Europese en vooral de Nederlandse boeren weer eens zwaar de pineut

0
2019
Boer rijdt met hooi op de dijk naar zijn bedrijf in het Nederlandse Rivierenland Foto: © Peter-Vincent Schuld

Brussel – De Europese regeringsleiders en staatshoofden hebben hun eigen boeren voor wier belangen zij meer dan ooit zouden moeten opkomen wegens de haast onbetaalbare klimaatmaatregelen, die ze eerder aanvaardden en waarvoor de landbouw ook nog eens flink financieel moet opdraaien, een ferme dreun verkocht. Hun inkomens gaan er de komende jaren op achteruit, in Nederland andere “rijke” lidstaten zelfs zeer fors.

Een woordvoerder van de overkoepelende Europese boerenorganisatie COPA spreekt van een “opdoffer zonder voorgaande” en een “kaakslag als nooit tevoren voor de hele Europese land- en tuinbouwsector”.

Door Jan Schils

Ook LTO Nederland spuit forse kritiek op het resultaat van de Brusselse onderhandelingen: “Boeren en tuinders staan onder grote druk en krijgen de komende jaren extra vergroeningseisen en dure maatregelen opgelegd. Het is onbegrijpelijk dat daarvoor geen extra geld wordt uitgetrokken. Integendeel het landbouwbudget daalt zeer fors en daarmee ook het inkomen van de boeren. In het “rijke” Nederland ook nog eens meer dan elders in de EU met dank aan premier Mark Rutte (Zie daarover meer cijfers en feiten verderop in dit artikel).

Het gaat hier meer bepaald om de rekening die de Europese en Nederlandse boeren gepresenteerd krijgen in verband met het Europese Herstelfonds en de meerjarenbegroting 2021-2027, waaraan een prijskaartje hangt van in totaal 1800 miljard euro.

Traditioneel weidelandschap met runderen in Begen (NH), Nederland
Foto: © Jolanda Amoureus / Schuld

EP-resolutie laat boeren in de steek

Ook het Europees Parlement (EP) heeft allesbehalve vrolijk gereageerd op deze koude douche uit Brussel, maar het komt in zijn afwijzing van het zogeheten “historische” akkoord van de EU-top met geen woord op ten gunste van de Europese boeren. In het EP werd wel gesproken van een “Brusselse machtsgreep, vermomd als coronahulp”en over een “superstaat” die alle huishoudens 4000 euro aan bezuinigingen oplegt. Dat gebeurt – gezien de zware gevolgen van de coronacrisis – niet geheel ten onrechte vooral uit solidariteit met  Zuid-Europa en meer bepaald Spanje en Italië. Maar dat neemt niet weg dat deze landen op die manier zeer royaal en zonder ernstige verplichtingen “beloond” worden voor het feit, dat de Europese begrotingsdiscipline voor hen al jarenlang niet meer betekent dan een vodje papier.  Waarom schrijven we “zonder ernstige verplichtingen?” Omdat premier Rutte en andere regeringsleiders, wanneer ze vinden dat Spanje en Italië de miljarden aan giften en leningen die ze binnenhaalden voor andere zaken dan bedoeld gebruiken, wel moord en brand daarover kunnen roepen bij de Europese Commissie maar dat dit protest slechts 3 maanden kan duren. Daarna kunnen deze landen gewoon hun gang gaan.   

Zicht op het Europees Parlement in Brussel, België
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het EP heeft inmiddels laten weten de meerjarenbegroting zonder aanpassingen niet te kunnen aanvaarden. In een resolutie die met grote meerderheid werd aangenomen betreurt het parlement vooral dat er onvoldoende wordt geïnvesteerd in de toekomst. Er moet meer geld gaan naar gezondheid, wetenschap en innovatie, klimaat en de jeugd, vinden vijf van de zeven fracties. In de resolutie wordt met geen woord gerept over de landbouw, terwijl het EP eerder wel liet weten dat het geen genoegen zou nemen met een verlaging van het landbouwbudget. De reden is dat de socialistische en groene fractie in het EP sterk op land- en tuinbouw willen bezuinigen. Zou de landbouw expliciet genoemd zijn in de resolutie, dan hadden deze linkse partijen ze niet ondertekend.

Verscheidene politici haalden uit naar de opstelling van premier Mark Rutte die onder meer een verhoging van de korting op de EU-afdracht wist af te dwingen. Het parlement roept al jaren op die kortingen te schrappen. “Vrekkige Rutte ziet Europa als een geldmachine”, aldus de voorzitter van de Europese Groenen, Philippe Lambert.

Volgens Sophie in ‘t Veld (D66) ging het de afgelopen dagen “alleen maar over de centen”. “Helaas speelt Mark Rutte daar een hoofdrol in. Zijn prioriteit was een korting voor Nederland, maar dat is ten koste gegaan van investeringen in het klimaat, in onderzoek, het bestrijden van de pandemie en de aanpak van de rechtsstaatscrisis in Europa. Dat is ook ten koste gegaan van onderzoeksgelden waar Nederlandse universiteiten van profiteren.”

Voorbeeld van innovatie: Kraamstal in de rundveehouderij zoals hier in Veenhuizen
Foto: © Jan Sibon / Schuld

Vijandbeeld

Dit bewijst eens temeer dat links in feite de landbouw niet genegen is. Het bevestigt ook nog eens dat na de socialist Sicco Mansholt, een van de grote vaders en voorvechters van de Europese landbouwpolitiek, zeker in Nederland maar ook in Europa geen socialistische of groene politicus van formaat meer is opgestaan of bereid dan wel in staat is geweest voor de belangen van de boeren op te komen. Integendeel. De landbouw roept bij links en groen al tientallen jaren een soort vijandsbeeld op dat synoniem staat met milieuverontreiniging en vernieling van de natuur, terwijl de sector juist al jarenlang ondanks onvolkomenheden met het tegendeel bezig is. De aanval van Frans Timmermans, de rode bijzitter van Von der Leyen aan het hoofd van de Commissie, nu acht manden geleden op de vaderlandse en Europese landbouw spreekt boekdelen. Timmermans verkondigde toen dat het landbouwareaal in Europa het best gehalveerd kom worden en dat het zelfde moest gebeuren met de productie en export van landbouwproducten. Stel je voor wat voor sociaal en economisch bloedbad dat zou betekenen. En passant gaf hij de Nederlandse boeren nog een veeg uit de pan door hen voor te houden dat ze door vast te houden aan verouderde landbouwmethoden zich zelf en de sector de nek omdraaiden. Toen er een storm van kritiek neerdaalde over het hoofd van pedante Frans en zelfs de Wereldvoedselorganisatie (FAO) in Rome dit een bijzonder slecht idee vond (“De wereld heeft door de groei van de bevolking, de klimaatverandering met daarmee gepaard gaande natuurrampen als extreme droogte en wateroverlast juist behoefte aan een verhoging van de landbouwproductie”), trok Timmermans zijn keutel in. Maar in zijn voorstellen voor de Green Deal verdwijnt toch 30 procent zuiver landbouwareaal om in natuurgebied te worden veranderd.

Zelfs het CDA, dat ooit de partij bij uitstek was om voor de boeren op te komen of het nu in Nederland was of in de rest van Europa (denk aan wijlen Gerrit Braks, die “boer was met de boeren”), laat al geruime tijd verstek gaan en heeft nog nauwelijks feeling met de boeren. Dat blijkt overduidelijk uit de steeds meer omstreden manier waarop het CDA in het kabinet-Rutte met de stikstof- en voedingsproblematiek (minder eiwitrijk veevoer) omgaat.

EP voor EU-belastingen

Intussen wijst het EP  het EU-budget voor 2021 tot en met 2027 af als er geen bindende afspraken komen over nieuwe eigen middelen voor de EU plus harde garanties dat er geen EU-subsidies gaan naar landen die de rechtsstaat niet goed gezind zijn, Daarmee betreedt het EP helaas ook de gevarenzone waarin het duo Von der Leyen-Timmermans voorgaat en verklaart het zich in feite akkoord met nieuwe Europese belastingen, die de afhankelijkheid van de lidstaten van Brussel alleen maar zal vergroten. En passant zagen verschillende EP-leden de kans schoon om eens flink uit te halen naar de opstelling van premier Rutte die een verhoging van de korting op de EU-afdracht wist “af te dwingen”. Het parlement vraagt al jaren om die kortingen te schrappen, maar tevergeefs. “Vrekkige Rutte ziet Europa als een geldmachine”, schamperde de voorzitter van de Europese Groenen, Philippe Lambert. De realiteit is dat Rutte onder druk van het oppermachtige en alles bepalende duo Merkel-Macron zodanig heeft moeten buigen dat de Nederlandse bijdrage aan het Hertstelfonds en de meerjarenbegroting de extra winst in het kortingsverhaal ruimschoots heeft opgeslorpt, niet meer en niet minder.

Volgens Sophie in ‘t Veld (D66) ging het in Brussel “alleen maar over de centen”. Rutte speelde daarin wel een hoofdrol, want zijn prioriteit was een korting voor Nederland. Maar volgens In ’t Veld is dat ten koste gegaan van investeringen in het klimaat, in onderzoek, het bestrijden van de pandemie en de aanpak van de rechtsstaatscrisis in Europa. Dat is tevens ten nadele van onderzoeksgelden waar Nederlandse universiteiten van profiteren en dat zal Rutte t.z.t. als alle mist rond het “historische” akkoord is opgetrokken ongetwijfeld nog eens haarfijn moeten uitleggen. Het liefst voor de volgende parlementsverkiezingen. Dan kan de VVD-topper misschien ook eens uitleggen waarom hij na gedurende verschillende jaren de zorg, het milieu, het onderwijs en de cultuur financieel te hebben uitgekleed nu opnieuw de land- en tuinbouw te grazen heeft genomen?

Forse inlevering

Het oude boerenleven: melkbussen per boot vervoeren
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wanneer we naar de echte landbouwcijfers kijken, kan Rutte moeilijk trots zijn op wat hij in Brussel heeft bereikt voor de agrarische sector. En erover liegen, is al helemaal misplaatst. De EU-leiders hebben immers afgesproken dat alle lidstaten, waar de hectare- of inkomenssteun onder het Europese gemiddelde ligt, geld krijgen toegestopt van de landen met hogere steunbedragen waaronder Nederland. Ook wordt de inkomenssteun op een minimumniveau gebracht van  200 euro per hectare in 2022. In de loop van zeven jaren stijgt dit bedrag naar 215 euro per hectare. In Nederland krijgen de boeren momenteel 370 euro per hectare. Nederland heeft zich altijd verzet tegen deze zogeheten “externe convergentie” maar premier Rutte ging uiteindelijk met enkele andere collega’s in nagenoeg de zelfde situatie door de knieën om het totaal akkoord mogelijk te maken. M.a.w. Rutte heeft wel degelijk zeer fors moeten inleveren op de inkomenssteun voor de Nederlandse boeren. En als uitsmijter komen we terug op de vraag hoeveel er nu echt wordt bezuinigd op het Europese landbouwbudget in de jaren 2022-2027. Het blijkt geen 5 procent zoals de Franse president zijn boeren, wier stemmen hij nodig heeft voor een herverkiezing, na de EU-top voorloog. Het is ook geen 10 procent zoals Nederlandse en andere woordvoerders uit hun mouw toverden omdat ze het gewoonweg niet wisten. Het juiste percentage weten we nu uit onverdachte hoek, namelijk uit de brief van minister Stef Blok van buitenlandse zaken aan de Tweede Kamer van 24 juli over de meerjarenbegroting en het Herstelfonds. Citaat: “Ook het budget voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid (GLB) daalt met 14 procent in reële termen tot 336 miljard euro.” Terecht noemen critici dat een “opdoffer” of “dreun” voor alle boeren in Europa, die terloops nog bevestigd kregen dat de Europese landbouwhervorming niet meer kan ingaan op 1 januari 2021 maar twee jaar later (2023).

Activiteit op een boerenbedrijf anno 2020 in het Rivierenland, Nederland Foto: © Peter-Vincent Schuld

De hele gang van zaken tijdens en na de EU-top biedt geen fraai beeld. De houding van Rutte, door de mainstream media in Nederland als een succes bejubeld, heeft in het buitenland veel wrevel opgewekt. Zijn internationale reputatie heeft ontegenzeglijk een knauw gekregen wat problemen kan opleveren als hij ooit in Brussel solliciteert. Maar ook de uitdagende opmerking van president Macron van Frankrijk dat niet de “Franse belastingbetaler” opdraait voor de honderden miljoenen euro die onder het mom van het Herstelfonds in een goed gevulde kassa om Zuid-Europa te spekken, heeft veel kwaad bloed gezet. Wie dan wel?, luidde de vraag. Beide staatslieden doen denken aan een uitspraak onlangs bij het tv-programma Zomergasten, waar de strafrechtadvocate Inez Weski zei dat overheden nimmer te vertrouwen zijn. Volgens haar hebben overheden niet het beste over voor hun bevolking maar vooral het eigen belang voor ogen heeft. Voor wat de boeren in Europa aangaat, is dat zeker het geval.