Europese geldkraan Herstelfonds gaat open voor Nederlandse provincies en gemeenten

0
596
Zicht op de wijk Sandur in Emmen, Nederland. Gemeente gaan zoals het er nu uit zit veel gelden ontvangen uit het Europees herstelfonds Foto: © Jan Sibon / Schuld

De coronacrisis heeft hard toegeslagen. Er is een Europees herstelfonds opgericht. Maar waar gaat het geld naartoe? Wordt het geld goed besteed? Er is een rol voor de gemeenten en de provincies en zij gaan ook centjes ontvangen. Wij gaan u berichten over deze voorgenomen bestedingen en in te dienen plannen. Als u door Nederland of elders in de Europese Unie rijdt ziet u vaak borden staan “medegefinancierd met geld uit het Fonds voor Regionale Ontwikkeling, het Europees Cohesiefonds of het Europees Sociaal Fonds om maar een paar voorbeelden te noemen. Veel lokale en regionale bestuurders zitten ook in het adviserende Europees Comité voor de regio’s en daarmee adviseren zij de Europese Commissie over bestedingen en lobbyen zijn voor hun stad of regio. (red PVS)

Provincies en gemeenten zien veel Europees geld hun kant op komen

door Koos van Houdt

Kennelijk gaat het in Nederland net andersom dan in andere lidstaten. In de week voor kerst werden de Europese ministerraad en het Europees Parlement het eens over de spelregels waarmee de komende jaren een bedrag van 675 miljard euro besteed kan worden. Dat bedrag staat in het Europese Herstelplan voor de eerste periode na corona. In Nederland moeten decentrale overheden daarbij het kabinet bij de les houden. In politiek Den Haag wordt traag gewerkt aan zo’n nationaal programma rond herstel na corona.

Ingang van het gebouw van het Europees comité van de regio’s dat samen in één gebouw zit met het Europees Economisch en Sociaal Comité in Brussel, België
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Eind vorige week bekeken vertegenwoordigers van regionale en lokale overheden van de Europese Unie de stand van zaken. In een ontwerp voor een advies dat is gevraagd door het Europees Parlement zegt deze commissie uit het Europese Comité van de Regio’s dat in de meeste lidstaten regionale en lokale bestuurders wakker moeten worden. Straks bepalen de nationale regeringen in deze lidstaten op eigen houtje hoe de plannen eruit zien.

In Italië heeft de corona-crisis zeker in het beg9n ongelofelijk hard toegeslagen: Op de foto Man met mondkapje verlaat een winkel, op de voorgrond een wat teneergeslsagen vrouw in de regio Emillia-Romagna,
Italië Foto: © Peter-Vincent Schuld

Die lidstaten moeten uiterlijk op 30 april 2021 hun nationale plannen in Brussel op tafel leggen. In Nederland echter draalt de nationale overheid. Sinds de beroemde ruzie tussen Nederland en Italië in april vorig jaar, is ons land huiverig om al te veel te doen met het extra geld dat onze kant op komt. Heel veel zit er niet in die pot, vergeleken met de vele miljarden die richting lidstaten als Italië, Polen, Spanje en Hongarije gaan. In Italië is er nu zelfs een kabinetscrisis door ontstaan. Niet abnormaal voor de Italiaanse politiek.

Spanje wil met het geld uit het herstelfonds het aantal voertuigen dat elektrische rijdt gaan verveelvoudigen, Getallen van 5 miljoen voertuigen zijn al genoemd. Op de foto een oplaadpunt bij een supermarkt in Albatera, Spanje
Foto: © Christel Dubos / Schuld

In Nederland is het bedrag veel lager, maar toch altijd nog 5,6 miljard euro. Dat geld kan worden besteed aan projecten waar provincies en gemeenten in ons land veel goede plannen voor hebben. De komende paar jaar zit er voor deze overheden zeker vier keer zo veel in de Europese pot als in normale tijden. Provincies (IPO) en gemeenten (VNG) zitten dus op het vinkentouw.

Dat er veel geld naar Nederland zou komen blijkt te behoren tot de sagen en fabels… geïllustreerd door het bord Sagenlandroute in de regio Twente in de Nederlandse provincie Overijssel
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar hoewel 5,6 miljard euro heel veel geld is, is het vergeleken met de bedragen die uit ‘de diepe zakken van Wopke’ komen, maar relatief weinig. Nu blijkt waarom minister Hoekstra aanvankelijk geneigd was zich te verzetten tegen deze grootscheepse vorm van herverdeling van geld tussen de lidstaten. Voor het Herstelfonds, waaraan ook Nederland flink bijdraagt, komt maar weinig terug naar projecten in eigen land.

Veel Nederlandse gemeenten zitten krap bij kas. Aankloppen bij de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) is ook niet de oplossing. Op de foto: Het kantoor van de Bank Nederlandse Gemeenten in Den Haag, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar voor de besturen van provincies en gemeenten is dat een heel ander verhaal. Vooral gemeenten zitten financieel klem. Nu het erop lijkt dat een aantal van hun plannen wellicht gered kunnen worden met behulp van Europese subsidies, willen zij dat het kabinet werk maakt van het nationale plan dat nodig is om dat geld in Brussel los te krijgen. Dat nationale plan is er nog niet. In Nederland is meer belangstelling voor de komende verkiezingen en het vormen van een nieuwe coalitie.

Of de Nederlandse nationale overheid haar plannen klaar heeft voor de gestelde datum is nog maar zeer de vraag. De provincies en gemeenten waren in september van het afgelope jaar al zover. Op de foto: Het provinciehuis van Zuid-Holland, in Den Haag, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Of 30 april 2021 haalbaar is, is daarom een serieuze politieke vraag geworden. Want in dat plan dat door de Europese Commissie beoordeeld wordt, moeten ook een aantal nationale maatregelen staan, die al jarenlang vanuit Brussel worden verlangd. Hoewel wij denken dat de regeling voor de aftrek van hypotheekrente steeds magerder wordt, wil de Europese Unie dat ons land op dit punt nog veel verder in de Europese pas gaat lopen.
En ook de gunstige regelingen voor het werken in deeltijd door vrouwen, is de Commissie al vele jaren een doorn in het oog. In Brussel geldt: wat van Italië wordt verlangd, geldt ook voor Nederland.

Het Nederlandse systeem van de hypotheekrenteaftrek is nog steeds een doorn in het oog van de Europese Commissie. Op de foto een kantoor van hypotheekbemiddelaar De Hypotheker in Amersfoort, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar die Nederlandse punten zijn politiek omstreden. Vandaar de aarzelingen in politiek Den Haag. Maar dat is buiten IPO en VNG gerekend. Deze koepels van provincies en gemeenten, die een sterke lobby in Brussel hebben opgebouwd, willen dat geld maar al te graag als extraatje besteden aan maatregelen, die vooral het klimaatbeleid kunnen ondersteunen. Genoeg plannen, zoals deze week blijkt op een grote videoconferentie over het klimaatbeleid in Amsterdam.

De energie- en klimaatdoctrine tot in de koffiebar Van het Esso tankstation in Helvoirt, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Al in september 2020 lag er daarom een uitgewerkt plan van de provincies en gemeenten. Netjes omschreven als de bijdrage van de decentrale overheden aan het beleid “dat in Den Haag en Brussel” wordt gevoerd. Dit zogenaamde Herstelplan Regionale Economie beoogt al het beschikbare geld in een grote pot te stoppen en op basis daarvan provinciale beleidsplannen te maken. Alle twaalf provincies hebben met deze benadering ingestemd. Maar om ook Europese geld voor deze pot binnen te harken, moet het wel aan de Europese voorwaarden voldoen.