Europa wilde waarborgen voor veilig en open internetverkeer, toen was er het Digitaal Kompas

0
418
WIFI Zone in Ajaccio, Corsica, Frankrijk Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

Een eenvoudige journalist wil als staatsburger graag zijn teksten verspreiden. Een open internet is daar erg geschikt voor. Maar alle romantiek rondom netneutraliteit en wereldwijd te verspreiden informatie is wel zo ongeveer verdwenen. Grote, meest Amerikaanse technologiebedrijven als Google, Facebook, Amazon en Microsoft wisten veel macht naar zich toe te trekken. Hoe moet de Europese Unie reageren?

Burgers van Estland, zoals hier de hoofdstad Tallinn, hebben een digitale ID
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Estland is een mooie proeftuin gebleken met het elektronische ID-paspoort voor alle burgers. Je kunt zo digitaal alles regelen waarvoor we in de lage landen nog steeds naar een loket moeten. In Nederland soms wel twintig kilometer verderop. Dat komt door de steeds grotere gemeenten. Het raadhuis staat daardoor soms op gekke en afgelegen plekken.

Het meest in het oog springende symbool van een democratie: Het stemlokaal zoals hier in Tilburg, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Daarom willen we ook wel zo’n digitaal loket. Maar bij verkiezingen zoals vorige week, blijkt het nog niet zo eenvoudig om een veilige digitale omgeving te organiseren. Dus worstelden we toen met die onhanteerbare stembiljetten en al dan niet te kleine rode potloden. Ik ben al zo oud, dat ik de tijd nog heb meegemaakt dat we wel elektronisch konden stemmen. Nooit van enige fraude gebleken. Maar zogenaamde deskundigen maakten veel stennis over de kans dat het toch fout zou gaan. Dus gingen we lekker ouderwets weer met van die rode potloodjes op vellen papier zo groot als beddenlakens stemmen. Ook nu blijkt niet van fraude. Maar wie ging stemmen houdt toch ook nu zijn hart vast. Zoveel dagen na de verkiezingen was er nog geen complete uitslag binnen. Wie bewijst dat er tussen woensdag en nu niet ergens toch iets verkeerd is gegaan met het eerlijk tellen?

Vestiging van Orange (voorheen France Telecom). in Abbeville, Frankrijk Het telecombedrijf heeft aangekondigd bankdiensten te gaan verlenen.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

In steeds meer Europese lidstaten zijn de afgelopen jaren op nationaal niveau allerlei initiatieven ontstaan. Terwijl de Europese Unie bezig was met eerst in 2019 verkiezingen en daarna lang slepende onderhandelingen over een meerjarenbegroting, gingen de ontwikkelingen in de digitale wereld gewoon door. We leerden dat banken meer moesten gaan doen om witwassen te bestrijden. Maar mogen telecommaatschappijen dan wel bankdiensten gaan aanbieden, gewoon omdat het digitaal kan? En moet het voor iemand als Donald Trump mogelijk worden gewoon zijn eigen platform op internet op te zetten? Een eigen soort Trumper, nu Twitter voor hem is geblokkeerd?

Aanleg glasvezelkabel in de Italiaanse regio Emilia Romagna met steun van het Europees Fonds voor plattelandsontwikkeling
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het is dus de hoogste tijd om te bezien hoe al die uiteenlopende nationale initiatieven en oplossingen op deelterreinen bij elkaar geveegd kunnen worden. Eén ding is duidelijk voor vrijwel alle lidstaten. Op de Europese interne markt is alleen ruimte voor eenvormig Europees digitaal beleid. Met Europese steun worden ook glasvezelnetwerken aangelegd. Lidstaten kunnen ieder voor zich onvoldoende een deuk in een pakje boter slaan.

Het begrip ‘Digitaal Kompas’ is geboren.

Donderdag en vrijdag zal veel journalistieke aandacht zijn gericht op een klein onderdeel van dit veel grotere probleem. Het zal dan gaan om het voorgenomen Digitale Vaccinatiepaspoort. Daar heeft de Europese Commissie een week geleden een voorzet voor gedaan. Dat is zonder meer een voorbeeld voor al die andere onderwerpen die vallen onder het Digitaal Kompas.

Uw Amazon bestelling onderweg per truck op de Duitse Autobahn in de deelstaat Sachsen Foto: © Peter-Vincent Schuld

De omvang van de agenda daarachter is echter indrukwekkend en raakt ons allemaal. Want we gebruiken allemaal internet en we zitten tegenwoordig allemaal op sociale media. We gebruiken Google veelvuldig om informatie te zoeken. En vanwege de coronacrisis zijn Amazon.com en kleiner broertje Bol.com de aankoopplatformen geworden waarvan of via wie we onze spullen betrekken.

Wie de overheid wil afschaffen omdat we kort worden gehouden vanwege de strijd tegen het coronavirus , snijdt zichzelf flink in de vingers. Die overheid speelt namelijk een belangrijke rol in dit Digitale Kompas. Niet om alles zelf te regelen. Wel om het bedrijven mogelijk te maken goede dingen te bedenken en investeringen te doen.

Google datacenter in de Eemshaven, nabij Delfzijl Groningen, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Toch moet aan ieder van ons ook voldoende veiligheid geboden worden. Je kunt bedrijven als Google en Facebook niet hun bestaan betwisten. Maar de overheid, ook de Europese, blijkt zeer nodig om daaraan de nodige wettelijke spelregels te verbinden.Een begin daarvan is een paar jaar geleden al gemaakt met de Europese privacy-wetgeving. Daar hebben we misschien in al onze kleine verbanden van verenigingen, buurtwinkels sportclubs en kerkelijke gemeenten last van. Maar vooral is die Algemene Verordening Gegevensbescherming nodig geoordeeld om ons te beschermen tegen het misbruik van persoonsgegevens door grote jongens als Google en Facebook.

Bezorgers van Uber Eat en Deliveroo, ook deze bezorgdiensten maken gebruik van een digitaal dienstenplatform: Op de foto bezorgers van de twee bezorgdiensten in Den Haag, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Er zijn de afgelopen maanden door de Europese Commissie heel wat initiatieven ontplooid op weg naar betere wetgeving. Te noemen zijn de Europese verordening ter regeling en bescherming van digitale informatie (Data governance Act), de Europese verordening inzake digitale dienstverlening (Digital Services Act) en de Europese verordening inzake de bescherming van de Europese digitale interne markt (Digital Markets Act).Het is onmogelijk in dit artikel alle belangrijke details van deze komende wetgeving te beschrijven. De bedoeling is daar dit kalenderjaar mee aan de slag te zijn en in de eerste helft van 2022 Europese wetten goedgekeurd te hebben.

Microsoft, een Big Tech firm waar we de touwtjes strak houden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Er zit onder meer een strategisch doel achter. Dat doel is om de Europese achterstand op de grote jongens uit vooral de Verenigde Staten een klein beetje te kunnen inlopen. Daarom worden vooral de twintig grootste platforms onder een strenger regime gezet. Europese initiatieven krijgen meer kans doordat deels gekozen wordt voor zogenaamde ‘open broncodes’. Dat verkleint de afhankelijkheid van deze Amerikaanse giganten. Maar dat is niet eens het belangrijkste. Pas heel diep in de beleidsstukken die inmiddels ook door de Nederlandse overheid over al deze zaken zijn gepubliceerd, komt naar boven dat het wel degelijk ook gaat om onze grondwettelijk gewaarborgde vrijheden.

Gebruik van een Apple powerbook in Arles, Frankrijk
Foto: © Christel Dubos / Schuld

We mogen in principe op internet doen en laten wat we willen. Maar toch vinden we het goed als platforms, ongeacht hun omvang, aan banden worden gelegd bij het doorgeven van criminele informatie of bij voorbeeld kinderporno. Het internet, de digitale wereld, moet ons niet boven het hoofd groeien. Dankbaar voor de mogelijkheden. Maar het is en blijft een hulpmiddel. Als de overheid in de gewone wereld ons beschermt tegen kwade praktijken, moet het dat ook doen in de digitale wereld. Daarover gaat het in het Digitale Kompas.