Lockdown-fetishisten hebben het nakijken: Vanaf 15 juni gewoon weer vrij over de EU-schengengrenzen en op vakantie.

0
767
Haven van Chania op het Griekse eiland Kreta. U kunt er weer naar toe en genieten. Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

De Belgen zijn nergens trots op, behalve dat nu het Atomium in Brussel weer open kan voor toeristen. Even probeerden de Grieken het buiten de Europese Unie om.

Genieten aan op de Sweet Water Beach in Chora Sfakion, Kreta Griekenland Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar sinds zondag zijn ook Nederlanders, net als elke andere Europeaan weer welkom op de geliefde Griekse vakantiestranden. Het economisch belang van toerisme is zo groot dat lidstaten zich genoodzaakt zien de binnengrenzen zo snel mogelijk te openen.

Park in Barcelona, Spanje, u kunt er weldra weer naar toe.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De harde praktijk in steden als Amsterdam, Barcelona en Venetië en de zacht geformuleerde boodschap in Grand Hotel Europa van Ilja Leonard Pfeijffer maakten duidelijk dat massatoerisme niet het hoogste doel in de Europese Unie moet zijn. Maar toerisme blijft niettemin een zeer belangrijke sector in de Europese economie. Vooral zuidelijke lidstaten kunnen de inkomsten niet missen.

Europese lidstaten en Schengelanden zijn niet altjd dol op open grenzen/ Op de foto een “gesloten” grems bij Nohl , grensovergang Zwitseland Duitsland Foto: © Peter-Vincent Schiuld

De open binnengrenzen van Schengen zijn niet geliefd bij regeringen van lidstaten. Er hoeft maar even wat te gebeuren of de nationale autoriteiten vervallen in een reflex van protectionisme. Eigen land eerst. Het was een mentale schok dat België containers op de grensovergangen met Nederland plaatste.

Wij willen reizen, vrij reizen en geen gezeur met douane en grenscontroles Douanekantoor in Den Bosch, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Niemand van de vandaag levende generatie Nederlanders en Vlamingen heeft eerder meegemaakt niet ‘zo maar’ naar de buren te kunnen. Het was het prototype van de open grenzen tussen lidstaten van de Europese Unie. Maar de economie is onverbiddelijk. Europese burgers evenzo. We kunnen en willen niet anders dan reizen en trekken. Zeker op Europese schaal.

Provinciegrens Belgisch Limburg. Voor de meesten van ons is een landsgrens gewoon net als een provinciegrens
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het Europese continent voelt steeds meer als binnenland en de grenzen tussen de lidstaten als provinciale grenzen. Ze zijn er wel, maar je merkt er niets meer van. De gedachte dat we deze zomer allemaal in eigen land op vakantie gaan, kost hoofdbrekens. Is hier wel zoveel ruimte? Maar ook: ons plekje aan het Gardameer, de Spaanse Costa of het Griekse eiland trekken.

Spaanse kust: Cadeques, Cataloniië
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Nu het half kan, moeten die binnengrenzen weer open. Eist die burger. De Vlamingen dwongen het eind vorige week af, zeer tot schrik van burgemeesters aan de Nederlandse kant van de grens. Sluis ging open, maar hoe? En de Grieken? Die wilden aanvankelijk de Nederlanders nog weren. Die willen immers niet eens vijfhonderd weeskinderen van hun eilanden halen? Maar daar stak de Europese Commissie dan weer een stokje voor.

Met de veerboot Griekse eilanden aandoen, zoals hier een ferry die naar de haven van Chora Sfakion vaart (Kreta), Griekenland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

En zie daar, de nationale politici luisteren. Komende vrijdag bespreken de ministers van binnenlandse zaken tijdens een videoconferentie hoe ze dat gaan doen. Hoe zit het met het vrije verkeer van personen en welke controles aan de grens handhaven we nog? We lezen in de voorbereidende tekst voor deze ministeriële videoconferentie ook nog: hoe doen we dat op een gecoördineerde wijze, voor iedere Europese burger op dezelfde manier en rekening houdend met de situatie rondom de coronapandemie op sommige plaatsen. De zomervakanties lokken. Voor Griekenland een vijfde van wat jaarlijks wordt verdiend.

Buitenlandse toeristen kunnen dus ook gewoon weer komen genieten van mooie plekjes in Nederland zoals hier in Loenen aan de Vecht
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het zittende Nederlandse kabinet is geen grote vriend van de Europese Unie. Vaak knarsetandend gaat politiek Den Haag met Europese ontwikkelingen akkoord. Dat zal binnenkort blijken wanneer het recente financiële pakket van de Commissie in bespreking is. Maar toch voegt Nederland zich. Ten slotte heeft Schengen, het project van de open binnengrenzen tussen de meeste lidstaten van de Europese Unie en een aantal andere landen, diepe wortels in Nederland. Het staat immers in het Verdrag van Amsterdam uit 1997.

Nederland maakt gewoon deel uit van het Schengenverdrag en dus open binnengrenzen zoals hier in Nieuw Schoonbeek
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar dit kabinet zou dit kabinet niet zijn als het niet ook aan de Tweede Kamer schreef: “De afgelopen periode heeft, wat het kabinet betreft, gedemonstreerd dat meer coördinatie nodig is voor afspraken over grensmaatregelen. Hoewel het nadrukkelijk een nationale competentie betreft, is intensief contact tussen buurlanden en afstemming tussen alle Schengenlanden onontbeerlijk.”

Een nationale competentie? Tsja, ook de nationale hoofdsteden hebben bevoegdheden behouden rond de open grenzen. Maar Schengen is een verdrag, waarbij de Europese Commissie nadrukkelijk een sturende rol vervult en lidstaten op de vingers kan tikken, wanneer deze hun boekje te buiten gaan. Maatregelen kunnen bovendien, krachtens Europese afspraken, slechts van beperkte duur zijn.

Maatregelen die landen zelf nemen: De Spaanse autoriteiten melden dat verplaatsen naar een andere provincie nog steeds alleen met een geldige mag plaatsvinden zoals hier bij Valencia
Foto: Peter-Vincent Schuld

De coronacrisis werkt eerder andersom. Volksgezondheid was een nationale bevoegdheid. Lidstaten bleven in hun eigen zandbak maatregelen nemen. Maar gaandeweg bleek dat Europese afstemming en coördinatie op verschillend gebied steeds dringender werd. Al was het maar om uiteindelijk toch voldoende mondkapjes en beschermende kleding beschikbaar te krijgen. Nu staat zelfs dat nationale eilandje rond de volksgezondheid zwaar onder druk.

Grenscontrole in Frankrijk, komende vanuit Spanje, bij het eerste tolstation nabij Perpignan Foto: © Christel Dubos / Schuld

De les voor politiek Den Haag is in de rest van deze pas begonnen maand juni, dat de Europese Unie niet ‘ver-van-ons-bed’ is. De Unie is binnenland. Samenwerking (èn-èn) en niet competitie (of-of) met de Commissie in Brussel is de aangewezen weg om het leven voor gewone burgers in zo goed mogelijke banen te leiden. Uit onderzoeken blijkt dat tachtig procent van de Nederlanders dat ook vindt. Doe je het niet dan protesteren de burgers door met hun voeten te stemmen. Deze week voor de heropening van Schengen.