De Dagdenkers: Groepen zijn gevangenissen

2
465
Ook bij vakbonden gaat het groepsdenken voor op het individueel denken. Op de foto Mars voor Werkgelegeneheid in Luxemburg stad, met Franse metaalarbeiders uot Douai foto © Peter-Vincent Schuld

Groepen zijn gevangenissen.

Door Bernd Timmerman

Vrij denken. Deed iedereen het maar. Binnen organisaties, bedrijven, kerken en politieke partijen zie je het tegengestelde steeds weer opduiken.  Groepsdenken. Wanneer de partij, meestal de partijtop of partijleider,  de standpunten heeft bepaald is de waarheid opgeschreven. De leider is onfeilbaar.

Er is geen ruimte voor afwijkende standpunten of voor een discussie. Conformisme is de weg naar het goede. Meer zetels, meer macht, meer zieltjes, meer geld, meer invloed.  Degenen die vragen stellen of afwijkende standpunten innemen zijn snel vijanden van de partij of organisatie.

Je moet volgen, voor het goede doel. Kritiek wordt gezien als een aanval op het doel. Er is geen ruimte voor kwalitatieve besluitvorming of het genereren van ideeën.  Het is een fuik van macht. Wie niet voor is, is tegen.

Volgelingen nemen de standpunten over en stellen hun denken bij. Alles moet passen binnen de gouden regels. Naar de regels en standpunten toe geredeneerd.

Het goede doel, de droom die werkelijkheid moet worden in de toekomst schakelt de ratio uit. Er vinden zelfs chemische reacties plaats in het lichaam bij het denken of uitspreken van  de partij of de idealen van de partij. Een soort drugs die kracht geeft.

Dat groepsdenken leidt tot een
goed – fout werkelijkheid,  een wij tegen zij, een strijd waar geen ruimte meer is voor vragen of overwegingen.

Vaak zijn er zelfs mind guards.
De mensen die hoog in aanzien staan binnen de groep en corrigerend optreden binnen de groep. Dat zie je dikwijls gebeuren tijdens vergaderingen. De persoon die een vraag stelt of opmerking maakt wordt krachtig geneutraliseerd.

Groepsdenken is niets voor mij.
Wel met gelijkgestemden optrekken en samenwerken. Blijven denken, vragen stellen en zelf ontdekken, blijf het doen. Conformisme leidt niet tot vooruitgang. Kritische denken wel.

 

2 REACTIES

  1. Ik blijf het doen, geen angst! Niettemin is de schok van herkenning bij het lezen van dit artikel gigantisch, want het beschrijft de sfeer op de site, waar ik vijf jaar heb gereageerd en waarvoor ik vijf jaar heb gewerkt, d. w. z. geschreven en vertaald, ten voeten uit:
    Op deze site (E. J. Bron overigens, laten we het kind maar bij de naam noemen) stond de vrijheid van meningsuiting officieel hóóg in het vaandel…..Dat wil dan zeggen, zolang je het reilen en zeilen van Geert maar kritiekloos bleef aanbidden, zijn koppige weigering om leden toe te laten (wat weer geleid heeft tot mislukte deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen, alsmede het schofferen van de eigen achterban) ten spijt. Wie het ook maar waagde om daar zijn kanttekeningen bij te plaatsen, viel niet alleen afkeuring ten deel, maar tevens verregaande treiterijen, tot men de ‘dissident’ er tenslotte uit wist te werken. Dit is aldus, wat mij overkomen is en het is helaas van lieverlede typerend geworden voor deze z.g. ‘democratisch’ ingerichte website.
    Oorzaak: Pure angst. Men heeft daar al sinds het ontstaan van E. J. Bron, nu bijna 7 jaar geleden, elkaar systematisch zitten aanpraten, dat alles één groot complot is om alle zelfstandig denkenden te assimileren en dat de enige uitweg bestaat in het onvoorwaardelijk volgen van een man als ‘Geert’… waarmee het zelfstandig denken eveneens de nek omgedraaid wordt, maar dát wenst men dan weer niet te zien.
    Ik zou opgelucht moeten zijn, dat ik nog aan deze systematische verstikking ben ontsnapt, maar de manier-waaróp vervult me tot op heden met verbittering: Dat mensen elkaar zó ver kunnen krijgen, je weet dat het bestaat, maar sommige dingen moet je aan den lijve ondervinden, wil je ze beseffen.

  2. Ja, groepen zijn gevangenissen, absoluut funest voor het zelfstandig denken – met welke goede bedoelingen ze ook beginnen – en, het meest typerende: In de praktijk ziet men telkens opnieuw, dat één persoon tenslotte het voortouw neemt en dat HIJ het is, die die vorm van collectief denken bepaalt. Voor de hele groep. Dus in hoeverre ís er dan eigenlijk nog sprake van groepsdenken in de zuiverste vorm?
    Het functioneert eigenlijk nog het beste bij in groepen levende diersoorten, waar denken automatisch al een veel betrekkelijker zaak is en het grotendeels op het instinct aankomt: Doordat dit voor de dominante dieren evenzeer geldt als voor de overige, komt een uiteindelijk ‘leiderschap’ daar veel natuurlijker tot stand.
    Maar de mensheid lijkt het groepsdenken te zijn ontgroeid – en zou er om die reden dan ook maar beter terughoudender in kunnen worden.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here