La Palma: De vulkaan spuwt lava, as, vuur & C02, ze laat de aarde beven en heeft lak aan de politiek

0
969
Wat is de mens tot nietig in vergelijking tot deze enorme helse mastodont. Vuur, as en lava spugen, op de foto de vulkaan La Cumbre Vieja op het Eiland La Palma, Canarische Eilanden Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Peter-Vincent Schuld en Christel Dubos, ze waren ter plaatse waar de aarde vuur spuugt en beeft

Vorige week brachten wij u de eerste reportage vanaf het eiland La Palma, het meest westelijke eiland van de Spaanse archipel, bekend als de Canarische Eilanden.

Vulkaan briest lava op La Palma
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wij kwamen aan op La Palma vlak voordat de situatie voor mens en dier verergerde en de vulkaan Cumbre Vieja harder begon te brullen en vuur te spuwen. Zo konden we u deelgenoot maken van wat er echt gebeurde. We vertrokken vlak voordat een deel van de vulkaan instortte en de situatie opnieuw verergerde. Straatjes waar we een aantal dagen voordien nog hadden gelopen zijn intussen ontruimd en in een aantal straten stroomt inmiddels de lava. Het eiland, nadien Spanje en daarop volgend de rest van de wereld zaten in bittere angst en trokken zich het lot aan van een aantal hondjes die waren achtergebleven in ontruimd gebied. De dieren zaten in angst en beven, konden geen kant op en werden alleen beschermd door de muren om hen heen. Met drones werden de diertjes voorzien van eten en drinken. Een onderneming dat drone-diensten levert kon de situatie niet meer aanzien en bedacht een plan om ter plaatse de honden met een bijzonder type drone uit hun benarde positie te halen en dus te redden. De Spaanse autoriteiten werd onder meer door dierenvrienden verweten dat ze te bureaucratisch zouden zijn, waardoor toestemming om te gaan redden uitbleef. Feit is dat de honden opeens verdwenen waren. Geen drones, maar mensenhanden hadden een kunstje geflikt buiten de autoriteiten om. De stiekeme reddingsoperatie moet zijn uitgevoerd door mensen die het terrein verduveld goed kennen of in korte tijd hebben leren kennen plus terreinervaring hebben. Op La Palma worden de onbekende redders inmiddels als helden gezien en aangeduid als het A-Team. Iedereen heeft het erover. Gezegd moet worden dat het een huzarenstukje is in zeer gevaarlijk gebied. Had de Policia Nacional of Guardia wetenschap van de operatie en knepen ze een oogje dicht? Maakten agenten en hulpverleners zelf deel uit van de operatie omdat ze de hiërarchie beu waren? Het is zeker niet uit te sluiten. De Palmezen zijn een apart volkje, laten we het zo zeggen.

Grotten en grotwoningen op het eiland La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar waar komen die mensen op La Palma oorspronkelijk toch vandaan? Immers mensen groeien niet als bananen aan een boom. De oorspronkelijke  bevolking bestaat uit Guanches, een Berberse stam  die voet aan wal zette op La Palma en Tenerife. Ze woonden onder meer in grotten. De Berbers van die tijd waren nog niet besmet met de islam als religie, maar geloofden in de spiritualiteit die toegeschreven werd aan zaken, plaatsen en scheppingen, kortom het animisme. Ratio speelde helaas niet altijd een rol en dieren- en mensenoffers kwamen voor. Al waren de bekeringen tot het christendom ook niet de mooiste pagina´’ s uit hun geschiedenis. Ver voor onze jaartelling leerden ze om te gaan met de vulkanische activiteit. Lava is heet en het ijzer werd er letterlijk in gesmeed.

Bananenplantage op het eiland la Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De Spanjaarden namen de Canarische Eilanden in beslag, de lokale bevolking werd bekeerd tot het christendom, niet altijd op de meest vriendelijke manier en vermengden zich met de Spanjaarden zodat je een DNA-profiel krijgt waar zowel Spanje, Marokko en de Westelijke Sahara in voorkomen. De bevolking heeft leren leven met de vulkanische activiteit, zoals we in het vorige verhaal al schreven.  Als je over het eiland rijdt zie je overal bananenplantages. Je krijgt ze in de avond in gebakken vorm op je bord als je de lokale keuken gaan proeven. Ga je wat doorzakken, dan ga je aan de “rom miel” (honing-rum) of je proeft van de bananenlikeur.

Zonnen op zwart vulkanisch zand op het strand van Tazacorte, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Zonnen doe je op dit subtropisch eiland onder meer op zwart gekleurde stranden, zwart omdat het vulkaanzand is en niet omdat de vulkaan nu toevallig is uitgebarsten. Het eiland is een en al vulkaan. De mensen leven met de vulkaan.

Vrouw loopt met boodschappen naar de bus in Puntallana, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar het leven gaat ook met de vulkaan gewoon door in de gebieden die niet getroffen zijn op het verhoudingsgewijs niet al te grote eiland. Ze kopen eten in, pakken de bus, drinken hun biertje. Het leven zoals het is.

Meerdere kraters spuwen lava op de vulkaan Cumbre Vieja op La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Triest feit: Helaas zijn er door de vulkaanuitbarsting en de lavastromen de nodige bananenplantages en wijngaarden verloren gegaan. Maar de bevolking kent de risico´ s van leven, liefhebben, werken en dansen op de vulkaan. Je hoort het ook terug in menig gesprek met lokale bewoners. Antonio baat een restaurantje met zijn Zuid-Amerikaanse vrouw uit in Santa Cruz de La Palma. Op zijn terras staat de hele dag de televisie aan met het laatste nieuws over de vulkaan. Het eenvoudig tentje wordt door ons frequent bezocht na een dag van lang werken. Restaurantuitbater Antonio maakt zich zorgen dat de centen die vrijgekomen zijn voor de hulp aan de getroffenen niet in verkeerde handen komen. Hij hekelt het bestaan van corruptie waarvan, naar zijn mening, ook het eiland niet gespaard blijft.

Het hydrografisch schip de Malaspina van de Spaanse Marina is aangemeerd in de haven van Santa Cruz de La Palma om daar onderzoek te doen naar de veranderde zeebodem
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Aardschokken, zuilen van vuur die in een rechte lijn de lucht in worden gejaagd, vloeibaar gesteente. De aarde is volop in beweging. Zoals het was wordt het nooit meer. Dat blijft niet beperkt tot het land maar ook de zeebodem wordt door het geweld van moeder natuur veranderd. De Spaanse marine stuurde daarom de A31 Malaspina, een hydrografisch schip. Wat dat betekent? Het brengt de zeebodem in kaart en registreert eventuele veranderingen. Als tijdelijke haven koos het voor de veiligheid Santa Cruz de La Palma, aan de oostzijde van het eiland om van daaruit haar onderzoeken te doen. Hoe je het went of keert, een vulkaanuitbarsting en bijbehorende aardbevingen hebben natuurlijk invloed op het aardoppervlak boven en onder het zeeoppervlak, hoe het er uit ziet en er uit gaat zien. Europa verandert voortdurend qua aardoppervlak zoals het ook qua politiek verandert.

In de vijf weken dat de vulkaan aan het bulderen is, is de hulpverlening aan de bevolking in razendsnel tempo op gang gekomen. Vanaf de andere eilanden worden  via de veerboten mensen en materieel van de diverse hulpdiensten, en dat zijn er veel, aangevoerd.

Kameraadschap onder de brandweerlieden van de bosbrandweer van de Spaanse publieke dienstverlener Triasga. Broederschap voor het leven!
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Wat opvalt is de wilskracht en de kameraadschap van de mensen die een helpende hand uitsteken. We staan bij het coördinatiecentrum van de rampenbestrijding. Een ploeg brandbestrijders die gespecialiseerd zijn in het bestrijden van natuurbranden komen net terug. Je bent als je een natuurbrand hebt bestreden (met alle fysieke risico´s van dien) afgepeigerd. Een van uw verslaggevers (pvs) weet dat maar al te goed uit de tijd dat hijzelf als vrijwilliger natuurbranden bestreed. Brandweerlieden geven alles, zo nodig hun leven om dat van een ander te beschermen. Deze ploeg brandbestrijders komt van het overheidsbedrijf Triasga dat ressorteert onder het Spaanse ministerie van Landbouw en Natuurbeheer. Triasga heeft een speciale tak om rampen te bestrijden. De mensen die daar werken doen dat dus ook met volle overgave en bijbehorende broederlijke banden. Heel eerlijk?  De handen van uw verslaggever jeukten om samen met de “oud-collega´´´’s” het vuur te gaan bestrijden en de mensen te helpen. We weten samen hoe het moet en hoeven elkaar niets uit te leggen. We weten allemaal dat het een ramp is van een enorme omvang.

Bord waarop verteld wordt dat er met een subsidie van de Europese Unie de bluswatervoorziening op peil gebracht wordt op La Palma, Canarische Eilanden
Foto: Peter-Vincent Schuld


Het is echter helaas niet de eerste keer dat La Palma een verzengende hitte te verwerken krijgt. Afgelopen jaar waren het natuurbranden die het eiland geteisterd hebben. Met financiële hulp van de Europese Unie is er geïnvesteerd in bluswatervoorziening. Niet onbelangrijk als je een grote natuurbrand te bekampen hebt. Op de Canarische Eilanden weten ze dat vuur en moeder natuur zwaar kunnen toeslaan en er vindt voortdurend een verdere optimalisatie plaats van de rampenbestrijding. Er is niet 1-2-3 binnen enkele uren grootschalige hulp van het vaste land te verwachten en dus zorgen ze op de Canarische Eilanden dat ze zelf goed voorbereid zijn binnen de mate van de financiële mogelijkheden die ze hebben. Aan de inzet van de rampenbestrijders op het terrein zal het in ieder geval niet liggen.

Het trottoir ligt vol met vulkanisch as, zakjes met as liggen bij de vuilcontainer in Santa Cruz de La Palma, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Intussen is over zowat het hele eiland vulkanisch as neergedaald en dat in zeer grote hoeveelheden. Alles zit onder, huizen, planten, wegen, straatmeubilair. Het wordt door de overheid apart ingezameld. Mensen deponeren hun zakken en zakjes met vulkanisch as naast de gebruikelijke vuilcontainers. Na filtering vast en zeker voor een bepaald doel her te gebruiken. Je hoort geen enkel geklaag over het  zwarte, overal in kruipende goedje. Tja, opnieuw blijkt de bevolking met de en op de vulkaan te leven en niet naast de vulkaan.

Vulkaanas wordt uit de plantsoenen verwijderd in Santa Cruz de la Palma, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Medewerkers van de reinigingsdiensten proberen de openbare ruimte en de haventerreinen van as te ontdoen. Maar hoe lang houden ze het schoon? De wind en de vulkaan bepalen samen, of, waar en wanneer er weer vulkanisch as neerdaalt. Daar hebben wij als mensen geen enkele inbreng in. Het enige wat we kunnen doen is reactief handelen en hulp bieden.

Stromen met lava bedreigen de huizen in de buurt van Los Llanos en El Paso op La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar is iedere discipline wel ingesteld op de gevolgen van een ramp? Nee dus. Voor ons wordt het langzaamaan tijd om naar huis te keren. Kleren te wassen en ons op te maken voor de volgende reis.

Ferry van Naviera Armas in de haven van Los Cristianos, Tenerife, Canarische Eilanden.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Even een ferry boeken. De auto die we gehuurd hadden moet terug naar Tenerife, vanwaar we met de ferry gekomen zijn. Vliegverbindingen zijn in verband de vulkaanuitbarsting alles behalve zeker. We boeken een overtocht met Naviera Armas via Direct Ferries. Zowel op de heenweg als de terugweg gaven wij het eiland La Palma als respectievelijk aankomst en vertrekplaats. op De computer bij Direct Ferries maakte er voortdurend Las Palmas op Gran Canaria van met als resultaat een foute boeking. Zelfs een wijziging die we online doorgevoerd hadden werd opnieuw als vertrekplaats “Las Palmas” gegeven.

Vliegen van en naar het eiland La Palma voindt slechts heel beperkt plaats in verband met de vulkaanuitbarsting. Op de fofo het vliegveld van Santa Cruz de La Palma op La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Euh, hallo, dit klopt niet, dus maar eens gaan bellen met Naviera Armas. De telefoniste wist van niks, kon niks veranderen en we moesten maar een nieuw ticket kopen. Kortom een stuk onwillig chagrijn die het allemaal geen fluit interesseert en bovendien de hoorn er op smeet toen we een aantal kritische vragen begonnen te stellen. Kijk, wij weten ons wel te redden en te handhaven. We spreken onze talen en zijn mondig.  Maar bij een zware ramp die heel het eiland zou treffen willen mensen weg. Dan spelen de ferrymaatschappijen een cruciale rol bij de snelle evacuatie. In theorie kan het op La Palma op ieder moment uit de hand lopen. Een botte lompe en hufterige communicatie vanuit veerbootmaatschappij Naviera Armas draagt dan op geen enkele manier bij aan een snelle, vlotte en veilige evacuatie. Dit soort van communicatie maakt mensen agressief, brengt ze in paniek en onder die omstandigheden kunnen mensen rare dingen gaan doen.

Vertrek van ons reportageteam van het eiland La Palma vanuit de haven van Santa Cruz de La Palma per ferry naar Tenerife
Foto: © Peter-Vincent Schuld

We leggen de zaak vanaf La Palma voor aan het boekingskantoor Direct Ferries in Londen. Daar werd de zaak wel adequaat opgepakt en correct omgeboekt. Aan plaats op de ferry ontbrak het niet. Maar Naviera Armas wenste niet de naam vrij te geven aan Direct Ferries van betrokken telefoniste van Armas. We konden onze klacht schriftelijk indienen. Bij deze, maar dan publiekelijk.

Een vrachtwagen met hulpgoederen van het Spaanse Rode Kruis komt aan in de haven van Santa Cruz de La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

We nemen langzamerhand afscheid van het eiland en rijden naar de ferry-terminal. Een zojuist gearriveerde ferry van een andere maatschappij voerde weer nieuwe hulptroepen aan. In de opstel-rijen om de volgende ferry te nemen staan twee vuurrode bussen en een legertruck van de Spaanse militaire rampenbestrijdingsdienst Unidad Militar de Emergencias.

Brandweervoertuig van de Spaanse Unidad Militar de Emergencias met spoed in de bergen van La Palma
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Bij elke catastrofe wordt de UME vrijwel direct ingezet. Zo ook hier. We zien aanhoudend tal van voertuigen van de UME door de bergen met blauw blauw rijden. Zich begevend naar plekken dicht bij het hete lava die voor iedereen, dus ook de pers zijn afgesloten.

Terreinvoertuig van de Unidad Militar de Emergencias met spoed onderweg tussen Los Llanos en El Paso, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

We troffen ze ook op een moment dat ze terugkeerden uit een gebied dat door de lava in de brand gezet was op een apocalyptisch moment. De UME, de helden van de Spaanse hulpverlening. Ze zijn er vrijwel altijd direct met alle middelen denkbaar. Met zware terreinvoertuigen, bulldozers, brandweerwagens en fiks wat “boots on the ground” ondersteunen ze de lokale hulpdiensten.

Militairen van de Unidad Militar Emergencia staan klaar om te vertrekken per ferry in de havan van Santa Cruz de La Palma, maar moeten rechtsomkeer maken, ze kunnen niet gemist worden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Zo te zien wordt deze ploeg afgelost en mogen deze mensen naar huis. Maar niets is minder waar. Nog voordat de ferry aankomt maken de twee bussen en legertruck inclusief de mannen en vrouwen met gele en cremekleurige baretten vanaf de terminal rechtsomkeert.

Militairen van de UME wachten op hun ferry in de haven van Santa Cruz de La Palma, om terug naar hun basis te keren, maar korte tijd later moeten ze direct rechtsomkeer maken, ze kunnen niet gemist worden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Ze zijn opnieuw snel nodig en rijden terug de bergen in. Deze ramp was niet voorbij, is vandaag nog niet voorbij en zal de eerst komende tijd nog niet voorbij zijn in deze uithoek van Europa.

Dikke rookwolken ten gevolge van de vulkaan die is uitgebarsten op La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Helaas zijn (natuur)rampen onvermijdelijk en moeten we gewoon rekening houden dat het noodlot soms verschrikkelijk kan toeslaan. De natuur is niet maakbaar, doet wat zij wil en ongelukken met verstrekkende gevolgen zitten in een klein hoekje. Het enig antwoord is dat hulptroepen zich in alle snelheid, gecoördineerd en snel moeten verplaatsen om het leed te beperken en te bestrijden. Dan is er geen tijd voor dogma´’s. Het is ook niet voor niets dat bijvoorbeeld  in Brussel de voertuigen van hulpdiensten, leger en politie uitgezonderd zijn de lage emissie-eisen. Hiermee wordt de relativiteit van hoogdravend gepalaver nog maar weer eens duidelijk. Om een ramp te bestrijden heb je mensen en materieel nodig die verplaatst moeten worden, massaal, snel hetgeen energie en brandstof vreet.

Laadpaal voor elektrische auto´’ s in Tazacorte, een vermeend wapen in de strijd tegen de emissie van CO2, terwijl kort nabij een vulkaan duizenden malen meer C02 uitstoot. Inmiddels is ook Tazacorte ontruimd en getroffen door de vulkaan
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De laadpaal waarmee elektrische auto´ s opgeladen kunnen worden in het door de vulkaan geteisterde kustplaatsje Tazacorte op La Palma wordt wel erg relatief en de importantie van de laadpaal wordt tot nut en nihil teruggebracht in verhouding tot een onophoudelijke uitstoot van as, fijnstof, C02 en zwavel. Zijn we niet vergeten dat het van oorsprong stoffen zijn die vanuit de natuur komen en daarin voorkomen?

Windturbines nabij de start- en landingsbaan van het vliegveld van Santa Cruz de La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Hoe zit het met die 2 windmolens vlak bij de start- en landingsbaan van het vliegveld van Santa Cruz de la Palma? Wordt de relativiteit wel niet erg duidelijk? Los van de veiligheid voor het vliegverkeer.

Verbindingscommandocentrum bij Taburiente, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Wij mensen kunnen niet voorkomen dat een vulkaan tot uitbarsting komt en stoffen lost die schadelijke kunnen zijn. Wij mensen moeten dan een rampenbestrijding in werking zetten met verbindingscommando-eenheden van brandweer, politie, leger en andere rampenbestrijdingsdiensten. De aggregaten die energie leveren voor de communicatie en de operationaliteit moeten onophoudend, dag en nacht werken. De hulpverleners moeten aan- en afgevoerd worden, want ook zijn hebben recht op een moment  van rust. Basale elementen die in al die verheffende verhalen vaak worden vergeten.

Zicht op het dek en de schoorstenen van de fast ferry van Fred Olsen die onze reportageploeg naar La Palma bracht vanuit de haven van Los Cristianos, Tenerife, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

En de veerboot, de veerboot verstookt de olie om naar La Palma te brengen en ons weer op Tenerife af te zetten vanwaar de volgende dag onze vlucht naar huis vertrekt. Echt onderhouden ziet de klassieke ferry van Armas er niet uit.  Her en der toch de nodige roestplekken. Het eten onderweg is ook niet alles en nadat we zo’n 10 minuten op een verwarmd broodje moesten wachten ontstond toch de aan de medewerkers geuite mededeling dat het broodje bedoeld was als eten en niet als museumstuk. Maar wat zeuren we nou eigenlijk, daar op het eiland hebben de mensen het in de getroffen dorpen een stuk moeilijker. We zijn niet de enige die er zo over denken. Bij aankomst op Tenerife staan al weer de nodige voertuigen van de Spaanse Civiele Bescherming klaar om aan boord te gaan om de noodlijdende bevolking op La Palma een helpende hand te reiken. Somos Juntos……..

En dan nog dit: Vulkanen zoals de Cumbre Vieja op La Palma doen niet wat politici zoals Frans Timmermans zeggen. Vulkanen hebben lak aan politici. Hebben ze zin om vuur, as en CO2 te spugen, dan doen ze dat. Wellicht een lesje nederigheid voor lieden als paus Klimatus.