Nederland heeft recht op 5,6 miljard uit de Corona-Euromillions maar is te lam om te incasseren

0
1237
Euromillions-reclamevlag in Rupelmonde, België Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

Nederland bungelt helemaal onderaan in het lijstje van de Europese Commissie. Maar nu werd vrijdag 1 oktober gemarkeerd als start voor het maken van een plan. Ze dachten in Den Haag: Eerst even een nieuw kabinet formeren. Dan komt dat plan voor de Europese Commissie vanzelf wel mee. Dat was in het voorjaar. Maar de Commissie wacht niet. Uiterlijk 31 december van dit jaar moet er een plan liggen om het beschikbare geld voor Nederland in de ruif te krijgen. Nu de formatie aan treuzelt, gaat minister Hoekstra (financiën) vrijdag maar demissionair aan de slag met een plan.

Straatverlichting in Murcia , Spanje op zonnepanelen in zonnebloemvorm. Vergroening is een van de voorwaarden waaraan de Spanjaarden in hun plannen aan moesten voldoen.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Een nationaal plan? Ja. Alle 26 andere lidstaten hebben al maanden geleden hun nationale plan ingediend om geld te krijgen uit het zogenaamde Herstelfonds van de Europese Unie. In de zomer van vorig jaar onderhandelde de Europese Unie vier dagen en nachten lang over de Europese meerjarenbegroting voor 2021 tot 2027. Er kwam bovenop die normale begroting een Herstelfonds van 750 miljard euro.

De Nederlandse minister van Financiën wopke Hoekstra aan de linkerzijde geflankeerd door de huidige Duitse federale minister van Financiën en beoogde nieuwe bondskanselier Olaf Scholz tijdens een vergadering van de Europese ministers van Financiën te Brussel (Ecofin) Foto: © Europese Raad

Het was de Europese afspiegeling van wat we in Nederland ‘de diepe zakken van Wopke’ zijn gaan noemen. De crisis als gevolg van de coronapandemie werd niet bestreden met bezuinigingen, maar juist met extra uitgaven. Vooral de zuidelijke lidstaten keken naar Europees Brussel. Zij hadden niet de diepe zakken die Duitsland en Nederland wel bleken te hebben om via noodfondsen de eigen bedrijven en zelfstandigen financieel door de crisis heen te helpen.

Nederland had “diepe zakken” om getroffen bedrijven zoals dit wellness center in Sittard, Nederland ondergebracht in het Fletcher Hotel te compenseren voor de schade veroorzaakt door de corona-crisis.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wopke Hoekstra werd naast de vrijgevige penningmeester in eigen land, de zuinige krent in de Europese Unie. Hij bestreed in de aanloop naar het besluit over het Europese Herstelfonds de noodzaak ervan. Nederland kon immers zelf de crisis aan. Dat zou voor andere lidstaten ook mogelijk zijn geweest wanneer ze in eerdere jaren hetzelfde zuinige financiële beleid hadden gevoerd.

Italiaanse vlag met wat flarden, een beetje het Italiaans “verhaal” symboliserend
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar Italië wist zich in Brussel beter verstaanbaar te maken dan Nederland. Voor Hoekstra restte slechts een tweede verdedigingswal. De Europese Commissie zou veel invloed op de nationale plannen moeten krijgen. Ook zou de controle op uitgaven in dit verband door de Commissie moeten worden gedaan. Als Italië dan geld uit de pot zou krijgen, zou het dat niet op eigen wijze in een groot zwart gat kunnen laten verdwijnen. En Italië kreeg veel geld, heel veel geld uit deze pot: meer dan 200 miljard euro. Daar steekt de 5,6 miljard euro voor het land met de diepe zakken wel erg bleekjes bij af.

Onderhandelingen en besluiten over het herstelfonds waren in het Europees Parlement afgerond; Op de foto het Europees Parlement in Brussel
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Nadat alle onderhandelingen en besluiten eind vorig jaar in het Europees Parlement waren afgerond, begon de uitvoering. De Europese Commissie bepaalde 30 april 2021 als de datum waarop de lidstaten hun nationale plannen zouden hebben ingediend. De helft van de lidstaten slaagde erin die datum te halen. De andere helft volgde in de maanden erna. Bulgarije was de laatste in juli van dit jaar.

Alleen Wopke Hoekstra moest namens Nederland passen. Tot nu toe. Hij werd opgeknoopt aan de eigen voorwaarden en kon die lopende de kabinetsformatie niet waarmaken. Hij heeft nu een alternatieve route gevonden. Daarbij maakt hij gebruik van de geldzucht in de Tweede Kamer. Die heeft liever 5,6 euro uit de Europese Unie dan een vertoon van de ingebakken eigen scepsis ten opzichte van de Europese integratie.

Europees gezondheidsbeleid: Een voertuig met een mobiele MRI-scanner voorzien van Spaanse en Europese vlag in Elche, Spanje
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Alweer een bewijs dat door de coronapandemie die Europese samenwerking verder aan kracht heeft gewonnen. Nederland laat zich in de praktijk gewoon gezeggen door wat in Europees Brussel aan beleid wordt gebakken. Zo moet in het plan staat wat er besteed wordt aan klimaatbeleid en Europees gezondheidsbeleid? Nog een hoogst persoonlijk succes vorig najaar van de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Zij zag dat de pandemie definitief de doorbraak moest betekenen voor Europees gezondheidsbeleid.

Europese drang tot beperking aftrek hypotheekrente in Nederland, is lijkt letterlijk een “bankschroef” voor de burger die een huis wil kopen. Foto werd gemaakt in Tilburg, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Een ander voorbeeld. In de Miljoenennota werd vorige week nog uitvoerig beschreven op welke manier in ons land de hoge lasten voor hypotheken worden bestreden. Onder druk van Europese richtlijnen wordt ons systeem van aftrek van hypotheekrente verder beperkt. Door dit opnieuw uitvoerig te beschrijven in de Miljoenennota kon Hoekstra op dit punt vastleggen dat in het Nederlandse plan voor het Herstelfonds wordt voldaan aan Europese eisen.

Op deze manier kan de beleidsarmoede van dit moment worden omzeild voor het tot stand brengen van het beoogde Nederlandse plan. Net op tijd. De Europese Commissie weet heus hoe de staatsrechtelijke randvoorwaarden in Nederland er op dit moment uitzien. Maar door de termijn van 31 december 2021 als uiterste middel is de beroemde stok achter de deur gezet.

Italië kan gaan herstellen van de corona-crisis met een dotatie van 200 miljard. Italië moet sowieso alles in de takels zetten, de infrasructuur van het land is er slecht aan toe. Op de foto een Spoorburg in de takels in de regio Emilia Romagna, Italië Foto: © Peter-Vincent Schuld

Inmiddels zijn in landen als Italië en Griekenland al miljarden Europees geld aan besteding toe. Op langere termijn zal ook dat Nederland ten goede komen op de Europese interne markt. Gezondere financiële verhoudingen in de zuidelijke landen zijn ook goed voor onze nationale economie.