat was het nieuws van de afgelopen week. Over die Klimaatwet is dus op Europees vlak een politieke doorbraak bereikt. Er moeten nog een hoop formaliteiten worden vervuld. Maar zowel de regeringen van de lidstaten als het Europees Parlement stemmen in met die twee doelstellingen: 55% terugdringen van CO2 in 2030 en 95% in 2050. Dat heet: klimaatneutraal. De kardinalen van Frans Timmermans zitten intussen overal. Want daarna, zo fluisteren de Groenen alweer, moet de uitstoot ook verder dalen ten opzichte van het ooit gekozen niveau van 1990.

Nog meer windmolens? Van de Groenen moet alles groener, zoals hier nabij Hoorn, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar dan? Mooie woorden eisen dertig jaar lang goede daden. Allemaal gericht op dat ene doel. Weten we eigenlijk wel hoe dat moet? Tot nu toe is de Tekentafel geduldig gebleken. In Nederland kunnen we erover meepraten. Het terugdringen van de uitstoot van CO2 met 20% in 2020 leek al te hoog gegrepen. Eerst leek Nederland met veel inspanning te blijven steken bij 16%. Later werd dat toch 21%. Niet genoeg volgens de rechter, die er zich via Urgenda tegenaan ging bemoeien. Het moet 25% worden. Foei, de teller bleef bij 23% steken! Tot zover de klimaatkardinalen in Nederland.

“Laaghangend fruit” zoals hier in Tomar, Portugal
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het probleem bij zulke langjarige processen is dat iedereen begint met het zogenaamde laaghangende fruit. Gemakkelijke maatregelen maken het eerste deel van zo’n lange weg betrekkelijk gemakkelijk te gaan. Nu dat allemaal is geplukt zijn we een klein stukje onderweg. Voor dat hele lange traject tot 55% in 2030 en 95% in 2050 is veel geld, veel inspanning en veel technologische vernieuwing nodig. Er zijn intussen heel veel rapporten verschenen en klimaattafels georganiseerd. Zowel op Europees vlak als in Nederland. Over de cijfers is niet zoveel discussie.

Vattenfall waterstofcentrale en windmolens in de Eemshaven nabij Delfzijl, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Over de route om die doelstelling te bereiken is echter nog veel onduidelijk. Natuurlijk, er zijn mooie plannen. Van Eemshaven, via Delfzijl tot Oldambt en van Groningen tot Nieuweschans glanst niet alleen de theorie van waterstof, maar wordt ook de praktijk zichtbaar. Mooi. Maar lang niet voldoende om te bereiken wat in 2050 bereikt zou moeten zijn. Niemand weet echt of we de technologische vernieuwingen zullen vinden, die nodig zijn.

Landbouw en veeteelt in de Vogezen, Frankrijk Foto: © Christel Dubos / Schuld

Nu al woedt in de Europese Commissie en in het Europees Parlement het gevecht over de duurzame landbouw. In oktober vorig jaar stemde een meerderheid in het parlement voor een landbouwbeleid dat niet in alle opzichten voldoet aan de wensen en verlangens van groene politiek. Zelfs in het Europees Parlement, de kathedraal van het klimaatbeleid, groeit de twijfel.

Poolse boer aan het werk op het land nabij Wroclaw, Polen Foto: © Peter-Vincent Schuld

Voorzitter Ursula von der Leyen weet nog niet de juiste woorden te vinden om haar Green Deal (Frans Timmermans) te verzoenen met die van het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De uit Polen afkomstige landbouwcommissaris Janusz Wojciechowski steunt vooral de conservatieve boeren op het Poolse platteland. Hij vindt er een meerderheid voor in het Europees Parlement.

Meloenen, recht van het land in Ventimiglia, Italië
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dichtbij huis in Den Haag speelt iets dergelijks. Wat weten we eigenlijk van de kringlooplandbouw van demissionair minister Carola Schouten? Ja, er liggen biologische producten in de supermarkt. Maar de spreekwoordelijke wormstekelige appels blijven er liggen. Om over de al tientallen jaren voortslepende discussie over stikstof in de bodem nog maar te zwijgen. De landbouw vecht zich nu al kapot tegenover het klimaatbeleid. De woningbouw volgt!

.