Over de wederopbouw van Europa na de corona-crisis, misbruik van gelden en een goedgekeurde boekhouding

0
830
De schade van de coronacrisis moet worden hersteld en Europa moet weer met precisie worden gebouwd zoals deze bouwvakkers dat doen bij een project in Huelva, Spanje Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

Inhoudelijke eisen inzake rechtsstaat en democratie hebben de Europese Unie erdoor gesleept. Die zinvolle doelstelling bestond al en blijft bestaan voor de komende jaren van een nieuwe meerjarenbegroting. Ook eventuele nieuwe verhoudingen met de Verenigde Staten zijn daarvan afhankelijk. Die zullen anders zijn dan het in 2016 nog leek. Wel goed dat het overige Europese huiswerk nu ook is afgemaakt.

In Polen zouden er 1300 burger ambulances ter beschikking zjn. Op de foto een ambulance in het straatbeeld van Gdansk
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Leden van het Europees Parlement twitterden de afgelopen dagen onverbloemd over misbruik door de zittende Poolse regering van Europese subsidies. Er zijn met geld uit de Europese schatkist honderden nieuwe limousines aangeschaft voor zittende autoriteiten en nieuwe vriendjes. Het totaal telt op tot 2000. Ter vergelijking: In Polen rijden 1300 ambulances rond voor 38 miljoen inwoners….

Logo van het Europees Rekenhof
Beeld: Europees Rekenhof

Dergelijke fouten en mogelijk zelfs fraude bepalen het beeld dat de Europese Rekenkamer eerder deze week in het Europees Parlement gaf. Nu de blaadjes bijna zijn gevallen, werd zoals altijd in de vergaderweek van november het Jaarverslag over 2019 op tafel gelegd. Dat was vele jaren een bron van leedvermaak. De boeken konden onder aan de streep sinds het begin van deze rapportages in 1994 meer dan 20 jaren lang niet worden goedgekeurd.

De boeken van de Europese Commissie hebben dit jaar met vlag en wimpel de strenge controles van het Europees Rekenhof doorstaan. Op de foto: Europese vlaggen voor het gebouw van de Europese Commissie (Berlaymont gebouw, Brussel, België)
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar sinds een paar jaar gaat dat beter. Ook dit keer krijgt de Europese Commissie een pluim. Het deed alles wat het zelf moest doen goed. De administratie deugt. De uitvoering van de begroting krijgt het stempel ‘goedgekeurd’. Maar….

EU co-financiering uit het fonds voor regionale ontwikkeling bij een project in de Poolse regio Pommeren (Pomorskie) Foto: © Peter-Vincent Schuld

Nog steeds gaat niet alles goed. Al die lidstaten, die ieder jaar maar weer erop aansturen de begroting zo laag mogelijk te houden, gaan ook ieder jaar weer in de fout. Als het gaat om regionale subsidies, om visserij, om plattelandsontwikkeling, dan worden Europese subsidies uitgedeeld via nationale of regionale overheden. Die moeten meestal ook bijpassen. En die maken er hier en daar nog steeds een zooitje van. Tot fraude met de aanschaf van Poolse limousines of niet terecht uitgekeerde subsidie voor bedrijven van de Tsjechische minister-president aan toe.

In de sector van de boeren is er verhoudingsgewijs weinig fraude met Europese subsidies. Op de foto een landbouwbedrijf in Loon op Zand, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Om nog één vooroordeel in dit verband naar het rijk der fabelen te verwijzen: gewone boeren doen het als regel prima. Zij kunnen inkomenssteun krijgen per hectare grond dat ze bewerken. Daar wordt nauwelijks of niet mee gefraudeerd. Het is maar dat u ook dat weet.

Onder andere in de horeca-sector wordt en werd en zware schade geleden door de corona-crisis. Op de foto een horeca-gelegenheid met leef terras en bord dat eten uitsluitend afgehaald kan worden, in Sittard, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De Rekenkamer maakt zich desondanks zorgen. Want ook werd dinsdag een definitief politiek akkoord gesloten tussen het Duitse voorzitterschap van de Europese Raad en het Europees Parlement over de meerjarenbegroting 2021-2027 ter waarde van 1075 miljard en het Europese Herstelfonds van 750 miljard euro. U weet wel, daar schreven we in juli uitvoerig over, maar is nu vast weer weggezakt in het geheugen. Want tsja, die Amerikaanse presidentsverkiezingen!

Voorzitter Klaus-Heiner Lehne, voorzitter van de Rekenkamer, zei gisteren tegen de leden van het Europees Parlement dat hij zich zorgen maakt. Er zal de komende jaren veel meer Europees geld over de toonbank gaan. Tegelijk blijken veel lidstaten niet in staat dat geld op een goede manier en eerlijke manier een goede bestemming te geven. Ogen en oortjes open dus, de komende jaren, zei Lehne.

Wordt het geld uit het herstelfonds wel goed besteed door de ontvangen landen? Nu reeds zijn er al vraagtekens bij Spanje die het geld onder meer wil aanwenden om nationaal een wagenpark te bevorderen dat elektrisch rijdt van maar liefst 5 miljoen voertuigen Op de foto Een publiciteitsactie voor de Ford Puma, hybride in Elche, Spanje
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het zou kunnen helpen dat er, weten we sinds vorige week donderdag al, een nieuwe afspraak is gemaakt. Het is een mechanisme waarin de handel en wandel van lidstaten op het gebied van spelregels voor rechtsstaat en democratie wordt beoordeeld wanneer nieuw Europees geld beschikbaar komt voor nationaal en regionaal beleid. Dat compromis werd bereikt op het moment dat iedereen met ingehouden adem keek naar dat saaie tellen van stemmen in de Verenigde Staten. Voorstanders van dat mechanisme haalden de afgelopen week opgelucht adem. Hoewel, schrijven sommige leden van het Europees Parlement, “deze papieren tijger kan er ook nog wel bij”.

Of landen fondsen blijven ontvangen van de Europese Unie wordt onder meer afhankelijk van het respecteren van de rechtstaat en de democratie. Op de foto een bord dat vertelt dat er hier een project medegefinancierd wordt uit het EU fonds voor regionale ontwikkeling, te Sopot,
Polen Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het scheelt niettemin een slok op een borrel of de zittende macht in Polen of Hongarije een stevige bondgenoot meent te hebben in het Witte Huis of niet. Want zij dreigen al die besluiten en voorstellen de komende weken met een veto te treffen. Daarmee zouden ze dan vooral zichzelf in de vingers snijden. Want een lesje Europese politiek leert, dat een veto erg goed kan helpen tijdens onderhandelingen, maar slecht uitpakt op het moment dat er een duidelijk eindresultaat op tafel ligt. Je wordt er dan voor gekielhaald en gevierendeeld door de andere lidstaten.

Die toetsing aan de Europese waarden is nu werkelijkheid geworden. Maar het is niet verkeerd, dat het mechanisme ruimte laat voor een vreedzame en geduldige behandeling van welke lidstaat dan ook. Ieder jaar worden vijf lidstaten onder het vergrootglas gelegd. Alle lidstaten komen daarbij aan de beurt. Volgende week de eerste vijf.

Het mechanisme laat zien dat Europeanen blij mogen zijn met een leven in een systeem dat wordt gestempeld door vrijheid en democratie. Lang niet alles is koek en ei. Maar er zijn tegenkrachten. En er is een meerpartijenstelsel, waarin compromissen gesloten worden. Uiteindelijk wordt daaraan van alle kanten meegewerkt. Dat leidt vaker tot aanvaardbare oplossingen voor iedereen. Niet zozeer tot ideale oplossingen.

Brexit: Kunt u straks nog tegen een redelijke prijs het Britse gin-merk Beefeater nuttigen, of worden de daarvoor bestemde glazen allemaal omgetoverd tot kaarsenhouders zoals hier in Lissabon, Portugal. Beefeater is trouwens eigendom van de Franse drankengroep Pernod-Ricard maar wordt geproduceerd en gebotteld in het Verenigd Koninkrijk.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Er is natuurlijk het nodige veranderd de afgelopen jaren door het afbraakbeleid van Donald Trump in de Verenigde Staten. In ieder geval kun je daarvan zeggen dat in de Verenigde Staten – anders dan in de Europese Unie – een hoop valt te verklaren door het tweepartijenstelsel. Dat leidt in zichzelf al tot tegenstellingen en ingraven in eigen standpunten. Dat is niet voorbij nu Joe Biden bereidheid lijkt te tonen over dergelijke scheidslijnen heen president te willen zijn. Iets dergelijks valt op te merken over het Verenigd Koninkrijk en de onderhandelingen over een nieuw handelsakkoord na de Brexit.

Hoe gaat het straks met bijvoorbeeld de Franse economie? Op de foto een vestiging van de Franse supermarktketen Carrefour in Ajaccio, Corsica, Frankrijk
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Los daarvan, de Europese Unie toont via de meerjarenbegroting tot 2027 en het Herstelfonds voor nu en na de coronacrisis een veel zelfstandiger gezicht. Veel statistieken tonen dat niet. Die laten de cijfers zien voor de Duitse, de Franse, de Belgische, de Nederlandse of de Kroatische economie. Maar uit wetenschappelijk onderzoek blijkt steeds meer dat die ene Europese interne markt toch echt de grootste en economisch meest invloedrijke van de wereld is.

De Europese Commissie zorgt ook voor normeringen voor goederen en de veiligheid daarvan, onder meer voor verkeersborden zoals deze, gefotografeerd met keurmerk aan de achterzijde in Amsterdam, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De Europese Unie bepaalt daarom ook de standaarden. In technische zin, in de digitale wereld, op het gebied van de veiligheid en ook voor normen inzake klimaat en milieu. Die Europese Unie toont in 2020 een ander geopolitiek gezicht dan in 2016. Daar zullen ook de Amerikanen mee moeten leren leven. Vriendschappelijke relaties tussen beide grootmachten blijven echter behulpzaam.