Nord Stream 2-traject terecht vrij van explosieven, elders in Europa liggen er nog miljoenen tonnen (giftige) bommen in zee en er wordt beperkt of niet geruimd!

0
2378
Zeemijn wordt gecontroleerd tot ontploffing gebracht in de Baltische Zee nabij Tallinn, Estland door Nederlandse Koninklijke Marine (ZMS Zierikzee) Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Peter-Vincent Schuld

Europa is meer dan de Europese Unie. Europa is een continent. Europa is in de afgelopen eeuw opnieuw het toneel geweest van oorlogen met de meest verschrikkelijke  en mensonterende taferelen. Niet alleen op het land, ook ter zee. Koopvaardijschepen werden onder vuur genomen met torpedo’s. Zeemijnen werden overboord gezet om dood en verderf te zaaien. Slechts een greep uit een lange reeks van onomkeerbare drama’s op zee en dan hebben we het alleen nog maar over Europa.

type explosief dat de scheepvaart tijdens de Tweede Wereldoorlog de schrik aanjoeg hier gefotografeerd in Odessa in Oekraïne Foto: © Peter-Vincent Schuld

Als we het water even wegdenken en we leggen denkbeeldig de Noordzee, de Oostzee en de Baltische Zee maar ook onder meer de Adriatische Zee droog, dan vinden we ontelbare miljoenen tonnen met niet ontplofte en na de oorlogen in zeewateren gedumpte explosieven.

Contactmijn tentoon gesteld in een openluchtmuseum op het schiereiland Hel in Polen,
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Ook voor de Nederlandse en Vlaamse kust liggen er nog talloze niet ontplofte en gedumpte explosieven. De Belgische zandbank “Paardenmarkt is de bekendste .Daar liggen tonnen aan explosieven uit de Eerste Wereldoorlog met een substantieel aandeel granaten met mosterdgas. Er wordt gevreesd voor het doorroesten van de gifgasgranaten waardoor het mosterdgas vrijkomt (een mosterd-bruine kleverige substantie) hetgeen een ramp zou betekenen voor mens en ecologie.

Zeemeeuwen voor de kust van het Belgische Knokke, in zee, een stuk verderop liggen ontelbare (gifgas)granaten
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Veel aanstalten om de explosieven te ruimen maken de Belgische autoriteiten niet. Het is een probleem dat sinds decennia gekend is en waarin de Belgen het dossier met de typisch Belgische laksheid voor zich uitschuiven. De ruiming van deze explosieven is anderzijds ook geen eenvoudige en zeker geen ongevaarlijke klus.

Munitie dat voor deze vorm van geschut gebruikt werd, kreeg ook een plaats op de bodem van de zee Dit stuk geschut werd gefotografeerd op het schiereiland Hel in Polen
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Voor onze Europese kusten ligt het dus nog vol met explosieven. Blindgangers, dumpingen en door de Duitse bezetter afgeworpen zeemijnen.

In  april van dit jaar haalde Nederlandse visserskotter nog een zogeheten levensgevaarlijk Duitse “Luftminenbombe” naar boven. De Nederlandse maritieme sectie van de Explosieven Opruimingsdienst Defensie maakte het gevaarte onschadelijk. Dit doen zij vele malen per jaar. Sinds de invoering van een bescheiden maximale jaarlijkse premie van iets boven de 2000 euro die Nederlandse vissers krijgen als ze een explosieven in hun netten krijgen is het aantal meldingen bij de Nederlandse Kustwacht wel gestegen. Rijkswaterstaat heeft GPS-sonarboeien ter beschikking gesteld zodat de Koninklijke Marine de explosieven kan terugvinden en onschadelijk kan maken.

Torpedo zoals die in de Tweede Wereldoorlog gebruikt werd, hier gefotografeerd in ene openluchtmuseum in Odessa, Oekraïne
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Tja, dus tot op de dag van vandaag wordt Europa geconfronteerd met kosten en gevaren ten gevolge van agressors uit de Eerste en Tweede Wereldoorlog die op hun beurt weer met militaire middelen bestreden moesten worden.

Afgelopen week werd bekend dat er een Duits oorlogsschip is gevonden voor de kust van Noorwegen dat er al 80 jaar lag, Het schip maakte deel uit van de vloot die deelnam aan de invasie van de nazi’s in Noorwegen.

Voorbeeld van een schip dat kabels legt op de bodem van de zee, in deze de Navigator dat in 1996 als laatste schip de Boelwerf in het Belgische Temse verliet
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Nu is het vrij en veilig houden van onze Europese vaarwateren niet alleen in het belang van de mensenlevens aan boord van de schepen die de zeeën bevaren, maar ook voor onze economie. Immers havens zijn er niet alleen om naar het water te kijken en de zeeën vervullen een cruciale rol in de voedselvoorziening,het wereldwijde transport van goederen, data en elektriciteit. Denkt u ook aan alle windmolenparken op zee, alle kabels die op de zeebodem zijn gelegd zodat wij kunnen communiceren via internet, kunnen bellen maar kabels op de bodem van de zee zorgen ook voor het transport van elektriciteit.

Belgisch mijnbestrijdingsvaartuig in de haven van Tallinn, Estland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Al sinds eind jaren negentig van de vorige eeuw voeren zijn de bondgenoten binnen de NAVO al bezig via diverse operaties om de haven van de Baltische staten (Estland, Letland en Litouwen) weer veilig toegankelijk te krijgen. Ook daar werden na afloop van de oorlog door de Sovjets fiks wat tonnages aan explosieven gedumpt. De oude Hanzesteden zoals Riga en Tallinn werden ook qua “handelsroute via zee” weer in ere hersteld.

Briefing aan boord van een Nederlands mijnbestrijdingsvaartuig alvorens men explosieven gaat detecteren en opruimen voor de kust van de haven van Riga, Letland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Tientallen jaren lang, nog voor dat de Baltische staten toetraden tot de Europese Unie wordt er al geruimd en het aantal explosieven dat aldaar aangetroffen wordt is aanzienlijk geminderd.

Zweedse matroos gooit de trossen los om te vertrekken uit de haven van Riga, Letland om mijnen te gaan bestrijden
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Uw verslaggever maakte net na de eeuwwisseling twee operaties op zee mee waarbij de diverse mijnenbestrijdingsvaartuigen de strijd aan bonden met de gevaren onzichtbaar op de zeebodem lagen.

Mijnbestrijdingsvaartuigen van diverse landen voor de Kust van Riga, Letland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Ook de Nederlandse Koninklijke Marine en de Belgische Zeemacht droegen hier hun steentje aan bij. Die operaties bleven tot dit jaar voortduren.

Mijnenbestrijders van de Koninklijke Marine laten een kleine onderzeeër te water of explosieven te detecteren voor de kust van Riga, Letland
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Een mijn wordt gelokaliseerd door een sonar aan boord of met enn onbemande mini-onderzeeër en vervolgens gaan de duikers van de Marine te water om op het gevonden explosief nog wat explosieven te bevestigen waarna de duikers weer veilig aan boord van hun rubberboot klimmen, het aftellen begint en er een enorme knal volgt met een gigantisch watergordijn in de lucht. Tot zover de havens van de Baltische staten.

Liever de lucht in, en zo werd een zeemijn onschadelijk gemaakt door de Nederlandse marine voor de kust van Tallinn, Estland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dichter bij huis, in Duitsland,  is het gevaar bij lange na ook nog niet geweken zo bleek uit een uitzending van de Norddeutscher Rundfunk (NDR) van hun befaamde kwaliteitsserie Nord Doku. In het Duitse deel van de Noordzee zou zo’n 1,3 miljoen ton aan explosieven liggen, in het Duitse deel Oostzee zo’n 600.000 ton. Onder de navolgende link https://www.youtube.com/watch?v=6AQaTcXUv04 vindt u de onthullende reportage van de NDR van 1 november 2019.

Logo van de NDR (Norddeutscher Rundfunk) op een van hun redacties in Greifswald, Duitsland Foto: © Peter-Vincent Schuld


Vlak na de Tweede Wereldoorlog werd op het Duitse eilandje Helgoland een enorme hoeveelheid explosieven opgeblazen, hetgeen een krater tot stand bracht die tot op de dag van vandaag nog vindbaar en zichtbaar is, net voor de kust van Helgoland werd er in zee gedumpt. Maar al deze explosieven bevatten ook nog eens gevaarlijke chemische stoffen zoalsfosfor, vermengd met rubber en TNT. Als u langs de Noord Duitse kust loopt en u denkt een stukje barnsteen of vuursteen te hebben gevonden kan het zomaar zijn dat u een stuk fosfor heeft aangetroffen. Met het blote oog moeilijk te onderscheiden. Tot de fosfor tot ontbranding komt met zo’n 2000 graden celsius met verschrikkelijke brandwonden tot gevolg . Er hebben zich in de afgelopen jaren tientallen ongevallen voorgedaan waarbij de slachtoffers zware brandwonden opliepen.

Voorbeeld van een type explosief waarvan er nog veel op de bodem van de zee liggen. Deze is gefotografeerd in een openluchtmuseum in Odessa, Oekraïne
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Met zo’n acuut gevaar voor de mens en vissen die met tumoren gevonden worden ten gevolge van TNT-vergiftigingen zou je denken dat de Duitse autoriteiten, die wat betreft milieubescherming en veiligheid altijd voorop plegen te lopen, daar adequaat op zouden reageren. Niets is minder waar.
Ondanks de ongevallen die zich reeds hebben voorgedaan en wetenschappelijk onderzoek van onder meer biologen en andere zeewetenschappers lijken ook de Duitse autoriteiten hun prioriteiten elders gelegd te hebben en lijken ze de letterlijk roestende “tijdbommen” onder water grotendeels voor lief te nemen. Veel mensen hebben het volstrekt terecht over de “plastic soup” in zee. Maar de verontreiniging door explosieven waarvan er velen giftige stoffen bevatten lijkt aan de aandacht voorbij te glippen. Zomaar op zee onschadelijk maken is niet altijd een optie, zeker niet met gifgasgranaten en zware explosieven. In het laatste geval komt er door het ontploffen zo’n druk vrij die tot kilometers ver in zee dieren kunnen ombrengen.  Na het aflopen van de Tweede Wereld voeren schuiten de haven uit om al die tonnen met bommen, granaten, lichte munitie overboord te zetten. De overwinnaars op de bezetters hadden toch wel schrik dat ze “in verkeerde handen” terecht zouden komen en er met het wapentuig opnieuw misdaden zouden worden gepleegd.

Voorbeelden van in de Tweede Wereldoorlog gebruikte torpedo’s gefotografeerd in een openluchtmuseum op het Poolse schiereiland Hel
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar het gebeurde zowel door de Sovjets als door de westerse geallieerden niet altijd even zorgvuldig. Soms werden onderweg naar de aangewezen dumpingsplek explosieven overboord gegooid. Bespaarde tijd, brandstof en dus kosten. Al met al een serieuze zaak. Het ruimen van de explosieven gaat enorm veel tijd en geld kosten. Maar het laten liggen is evenmin een optie al wordt deze optie op dit moment wel gevolgd.

Logo van het Bundeasamt für Seeschifffahrt beeld: © BSH

Het is voor de Duitsers een heikel dossier. De verantwoordelijke overheidsorganisaties reageren nogal als een door een wesp gestoken als onze collega’s van de NDR navraag gingen doen en interviews aanvroegen. De Duitse autoriteiten waaronder het Bundesamt für Seeschifffahrt & Hydrographie en het Duitse ministerie van Milieu weigerden interviews. Een hoofdpijndossier van enorme omvang dus. Maar de ook de Duitsers zijn niet de enigen die met dit soort dossiers kampen. Hetzelfde geldt voor de zee ter hoogte van het Italiaanse Bari en de voor Zweedse en Deense wateren.

Themafoto: Ambulance en noodarts met spoed naar de universiteitskliniek in Greifswald, Duitsland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Saillant detail is dat de universiteitskliniek van het Duitse Greifswald al sinds de DDR-tijd veel slachtoffers met brandwonden ten gevolge van fosforvondsten op het strand te behandelen kregen. Laat de omgeving van Greifswald nu net de plek zijn waar de gaspijpleidingen vanuit Rusland Nord Stream 1 en Nord Stream 2 aan land komen. De Duitse autoriteiten en verzekeraars eisen dat elke vierkante millimeter waar economische activiteiten plaatsvinden zoals het plaatsen van windmolens op zee en de aanleg van pijpleidingen in zee onderzocht wordt op de aanwezigheid van explosieven.

Bord dat meldt dat de Nord Stream II hier aan land komt in Lubmin,nabij Greifswald, Duitsland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Daar reageren de Duitse autoriteiten dan wel weer adequaat op. De pijpleidingen met Russisch gas zijn op dit moment politiek wat “explosief” maar we moeten er niet aan denken dat tijdens de aanleg of tijdens het gebruik van een een pijpleiding die miljarden kubieke meters aardgas naar de Europese Unie brengt door bijvoorbeeld stroming geraakt zou worden door verdwaalde explosieven uit tijden die we nooit meer hopen mee te maken. Over de politieke kant van het verhaal brengen wij u later een verhaal.

Installatie waar de Nord Stream II aan land komt in Lubmin, nabij Greifswald, Duitsland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Tegenstanders van de Nord Stream 2 (op alle niveaus) lijken zich te laten leiden door opportunisme en hun overdenkingen (b)lijken helemaal niet zo zuiver en intelligent. Maar terug naar de fysieke explosieven.


De redactie van Facts Found vroeg zich af in hoeverre de aanwezigheid van explosieven op de bodem van de zee de aanleg van de pijpleiding en de pijpleiding zelf een gevaar vormen. Het is ons geweten dat verzekeraars eisen stellen inzake de detectie en eventuele ruiming. Wij hebben ons gericht tot de woordvoerster van Nord Stream 2, mevrouw Irina Vasilyeva. Wie denkt dat een onderneming met een Russische grootaandeelhouder (50 %) de media niet of amper te woord wil staan heeft het zeer mis. Onze redactie kreeg direct alle medewerking en de gevraagde informatie. Dit in tegenstelling tot de Belgische defensie aan wie wij vragen stelden omdat zij als NAVO-partner betrokken waren bij de ruimingen van munitie in zee voor de kust van Estland en Letland, waarbij uw verslaggever aanwezig was. Er werd gewoon niet gereageerd op onze vragen door woordvoerster Sonja van Loo van de Belgische defensie.

Informatie-cabine waar de route die de Nord Stream II aflegt staat afgebeeld in Lubmin nabij Greifswald, Duitsland
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Nord Stream 2 bestaat eigenlijk uit twee pijpleidingen. Voordat er met de aanleg begonnen werd voerde een commercieel bedrijf de opsporing van mogelijke obstakels en explosieven uit waarna de marines van de betrokken landen die bevoegd zijn assisteerden met advies en eventuele ruimingen.

De pijpleiding loopt vanaf het Russische deel van de Narva Baai (Golf van Finland) via de Finse water (aangeduid als Exclusieve Economische Zone -EEZ) door de Baltische Zee zo in zuidelijke richting langs met links Zweden en rechts Estland, Letland en Litouwen. Hierbij loopt de pijpleiding onder meer door de Zweedse en Deense EEZ om zo in Duitse wateren te belanden en “aan te meren” in Lubmin nabij Greifswald.

Embleem van de befaamde Baltische Vloot van de Russische marine
Beeld: © Russisch Ministerie van Marine

De Russische marine, om precies te zijn, de befaamde Baltische Vloot die in twee havens in de haven van de Russische enclasve Kaliningrad, ligt nam de ruiming in Russische wateren voor haar rekening. Leuk detail is dat de eerste admiraal van deze befaamde  Baltische vloot (1701) De Nederlands-Noorse admiraal Cornelis Cruys was. In die tijd onderhielden Rusland onder Czaar Peter en Nederland er nog zeer goede betrekkingen op na.

Op advies van de Zweedse en Deense marine werd de route van Nord Stream 2 omgeleid vanwege de aanwezigheid van explosieven op de bodem van de zee.

Mijnbestrijdngsvaartuig van de Duitse marine in de Baltische zee
Foto: © Peter-Vincent Schuld

In Duitse wateren werden door Duitse marine 77 explosieven (aangeduid als Unexploded Ordonances UXO’s) onschadelijk gemaakt. Dat lijkt gering. In tegenstelling tot de Noordzee is er in de Oostzee een veel geringere getijdenstroming waardoor voorwerpen op de bodem van de zee minder snel verplaatst worden.

Beeld van het Duitse deel van de Oostzee vanuit de lucht. Onder water bevinden zich hier tal van gruwelijke gevaren, zijnde niet ontploft en levensgevaarlijk oorlogstuig
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Wat de toekomst brengt voor de bodem van onze Europese en wereldzeeën wat betreft de ruiming van gedumpte explosieven en blindgangers is een vraag. Maar het dossier is zo brandbaar als fosfor. De ellende zal niet te overzien zijn. Het lijkt alsof de politiek op dit moment alleen met twee andere thema’s bezig is. Het klimaat en corona. Beiden miljarden verslindende thema’s. Wat betreft de thematiek van (gifgas) houdende explosieven in de zee die voor en ongekende ramp kunnen zorgen, daar lijkt zich niemand mee bezig te houden…. tot er catastrofes gebeuren.

Zicht op het vissershaventje van Freest nabij Greifswald. Laten we hopen dat er geen ongevallen gebeuren met explosieven die de vissers mogelijk in de netten krijgen, want dan wordt de vis echt duur betaald
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wat dat betreft zijn de Europeanen geen haar beter dan de autoriteiten in Beiroet wiens laksheid er mede voor zorgde dat de stad recentelijk in puin kwam te liggen met doden en gewonden vanwege een explosie van slechts 2700 ton in beslag genomen ammoniumnitraat. Waarvan akte.

.