Corona: Ameland en de afstandssamenleving versus de nuchtere Friezen

0
1539
Afstandssamenleving op Ameland verordonneer per spandoek in het plaatsje Ballum, Ameland Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Peter-Vincent Schuld en Christel Dubos

Het waddengebied, een bijzonder stukje Europa dat op de lijst staat van het werelderfgoed van de Unesco. Voor wie het wellicht niet weet, de Waddeneilanden bestaan niet louter uit Nederlandse eilanden, maar zijn er ook zeven Duitse eilandjes die tot dit unieke gebied behoren.

Waddenzee tussen Holwerd en het eiland Ameland, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Alle Waddeneilanden moeten het voor een aanzienlijk deel hebben van het toerisme dat door de corona-crisis een ongenadige knauw heeft gekregen. Maar is er dan nog leven op de Waddeneilanden? Zijn het “buitenaardse gebieden geworden?  Daar kun je alleen maar achter komen door er zelf een kijkje te gaan nemen. 

De veerboot Sier van rederij Wagenborg legt aan in Hiolwerd, Friesland, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De haven van Holwerd, Friesland. De veerboot Schier van rederij Wagenborg  legt aan. Het is Goede Vrijdag, 2 april rond de klok van zes uur in de avond. Buiten is het guur, de wind drijft de wolken naar een hogere snelheid en snijdt door de dikke jassen heen. Toch probeert de avondzon door de wolken heen te komen en een sprankje licht te werpen op de mensen die snakken naar wat adem.

Corona-maatregelen op de Wagenborg ferry-terminal in Holwerd, Friesland, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Corona-tijden; Op de terminal van de veerdienst tussen Holwerd en Ameland slaan de onnatuurlijke gedragsregels van deze tijd weer toe. “Vanaf hier mondkapje verplicht”. Het leven anno april 2021 is gewoon een stuk minder leuk. Nergens binnen in een restaurant, cafeetje of zelfs een een cafetaria even lekker opwarmen met een kop koffie. De interpretatie die de overheden geven aan de risico’s rond en inzake het corona-crisis hebben de adem van de levensvreugde ontnomen. Regels hier, regels daar.  Bij het aan boord gaan van het veer worden de passagiers opgeroepen om te blijven op de plaats waar zij gaan zitten of gedurende de overtocht verblijven. Gevolg? Het missen van de prachtige uitzichten en het zodoende nog meer leren te waarderen wat moeder natuur ons gegeven heeft.

De met rode en groene boeien aangegeven vaargeul waarin de veerboten tussen het eiland Ameland en Holwerd moeten varen.
Foto: © Peter-Vincent Schuld


De veerboten varen een vaste route, een vaargeul, aangegeven door rode en groene boeien. Als we echt eerlijk zijn, is de mensheid in een gelijkaardige vaargeul terecht gekomen. “Wandelen en het leven varen” binnen de kaders die de overheid ons heeft aangegeven. Een volstrekt onhoudbare en ongezonde situatie.

Wagenborg veerboot Oerd passeert de stilliggende ferry Sier op de route tussen Holwerd en Ameland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Als de veerboot genaamd Sier de bocht om af te draaien naar de haven van Nes op Ameland nadert, houdt zij in en liggen de motoren schier stil om voorrang te verlenen aan het de veerboot Oerd die de haven van Nes verlaten heeft om koers te zetten naar het vaste land.

Snelveer Fostaborg haalt de normale veerboot Oerd in op de route van het eiland Ameland naar Holwerd
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Bij eb met twee grote veerboten door de nauwe vaargeul is niet aan te bevelen tot onmogelijk. Terwijl de ferry Oerd haar voorrang neemt wordt zij  met een stevige gang ingehaald door het snelveer Fostaborg. Het inhalen is zowat metaforisch voor de waan van de dag waarin we in Europa leven, de realiteit van het virus wordt ingehaald door de snelheid van willekeurige maatregelen die met een gigantische stuwing door de strot van de samenleving worden geduwd. Daar houdt de metafoor dan ook echt op. De Fostaborg houdt de snelheid er in en brengt mensen naar de door henzelf gekozen bestemming en dat kan van de overheden niet gezegd worden.


We rijden de wielen van onze reportagewagen aan land van Ameland en zulks op een ostentatieve wijze. Immers onze reportage ploeg is niet zo van het wandelen en fietsen. Als we van en naar de auto lopen is er weer genoeg gewandeld voor de dag.

Wandelaars op het waddeneiland Ameland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar blijkbaar zijn er hordes medemensen die deze tijdsbesteding wel op prijs stellen. De voornamelijk Nederlandse en wat Duitse toeristen, met een enkele Hongaar in het gezelschap van zijn Nederlands lief vormen thans de tijdelijke bevolking dit eiland. Het doet vreemd aan, toch de nodige toeristen maar de horeca waar je lekker binnen kunt zitten op op het terras kunt vertoeven zitten dicht.

Een wegmarkering met de oproep “Houd 1,5 meter afstand in Ballum, op Ameland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Houd 1,5 meter afstand, eten afhalen en buiten opeten zijn de opgelegde credo’s.  “De nazaten” van de Amelandse walvisvaarders die eeuwen geleden de zeeën voor deze prachtige mastodonten onveilig maakten jagen thans op de toerist en zijn of haar portemonnee. “Come to daddy” is de verleidelijke ongeschreven reclameslogan voor alle zaken waar u thans niet kunt nuttigen maar wel kunt afhalen of bestellen. Ook onze magen rammelen en we zijn niet van de “we-nemen-van-thuis-de koffie-en de-aardappelen-mee-vereniging” 

Brasserie en hotel de Walvisvaarder in Hollum, op Ameland, refererend aan de geschiedenis van walvisvaarders op het eiland.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar kun je de mensen die afhankelijk zijn van het toerisme en nu dwarsgezeten worden door een overheid en een virus dit kwalijk nemen? De mensen proberen gewoon hun brood te verdienen in een barre crisis die  afgelopen weekend ook nog eens gepaard ging met barre weersomstandigheden.

Eigenaar Gerrit de Kruyyk van cafetaria ‘t Kruuspunt in Ballum, Ameland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Zo komen we in contact met Gerrit de Kruyk, eigenaar van cafetaria “t Kruuspunt” in Ballum.  Ons begevende door een “gangenstelsel” van doorzichtige plastic spatschermen belandden we bij de counter en we raken in gesprek met deze aimabele Amelander. Zoals het belangrijkste dorp Hollum zijn vuurtoren als baken van licht heeft, heeft Ballum zijn Gerrit de  Kruyk als baken van hoop voor de mensheid. Als we over de crisis spreken voor de horecasector spreekt Gerrit de Kruyk  vooral met een gevoel van compassie voor zijn mede-horeca ondernemers in Nederland. Gerrit veinst het medeleven niet. Hij spreekt de woorden van een man die een ander ook zijn of haar voorspoed en zijn of haar winstmarges gunt.

Coronamaatregelen inclusief spatscherm in cafetaria ‘t Kruuspunt in Ballum , Ameland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dat laatste is bijna on-Nederlands waarin zelden de een de ander enige voorspoed lijkt te gunnen. We vragen hem naar de krachtbron van deze opstelling en positivisme. “Ja, zo zit ik nu eenmaal in elkaar”. Even een blik op Gerrit in de betrouwbare media werpende komen we dan ook snel bij een publicatie in het vaktijdschrift Misset Horeca uit 2015 waarin er een stuk geschreven staat waarin Gerrit met vrouw en zaak bekroond werd voor de goede opleidingssfeer voor studenten. Die sfeer lijkt er in de zaak nog steeds te hangen. We vragen naar de ervaringen van Gerrit in deze rare tijden en op zijn beurt weet Gerrit te melden dat hij vorig jaar wel te maken kreeg met een ander, wat arroganter publiek die ook niet altijd even zo netjes met de crew van zijn etablissement omging en zijn vrouw degene was die op die momenten de stabiliserende factor was. Dat loyale wederhelften in moeilijke tijden onmisbaar zijn weet Gerrit maar al te goed uit eigen ervaring. Rond de eeuwwisseling kreeg Gerrit een burnout en in alle openheid vertelt Gerrit daarover. Nee, we gaan niet alle details die Gerrit ons toevertrouwde hier vermelden. We zijn geen sensatie- en roddelmedium, maar laten  we het er op houden dat Gerrit’s vrouw Tiny de rots in de Amelandse branding was die Gerrit er doorheen sleepte. Daar staat Gerrit dan vol trots over zijn vrouw te spreken. De mens achter de ondernemer in lastige tijden die ondanks alle miserie die zijn sector treft, vol positiviteit zijn zaak runt en vertrouwt op het goede van de mens, zoals het hier op Ameland er aan toegaat.

Wandelaars met honden komen een frisse neus halen in de natuur in de omgeving van Hollum, Ameland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Buiten lopen de toeristen een frisse neus te halen. Hier geen BOA’s die de hele dag het scherpe en boze oog op de mensen houden om ze vervolgens op de bon te slingeren omwille van de corona-maatregelen. De lokale ondernemers regelen het zo goed en zo kwaad als het kan zelf zonder de politieagent uit te hangen.

Een op het eiland Ameland gestationeerde ambulance rijdt ter hoogte van Hollum
Foto: © Peter-Vincent Schuld

We hebben gedurende ons verblijf slechts 1 x een politievoertuig gezien. Toch heeft het eiland wel te maken gehad met een paar serieuze ziektegevallen onder de lokale bevolking waarbij de patiënt in kwestie naar het vasteland vervoerd is moeten worden. Qua noodhulp is het eiland voorbereid met 4 ambulances plus een first responder en zelfs een dierenambulance.

Drukte bij de Spar supermarkt op paaszondag in Nes, Ameland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Door de historische straten van de dorpen en gehuchten op het eiland lopen de toeristen soms wat doelloos heen en weer. Nergens waar je zittend en genietend van iets lekkers van de schoonheid van de karaktervolle dorpjes kunt genieten. Alleen in de lokale supermarkt is er ogenschijnlijk leven in de “lege” brouwerij. De horeca op slot. Bizarre tijden die het eiland aantasten zoals de zee in de storm de duinen aanvalt. Net nadat wij vertrokken kreeg ook Ameland weer een heftige storm over zich heen. Deze storm lijkt geestelijk en zakelijk fataal te zijn. Een ramp.

Paardengraf met de 8 stoffelijke overschotten van de 8 verdronken Friese paarden die in 1979 omkwamen door verdrinking bij het lanceren van de reddingboot
Foto: © Christel Dubos / Schuld


Maar ooit kwam alle hulp te laat op de zwarte dag van de  14e augustus 1979.  De Reddingsbrigade in het dorpje Hollum rukte uit voor een schip in nood dat gestrand was. De wagen waarop de reddingsboot destijds in het water gelanceerd werd voortgetrokken door een span van 8 fiere Friese paarden die allen in de wilde zee omkwamen en verdronken. Een ramp die tot op de dag van vandaag diepe emoties oproept op het eiland. De tegenstander was destijds de zee die geeft en neemt. De dieren moeten in totale doodsangsten hebben verkeerd in hun oh zo gruwelijke verdrinkingsdood. De aangeslagen Amelandse bevolking maakte een heldengraf in de duinen van Hollum waar de acht paarden hun laatste rustplaats werd gegeven. We bezoeken het paardengraf en inbeeldende wat de dieren van destijds doorgemaakt moeten hebben bekruipen ook ons de emoties. Je moet harteloos zijn om hier geen emoties van verdriet bij te ervaren, wetende dat hier 8 helden van edele dieren liggen die hun leven gegeven hebben om dat van andere mensen te redden.

Friese paarden op Ameland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Ja, wie Ameland zegt, zegt paarden. Daar zijn er nogal wat van, maar geen enkel dier kan worden gemist. Voor de dieren geldt geen anderhalve meter afstand en worden er geen looprichtingen bepaald. Ze gaan hun gang en volgen hun instinct.

Twee pony’s op het eiland Ameland zoeken contact met elkaar
Foto: © Peter-Vincent Schuld


De ferme paarden voelen zich klaarblijkelijk in hun hum op het eiland. Ze staan bij elkaar, vertonen sociaal gedrag naar elkaar, wat de mens sinds enige tijd bij kracht van wet verboden werd. Maar de natuur gaat zijn gang en laat zich geen wetten opleggen als het geen mensen betreft. Ze staan dicht bij elkaar, ze dieren zoeken elkaar op, dollen met elkaar maar tonen ook hun onderlinge sociale hiërarchie. Rijdende vanuit Hollum naar Nes komen we een serie pony’s tegen. En dieren, ze blijven het vastleggen op de gevoelige plaat altijd waard.  Ze zoeken bij elkaar de warmte en de genegenheid. Het is het aanschouwen waard. Een van uw verslaggevers loopt naar het spandraad dat de dieren van de openbare weg scheidt.

Pony en verslaggever Peter-Vincent Schuld begroeten elkaar op Ameland
Foto: Christel Dubos / Schuld

De draad laat de dieren niet weerhouden om uw verslaggever te begroeten en een donkerbruine pony legt het hoofd tegen dat van uw verslaggever, snuffelt wat en ondanks dat paard en verslaggever elkaar nooit gezien hebben maakt de mond van het paard fysiek contact het met hoofd van uw verslaggever, in feite krijgt uw verslaggever gewoon een dikke kus van het dier. Een dikke kus in tijden waarin het niet sociaal aanvaard is fysieke genegenheid naar elkaar te tonen. de andere paarden in de weide blijven komen en willen kennismaken. Het is geheel wederzijds. De schoonheid van een natuur waarin de mens voortdurend een dubieuze en tegennatuurlijke rol speelt.

De veerboot vanuit Holwerd op het vasteland is net ontscheept. Toeristen met mondkapjes betreden een koud eiland met sneeuw en storm in aantocht in de haven van Nes, Ameland Foto: © Peter-Vincent Schuld

Voor het reportageteam zit de klus op het eiland Ameland erop. Een volgende elders vraagt om onze aanwezigheid. We rijden terug naar de terminal om de veerboot terug naar het vasteland te pakken. Het weer wordt slecht en sneeuw is op komst. In de haven ontscheept de veerboot Sier. Toeristen met karretjes en mondkapjes gaan de schemerzone in van een prachtig eiland, gesloten horeca plus de ijzige koude maal de corona-maatregelen. Een situatie waarin wij als reportageteam nog niet dood gevonden willen worden. Wanneer komt er een einde aan dit verdomde gekkenhuis? Na een 50 tal minuten ontschepen we weer in Holwerd. We rijden via Dokkum waar we even een tussenstop maken alvorens op weg te gaan naar de Duitse grens. Een uitbaatster van een shop bij het tankstation is de situatie meer dan beu. “Wij Friezen zijn nuchtere mensen”. Ze vertikt het om een mondmasker te dragen. Haar gezin zit aan de tafel. “Als ik een boete krijg betaal ik ‘m niet”, vervolgt ze. Bij Dokkum is ooit Bonifatius vermoord, maar vandaag de dag wordt door de trotse Friezen ook de bestuurlijke waanzin vanuit Den Haag een kopje kleiner gemaakt en het is niet de eerste keer dat de Friezen de waanzin vanuit de Randstad zat zijn. Herinnert u zich de Blokkeer-Friezen nog? We voelen ons thuis in Friesland.