De Dagdenkers: Boy from Brazil: President Jair Bolsonaro

0
540
Vlag van Brazilië
De Dagdenkers: Boy from Brazil: President Jair Bolsonaro
door Bernd Timmerman
De presidentsverkiezingen in Brazilië zijn gewonnen door Jair Bolsonaro. Hij heeft 55 procent van de stemmen gekregen. Opponent Fernando Haddad van de linkse Arbeiderspartij is verslagen.
Wat staat Brazilië te wachten met deze extreem-rechtse ‘sterke man’ of is het gewoon een rechts-populist aan de macht?
De agenda van Bolsonaro is er één van een typische ‘law and order’ signatuur. De bestrijding van corruptie heeft een gedeelde prioriteit met de aanpak van misdaad.
Bolsonaro heeft zich tijdens de campagne geprofileerd als een Robin Hood die corruptie gaat aanpakken. Helaas zijn de partijen die hij steeds vertegenwoordigde, niet vrij van donkere smetten.
Na zijn overwinning werd duidelijk dat hij zijn harde verkiezingstaal nog niet heeft afgezworen.  De tweet was als altijd: ‘We gaan met elkaar Brazilië redden. Er moet een einde komen aan het socialisme, het communisme en het linkse populisme. We hebben alles om een grote natie te zijn. We zullen alle beloften waarmaken die we hebben gedaan. Samen gaan we het lot van Brazilië veranderen.’
Bij zijn eerste toespraak leek het er echter op of Bolsonaro een brug wil slaan. ‘Jullie zijn mijn getuigen dat deze regering de Grondwet, de democratie en de vrijheid zal verdedigen. Dat is geen belofte van een partij, maar het woord van een man en een belofte aan God. Vrijheid is een fundamenteel principe. De vrijheid om te gaan en staan waar je wilt, politieke en religieuze vrijheid, de vrijheid van informatie, opinievorming en het maken van keuzes. Ik beloof ook een nette regering te vormen, die bestaat uit mensen die het doel hebben om Brazilië te veranderen in een grote, welvarende en vrije natie’.
De grote vraag is of hij de president wordt van zijn verkiezingstaal of van zijn eerste toespraak na de verkiezingen.
Brazilië koos iets anders. Misschien uit wanhoop. Het volk is verdeeld en verwacht veel of is bang voor nog meer geweld.
In de keiharde campagne beloofde hij een eind te maken aan de misdaad, de corruptie en het ‘wanbeleid’ van bijna zestien jaar macht van de Arbeidspartij. Links heeft de grote problemen in Brazilië niet weten te verminderden, laat staan op te lossen. Daarom krijgt rechts nu de kans.  Zo werkt het politieke systeem.
Maar is een sterke man wel de oplossing?
Jair Bolsonaro riep dat hij ‘alle rode criminelen van de kaart gaat vegen, ze zou verbannen of in de cel gooien’. Zijn bewondering voor de militaire dictatuur stak hij niet onder stoelen of banken en met martelen heeft Bolsonaro weinig morele problemen. Neem daarbij de vele uitspraken die zeer vrouwonvriendelijk, racistisch en homofoob klonken en duidelijk is dat de grens tussen populisme en extreem-rechtse opvattingen bij de nieuwe president op zijn minst zeer flexibel zijn.
Het weer groot maken van een natie door een sterke man of vrouw is niets iets van deze tijd. De geschiedenis laat talrijke sterke mannen zien. Die dikwijls toch zwak bleken en sneuvelden.
Een stijgende werkloosheid, een zwakke economie, de corruptie en de absurde misdaadcijfers. Dat zijn de kaarten die de oud legerkapitein in handen kreeg van zijn voorgangers. De misdaad neemt dystopische cijfers aan. In 2017 werden er 63.880 mensen vermoord. Dat is vier keer zoveel als in de VS.
‘Hoe vaak ben jij al beroofd?’, is geen vraag aan de borreltafel. Iedere zes minuten is er in Rio een overval, dat is geen fictie. Misdaad is een probleem. Het is niet veilig in Brazilië. Het maakt wel wat uit of je rijk of arm bent.
De meeste dodelijke slachtoffers vallen in gevechten tussen bendes onderling en met de politie. De ‘war on drugs’ zorgt voor een bikkelharde strijd tussen de overheid en de drugsbendes. Iedere maand komen er honderden, meestal zwarte, mannen en jongens om door politiekogels. Ze blijven doodschieten lost de problemen niet op.
Jair Bolsonaro wil vooral de kaarten tegen corruptie en misdaad spelen. De haast onoverbrugbare kloof tussen arm en rijk en de deplorabele toestand van de economie lijken betere sleutels te zijn om misdaad aan te pakken dan meer wapens op straat en harder politie-optreden.
De grote vraag is of president Bolsonaro een beleid weet te creëren waar ‘zero tolerance’ tegen misdaad hand in hand gaat met armoedebestrijding. De sterke mannen uit de historie vergeten te vaak een rechtvaardig economisch beleid te ontwikkelen.
Het moorden om weinig los je niet alleen op door het leger in te zetten of iedereen te bewapenen. Een Keynesiaanse visie met investeringen in de economie waardoor banen onstaan, te combineren met een armoedebeleid zijn noodzakelijk om Brazilië niet verder te laten afglijden.
Daar is vooral een president voor nodig met visie, lef en daadkracht. Een leider die wil samenwerken om problemen op te lossen. Die meer kan dan een verkiezing winnen in een land met te veel problemen. Eentje die minder tweedracht tweet en gewoon meer goed doet.