Europees Hof respecteert Trias Politica ook al is dat helaas ten nadele van de pulskorvissers

0
524
Vissersschip (pulskor) in de haven van Den Helder, Nederland Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

De Europese rechter geeft terecht voorrang aan de wetgever ook al is dat voor pulskorvissers een hard gelag

Soms zit het mee, soms zit het tegen. Ben je visser in Nederland, dan werd je vandaag zwaar teleurgesteld. Maar als je klimaatpaus bent, ben je wellicht opgetogen. Allemaal te begrijpen. Je hebt een politieke opvatting en gaat daarmee de politieke arena in. Daar geldt het geliefde beginsel ‘de meeste stemmen gelden’. Dat willen we als regel ook. Maar soms haalt de rechter er toch een streep doorheen.

Vandaag niet. Het Hof van Justitie deed waarvoor het is opgericht. Nederland werd op z’n plek gezet. De Europese wetgever heeft geheel volgens de regels en met een meerderheid van stemmen een besluit genomen. De rechter kijkt wel of alles correct is verlopen. Maar een politiek besluit gaat voor een rechterlijke uitspraak. Dat hebben we vandaag weer geleerd.

Vissersschip (pulskor) in de haven van Den Helder,
Nederland Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het ging om een debat van twee jaar geleden. Het begrip ‘pulskor’ speelde een belangrijke rol. Het begrip was inmiddels weggezakt in het geheugen. Het Hof van Justitie van de Europese Unie heeft zich vandaag uitgesproken over de wettigheid van het verbod op deze vismethode. Het wettelijk verbod is rechtmatig tot stand gekomen. De wettelijke regels blijven overeind.

De voorgeschiedenis. Nederlandse vissers waren al een jaar of tien enthousiast bezig op hun schepen te experimenteren met de pulskor. In grote lijnen: sleep met de kor vlak boven de zeebodem en vang de vis in het net door ze met stroomstootjes te verdoven. De resultaten waren zo goed, dat iedereen in ons land al dacht dat het mocht.

Visserijvloot in de haven van IJmuiden, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Veel meer schepen dan toegestaan, hadden de techniek geïnstalleerd. De resultaten zouden ook nog eens getuigen van een duurzame vorm van vis vangen. In het politieke debat bleken de meningen echter omstreden. Is het elektrocuteren van vis wel milieuvriendelijk? En hoe blijft de zeebodem achter na grondig leegvangen van het betreffende gebied?

Vissers zijn bezig met hun netten aan wal in de haven van Chora Sfakion, Kreta, Griekenland Foto: © Peter-Vincent Schuld

In de Europese visserijsector zijn grote vissersvloten uit zuidelijke lidstaten inclusief Frankrijk een machtige factor. De Fransen, Spanjaarden, Grieken. Die hadden stil gezeten. Ze hadden er in 2019 groot belang bij, in de Europese politiek te lobbyen ten gunste van een verbod op pulskorvissen.

Verouderde visserijtechniek op een Grieks vissersbootje in de haven van Chora Sfakion, Kreta, Griekenland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De hele Nederlandse vissector inclusief minister Schouten (visserij) kwam in de verdachtenbank terecht. Ze voerden de strijd actief tot het einde. Ten slotte legden ze hun zaak voor aan het Hof van Justitie van de Europese Unie. Want, nou ja, vissen is een economische activiteit. Het komt dus in aanmerking voor innovatie en voor vernieuwen van technieken. In principe moet dat kunnen op de Europese interne markt. De Europese wetgever zou er ten onrechte een stokje voor hebben gestoken. Maar dat weerspreekt de rechter. Innovatie is akkoord, maar succes hoeft niet door de overheid gegarandeerd te worden. Het is gewoon ondernemersrisico.

Visserij is een klein onderwerp in de Nederlandse politiek, maar op Europees niveau is dat anders. Net als de landbouw is visserij een vrijwel volledig Europees geregeld beleidsterrein. Ieder jaar wordt er door ministers hard gevochten om de quota. Want ook dat is visserij. Hierover worden nog vaak nachtenlange marathondebatten gevoerd.

Katwijkse vissersschepen in de haven van IJmuiden, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het is varen op wetenschappelijke, biologische gegevens. Vis je de zee leeg, dan valt er volgende jaren niets meer te vissen. Vissers, ook Nederlandse vissers, hebben er belang bij dat een grote, politieke instantie als de Europese Unie die onderhandelingen voor hen voert op wereldniveau. Dan moet je slikken en je erbij neerleggen dat de Europese rechter jou ongelijk geeft.

Vissersschepen in de haven van Helsingor, Denemarken
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Na de beslissing een wettelijk verbod op pulskorvissen in de Europese verordening op te nemen, werd het stil op dit gebied. Die stilte werd alleen in mei vorig jaar doorbroken door de publicatie van een wetenschappelijk onderzoek uit Denemarken. ICES staat voor International Council for the Exploration of the Sea. Deze club, waarin ook Nederlanders van bijvoorbeeld de Wageningen Universiteit actief zijn, wil wereldwijd wetenschappelijk bijdragen aan een duurzame toekomst voor de zee en de visserij. In dit rapport schrijft de internationale groep van wetenschappers dat pulskorvissen veel duurzamer en milieuvriendelijker is, dan de nog steeds gebruikelijke boomkorvisserij. Een lichtpuntje voor de Nederlandse lobby.

Maar de rechter tornde niet aan de in 2019 tot stand gekomen Europese wet waarin een verbod op de pulskor is opgenomen. Nederlandse vissers, zegt men, hebben intussen hun schepen al lang weer omgebouwd naar de boomkor. Je moet toch wat, om je brood te verdienen.

Bestaat de toekomst van de visserij straks al;leen nog uit mannen in brons die over de haven uitkijken waar geen vissersschip meer komt binnenvaren? Op de foto een bronzenbeeld van twee havenkijkers in de haven van Medemblik, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het debat in het Europees Parlement over visserij gaat deze week over een heel ander thema. Hoe wordt vijf miljard euro verdeeld dat in de meerjarenbegroting tot 2027 is opgenomen om schade te dekken, die is ontstaan door het vertrek van de Britten uit de Europese Unie. Ook daar valt voor de vissers iets te halen of te verliezen. De Europese Commissie speelt hier op verzoek van de regeringsleiders de rol van “eerlijke bemiddelaar”. De Commissie heeft spelregels opgesteld op basis van een duidelijk geformuleerde rekenmethode.

Bij visserijbenodigdheden hoort ook gezond verstand. Helaas niet alom in de politiek aanwezig en ook niet te koop bij deze leverancier in de haven van Scheveningen, Den Haag, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Over die rekenmethode is politiek debat ontstaan. Dat kun je verwachten. Een paar Franse leden van het Europees Parlement stellen een alternatieve methode voor. Daardoor komen verre visgronden binnen bereik, die voor Frankrijk zwaar aantikken. Het is niet moeilijk te begrijpen dat door die alternatieve methode de Fransen meer uit dat deel van de pot van vijf miljard vissen dat bestemd is voor de visserij en de anderen minder.

Daardoor wordt ook het compromis geraakt dat is geformuleerd voor de toegang van Nederlandse vissers tot Brits viswater. Een compromis dat niet omvangrijk is, wanneer je dat afzet tegen de inspanningen van Britse vissers ter plaatse. Maar dat telt niet voor de Britten in het Brexit-akkoord. Boris Johnson wil ook vlootvoogd zijn in Britse viswateren. Kwestie van nationale soevereiniteit. Maar voor de Nederlandse vissers telt het allemaal op inzake hun teruglopende kansen op de visserijmarkt van de toekomst.