Nieuwe zware vulkaanuitbarstingen La Palma: Tegen moeder aarde valt niet te vechten

0
2104
Zaterdagnacht van 16 op 17 oktober, de vulkaan Cumbre Vieja spuwt in volle hevigheid vloeibaar gesteente op La Palma, foto is gemaakt in de omgeving van Tazacorte. la Palma, Canarische Eilanden Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Christel Dubos en Peter Vincent Schuld, ter plaatse op La Palma, Canarische Eilanden

De druk veroorzaakt door mensen in de samenleving is alom voelbaar. Politieke maatregelen inzake het klimaat, politieke beslissingen inzake het coronavirus, energieprijzen, aanslagen en een terreurbeweging genaamd de Taliban die thans weer dicteert. De rol van de mens is hierin de grote gemeenschappelijk deler. Maar wat met de natuur? Wat met moeder aarde?

Bananenplantage in het noorden van het eiland La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

In de afgelopen dagen ontstond er een nieuwe krater op de sinds half september uitgebarsten vulkaan Cumbre Vieja (te vertalen als oude  bergtop) op het vulkanisch eiland La Palma. Een bijzonder eiland met bananenplantages, ongerept groen, lianen. Geen eiland voor de “zuiptoerist”, maar wel voor mensen die van de natuur houden.De lokale bevolking zelf? Ze staan even dicht bij de natuur. De mensen die we spreken zeggen stuk voor stuk dat ze beseffen dat ze op een vulkanisch eiland leven, dat ze met de vulkaan samen leven en zeggen bovendien “dit is de natuur, de kracht van de natuur en die respecteren we”.

Lavastroom op vrijdagavond 15 oktober gedurende de uitbarstting van de Cumbre Vieja op La Palma, Canarische Eilanden
Foto: Christel Dubos / Schuld

Vlak voordat de sinds midden september lava spuwende vulkaan qua activiteit een versnellinkje hoger schakelde, vertrok onze reportageploeg naar La Palma en werd min of meer verrast door een nieuw heftige golf van erupties. La Palma is het het meest westelijke eiland van de Canarische archipel en vormt de westflank van Europa ondanks dat het geografisch gezien tot Afrika gerekend kan worden.  De Canarische Eilanden vormen een autonoom gebied binnen het Spaanse Koninkrijk, met een soort van status aparte en toch onderdeel van de Europese Unie.

Een breedtefoto met in het midden de uitgebasten vulkaan, donkere gebieden die zijn ontruimd en waar de mensen in veiligheid zijn gebracht. De maan schijnt doch gehuld in een nevel van rook, vulkanisch as en uit Afrika overgewaaid Saharazand
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Vanaf het midden van het eiland tot het uiterste zuidelijk puntje is er vulkanische en seismische activiteit. Zelfs zoveel dat er studies het licht zagen die een apocalyptisch verhaal brachten. Het verhaal is zo simpel en zo heftig tegelijkertijd. Twee wetenschappers kwamen meermaals tot de conclusie dat als de thans uitgebarsten vulkaan Cumbre Vieja weer vuur zou gaan spuwen, het niet ondenkbaar zou zijn dat de westelijke helft van het eiland zou afbreken en in zee zou belanden wat een mega-tsunami tot gevolg zou hebben met wel snelheden van wel 700 kilometer per uur en tientallen tot honderden meters hoge golven die binnen de kortste keren de Amerikaanse oostkust zouden bereiken en tot 25 kilometer aldaar landinwaarts zouden gaan. Een tsunami met zware gevolgen voor Afrika, de Canarische Eilanden zelf, de Portugese Archipel genaamd de Azoren ook meteen wegvagend en die zelfs Ierland en Groot-Brittannië zou treffen. Een worst case scenario  Maar is dit scenario realistisch? Er wordt aan de conclusies van de betrokken wetenschappers fiks getwijfeld en de Technische Universiteit van Delft verwijst het doemscenario naar het rijk der fabelen. Ook andere onderzoekers en andere onderzoeksinstituten staan sceptisch tot formeel afwijzend ten opzichte van het geschetste apocalyptisch beeld.

In een nevel van rook zie je de gevolgen van de stromende lava die op de foto een stuk natuur in de brand heeft gezet. wanneer u hier witte en grijze rook ziet, betekent dat er geen kunststoffen de hens in zijn gevlogen zoals hier nabij Los Llanos, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Een en ander betekent niet dat deze uitbarstingen van de Cumbre Vieja ongevaarlijk zijn, want dat zijn ze pertinent wel en niet te zuinig. Rivieren van gloeiend hete  lava en telkenmale nieuwe stromen en aftakkingen vernietigen alles wat ze op hun weg tegenkomen. Niet veel is bestand tegen de temperaturen van tussen de 700 en 1200 graden Celsius bij het aan de oppervlakte komen. Bijna 2000 gebouwen zijn verwoest. Gelukkig zijn er tot op heden geen doden of  gewonden gevallen onder de mensen. Maar de dieren zitten aardig in het nauw. Honden worden door vrijwilligers geholpen en met drones wordt en water en voedsel naar de dieren gebracht waarvan de verblijfplaats bekend is. 

Ambulances gaan aan boord van de ferry naar La Palma vanuit Los Christianos, Tenerife, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld


We kiezen er voor om te reizen naar La Palma met de ferry vanuit het eiland Tenerife. Met ons gaan extra ambulances aan boord. Niets is zeker dat vluchten doorgang zullen kunnen blijven vinden en het vliegveld is al herhaaldelijk gesloten en werd deze zaterdag en zondag opnieuw gesloten nadat de vulkaan in alle hevigheid weer losbarstte. De brandweerlieden kunnen van de Canarische overheid, andere diensten en die van de Unidad Militar de Emergencias (UME) mens, huis en haard niet beschermen tegen de lava. Wel zijn ze druk in de weer om uitbreiding van het vuur en het overslaan van het vuur naar natuur en eigendommen te beperken. Mensen uit vele duizenden woningen zijn geëvacueerd.

Agenten van de Guardia Civil bewaken de toegangswegen naar de ontruimde huizen en de wegen die leiden naar de lavastromen in de buurt van El Paso, La Palma, Canarische Eilanden Foto: © Peter-Vincent Schuld

Na het ontschepen van de ferry in de haven van Santa Cruz de la Palma, is de Guardia Civil al aan het bekijken wie er van boord komt en sommige voertuigen worden tegengehouden en gecontroleerd. Er zouden maar eens mogelijk plunderaars tussen zitten. Voor alle zekerheid en veiligheid zijn de toegangswegen naar de geëvacueerde locaties en locaties waar de lava stroomt hermetisch afgesloten door diezelfde Guardia Civil en de Policia Nacional. Er zou maar eens iemand per ongeluk in de lavastroom terechtkomen. Je wil het niet hebben. Hulpverleningsdiensten moeten vrij baan hebben om de crisis te beheersen en eventuele plunderaars zouden het maar eens in hun zieke hoofd halen om te gaan roven. Dan heb je aan de Spaanse politiediensten en slechte tegenstander. Hoe vriendelijk en hoffelijk ze ook zijn tegen de goedwillende burger, hoeveel medewerking wij ook kregen om ons werk te doen en alle hartelijkheid die ons ten deel viel, probeer niet met ze te spotten. In een busje van de Policia Nacional zagen wij een automatisch vuurwapen in een houder en die apparaten zijn niet gemaakt om er mee te gaan vissen.

Het letterlijke moment, vrijdagavond 15 oktober, dat de tweede krater ontstaat van waaruit de Cumbre Vieja vuur en lava spuwt op La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld


De eerste avond dat wij rond de vulkaan een kijkje gingen nemen ontstond er die befaamde tweede vuurmond. Voorafgaandelijk aan de eruptie voelde je de aarde schokken, je hoorde het rommelen en donderen. Teamlid Christel trof een Duitse geoloog bij El Time, een uitkijkpunt op de gehele locatie waar het aardse hellevuur huishoudt. Christel heeft een uiterst scherp gevoel en voelt zaken vaak haarfijn op voorhand aan. De Duitse geoloog Bert had niet het gevoel dat er die avond iets spectaculairs zou gaan gebeuren. Christel daarentegen wel. De geoloog moest het afleggen. Die zelfde avond opende de aarde zich op een nieuwe plek in het vulkanisch gebergte en spoot met de grootst mogelijke kracht vuur en vloeibaar gesteente.

Rivieren van lava laten zich door niets en niemand tegenhouden en zoeken hun weg ten gevolge van uit de uitbarsting van de Cumbre Vieja, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Weet u het nog? Het vloeibaar gesteente onder het aardoppervlakte wordt magma genoemd, eenmaal aan de oppervlakte wordt het lava genoemd. Om de zoveel seconden een nieuwe fontein van vloeibaar gesteente die tientallen meter hoog de lucht in wordt gejaagd. We besluiten om El Time te verlaten en door de bergen richting Tazacorte te rijden. Om u even een beeld te geven: De vulkaan Cumbre Vieja bevindt zich in het midden van het eiland, de lava stroomt in onder meer in westelijke en  noordwestelijke richting, waarbij een lavastroom in zee is beland. Daar heeft het  een nieuw stuk land in zee tot stand gebracht waarbij u in oppervlakte aan ongeveer 100 voetbalvelden moet denken. Ja het Spaans grondgebied en dus het grondgebied van de Europese Unie heeft zich zonder toetreding van een nieuw land uitgebreid.

Voertuigen bedekt onder dikke laag vulkanisch as in Sant Cruz de la Palma, op het westelijk deel van het eiland La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Christel Dubos / Schuld


Het schouwspel is spectaculair maar onderschat de impact niet voor de mensen die alles zijn kwijtgeraakt en voor de dieren die moederziel alleen afwachten wat hun lot gaat worden. Met het verstrijken van de uren wordt het beeld meer en meer apocalyptisch. Buiten regent het vulkanisch as, letterlijk pikzwarte droge regen. De straten, wegen, huizen, auto´s liggen vol onder een dikke laag antraciet grijs tot pikzwart as. As dat in je haren kruipt, tussen je kleding gaat zitten en in onze apparatuur terecht komt.  Bij aankomst roken en proefden we al een zwavelgeur nu proeven we letterlijk de niet te beschrijven smaak van vulkanisch as en dus hebben we de mondmaskers maar weer opgezet. De ogen prikkelen en nee, deze omgeving van verwoesting, vulkanische gassen en neerslaand as  zijn niet bevorderlijk voor de veiligheid. We strijken neer in de late avond neer in een pizzarestaurant in Los Llanos. 34 kilometer onder ons en zeer waarschijnlijk veel minder is het kolkende gesteente in beweging,  De sfeer in het restaurant is ronduit gemoedelijk en gezellig. Lokale bewoners komen hier hun pizza eten of afhalen. Geen teken van stress over wat er zich een onder hun voeten en verderop boven aarde afspeelt.

Medewerker van de Spaanse wegendienst blaast het as van de vulkaan op de weg de berm in, op La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter.Vincent Schuld


Een nieuwe dag breekt aan en we rijden nog maar weer eens richting de vulkaan. Onderweg blaast de dienst wegen en verkeer van de Canarische overheid het as van de wegen. Het goedje zorgt voor slipgevaar. Het is uitkijken onderweg in de bergen. Maar eigenlijk is er geen beginnen aan. Het is nog niet weg en de nacht valt en er ligt een nieuw pak as. Matiging van snelheid is geboden onderweg. Het spektakel trekt aardig wat bekijks. ondanks het stopverbod langs de weg, immers het verkeer moet doorstromen en de hulpdiensten moeten er door kunnen negeren veel mensen de instructies. Het geeft een gevoel van ramptoerisme. We dalen af naar Tazacorte. Bekend om haar pikzwart strand.

Opgevangen, maar door de aardbevingen en de rommelende aarde gstresste hond likt zijn bovenbeen af na het genieten van was ijs in Tazacorte, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Beneden treffen we een Duitse dame die al 31 jaar op dit eiland woont en zich heeft ontfermd over een pracht van een hond. Maar het arme dier is angstig. Dieren nemen meer zintuiglijk waar dan mensen. Het arme dier is onrustig en wordt door de dame op zijn gemak gesteld en getrakteerd op wat ijs dat op zijn poten terecht komt. Het zachtaardig dier met priemende ogen, krijgt wat van het lekkers op zijn bovenpoten, de dame helpt de “knuffelbeer”, zodat hij het goedje van zijn bovenpoten kan likken. Maar de blik in het dier zijn ogen, je ziet, maar voelt ook de angst. De aarde rommelt en net zoals bij vuurwerk veroorzaakt die echt stress bij de viervoeters. We aanschouwen het maar kunnen het niet nalaten om het arme dier even te aaien en op zijn gemak te laten voelen.

Dames van het Rode Kruis delen mondmaskers en veiligheidsbrillen uit. Een oudere man heeft net een pakketje mondmaskers gekregen in Tazacorte, la Palma, Canarische Eilanden Foto: © Peter-Vincent Schuld


In de tussentijd komen twee dames van het Rode Kruis de  terrasjes opgelopen. Ze delen mondmaskers tegen het stof, gassen en as maar ook veiligheidsbrillen uit. Vulkanische assen en andere residuen in je ogen krijgen is niet echt bevorderlijk. Een oudere man neemt het in ontvangst en bekijkt zijn zojuist verkregen veiligheidsuitrusting ietwat onwennig. Ook wij krijgen van het Rode Kruis een veiligheidspakketje. Wij voelen ons wat bezwaard, dit is toch voor de lokale bevolking en dit geschenk komt ons toch niet toe? De lieve dames van het Rode Kruis willen niets weten van onze vraag of hier wij wel recht op hebben.  Hoe ogenschijnlijk klein dit gebaar van het Rode Kruis ook moge zijn, we accepteren het in dankbaarheid. De constellatie van een catastrofe, waar wij op afkomen om er over te berichten, een bevolking die blij is dat we er zijn en daar talloze malen op de meest gastvrije wijze uiting aan geven, brengt bij ons toch even wat emoties teweeg. Even houden we het niet droog. Dit is Europa, deze mensen beschouwen ons als mede-Europeanen en geven, maar wat doen we in het noorden? Afgeven op de Spanjaarden. Zit hier niet ergens iets goed mis?

Autoriteiten op een informatie- n voorlichtingsbijneenkomst voor de lokale bevolking in Tazacorte, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Tegen de avond begeven wij ons naar het lokale sportcentrum alwaar niet alleen hulpgoederen ingezameld worden, maar waar de bevolking is uitgenodigd door de autoriteiten om voorgelicht te worden over de actuele situatie, de maatregelen met gelegenheid tot het stellen van vragen.

Jong ventje leest de brochure over de vulkaan, de kaart met gevaarlijke gebieden en de veiligheidsmaatregellen tijdens een informatiebijeenkomst georganiseerd door de autoriteiten in Tazacorte, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Iedere bezoeker van deze publieksconferentie ontvangt een folder met daarin helder uitgelegd hoe men vanuit de overheid te werk gaat om de burger te beschermen, tot in detail. Achter de tafel zitten de burgemeester, de chef van de Guardia Civil, de chef van de organisatie rampenbestrijding een lid van de Spaanse vulkanologische dienst, kortom alle disciplines bijeen. De burger wordt juist betrokken gemaakt bij het proces van crisismanagement. Buiten staat een militaire politieman van de hierboven voornoemde UME.

Strak in uniform, maar begaan met de mensen en staat iedereen te woord die een vraag heeft. Dit in ale kalmte, in alle vriendelijkheid.

Interventievoertuig van de Vulkanische dienst van het Spaans instituut voor geografie en mijnbouw in Tazacorte, La Palma, Canarische Eilanden
Foto: © Peter.Vincent Schuld

Wat zo opvalt? Weinig of geen buitenlandse pers terwijl er zich hier een ramp van formaat voltrekt. Terwijl politici en media aan van alles en nog wat aandacht besteden is er maar een klein of zelfs geen oog voor La Palma. Onder onze ogen en die komt recht in onze harten aan. Nergens, maar dan ook nergens horen we angstige verhalen van mensen. Maar wel staan er overal collectebussen om de getroffenen bij wederopbouw te steunen. Hier geldt “somos juntos”, te vertalen als “wij samen” wat zoveel betekent als samen sterk.  Naast de collectebussen hoor of zie je niemand, letterlijk niemand die schreeuwt om hulp vanuit het buitenland of de Europese Unie.

Een ongekend brede en alles vernietigende lavastroom ten gevolge van de uitbarsting van de Cumbre Vieja, gefotografeerd afgelopen zaterdagavond 16 otober in de omgeving van Los Llanos, La Palma, Canarische Eilanden Foto: © Peter-Vincent Schuld

Toch zullen de inwoners van La Palma het niet alleen aan kunnen. De Spaanse centrale regering onder leiding van Pedro Sanchez heeft meer dan 200 miljoen euro vrijgemaakt op grond het wettelijk noodmechanisme in geval van rampen om de eerste noden te ledigen.

Eruptie van de vulkaan Cumbre Vieja, afgelopen zaterdagavond in de omgeving van Los Llanos, Canarische Eilanden Foto: © Peter-Vincent Schuld La Palma,

Toch wel wrang dat de Europese Commissie voornemens is om 1 miljard aan de Taliban in Afghanistan te doneren en amper een woord rept over het rampgebied La Palma. Het zegt niets over  Europese Unie als instituut, maar wel over de mensen die het “pluche” in de Europese Commissie bezetten.

Gevolgen van de vulkaanuitbarsting op La Palma
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Ontelbare tonnen Co2, pyroclastische vloedgolven en zwavel worden de lucht in gejaagd door de vulkaan, dus door Moeder Aarde. Niemand die er wat aan kan doen. Moeder Aarde beslist en dus geen mens, geen oliemaatschappij en geen Greta Thunberg die tegen het uitbarsten van vulkanen staat te demonstreren. Sterker zelfs, in wetenschappelijke kringen wordt zelfs gesteld dat vulkaanuitbarstingen wellicht kunnen leiden tot afkoeling van de aarde. Heeft de aarde een zelf helend mechanisme? Dat zou best wel eens kunnen en misschien, eigenlijk weten we het wel zeker. De mens waant zich belangrijker dan de mens in feite is. Wellicht is de mens een gelijkaardig lot beschoren zoals dinosauriërs.
De hashtag?  #MasFuerteQueElVolcan, wat zoveel betekent als veel sterker dan de vulkaan.


Dit verhaal krijgt een vervolg, zowel letterlijk op Facts Found als op La Palma zelf want het aardse hellevuur is nog niet van plan om te doven op de westelijke rand van Europa.

Spandoek in Tazacorte met opschrift “La Palma Somos Corazon” hetgeen betekent wij zijn samen een hart.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Voor wie de behoefte voelt om de getroffenen te helpen: Het eilandbestuur geheten Cabildo La Palma heeft een rekeningnummer geopend voor donaties om de getroffenen te helpen. Donaties zijn welkom en nodig.

Het rekeningnummer is ES47 2100 9169 0122 0017 9456, t.n.v. Cabildo La Palma o.v.v. Ayudar afectados del Volcan (hulp aan de getroffenen van de vulkaan). Mens en dier hebben uw steun hard nodig !!!