Pijpleidingen in plaats van vrachtverkeer? Vlaamse regering wil onteigenen en dat doet buitengewoon zeer!

0
2016
Transportleidingen met etheen en propyleen die komende uit de haven van Antwerpen, de foto is gemaakt in Wijnegem, nabij Antwerpen, België Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Jan Schils

Wanneer je vier, vijf jaar geleden te horen hebt gekregen dat je een kans van 1 op 3 maakt om binnen afzienbare tijd via gedwongen onteigening je huis te verliezen, betekent dat voor veel betrokkenen een forse mentale opdoffer. Dat vreselijke gevoel en die tergende onzekerheid, gekoppeld aan de mogelijke rampzalige financiële gevolgen van deze gedwongen woninguitzetting, maken het er niet beter op.

Als je weet dat je weldra wellicht niet meer je eigen deurmat kan betreden en niet meer welkom bent in je eigen huis en er dus een donkere schaduw valt op je vertrouwde woonomgeving. Foto werd gemaakt in Brasschaat, België
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wanneer de overheid dan ook nog eens geheimzinnig doet over haar plannen en – wanneer zwijgen of geheimzinnig doen niet langer vol te houden zijn – met veel tamtam , maar voor de schijn, een soort inspraakprocedure organiseert die per saldo een wassen neus blijkt te zijn, mag je stellen dat die overheid dringend behoefte heeft aan een les in democratie. Zeker als er zoveel op het spel staat voor het persoonlijke leven van mensen die uit hun huizen en vertrouwde omgeving verdreven worden en maar moeten afwachten, waar ze terechtkomen. “Ze worden toch gecompenseerd”, zegt een ambtenaar van het Vlaamse Ministerie van Omgeving vergoelijkend. Alsof geld alleen alle wonden kan helen…

Hogedruk transportleiding van aardgas, geëxploiteerd door Fluxys nabij de Nederlandse grens in Stokkem
Foto: © Peter-Vincent Schuld

We duiden op de in Vlaanderen ontstane grote commotie over een vergevorderd plan van de Vlaamse regering (dat lange tijd zoveel mogelijk geheim was gehouden) om over een lengte van circa 150 kilometer een 45 meter brede strook van  zeer waarschijnlijk acht “chemische” ondergrondse pijpleidingen aan te leggen met een diameter van 1,2 meter.

Het chemische industriepark Chemelot in Geleen, Nederland alwaar de voorgenomen transportleidingen zouden gaan passeren
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dit pijpleidingenstelsel zal vertrekken vanuit het Antwerpse (“petrochemische) havengebied en loopt via de chemische site van Geleen naar de eindbestemming in het Duitse Ruhrgebied. In de beginfase zullen aardgas, zuurstof en propyleen worden vervoerd en daarna ook biobrandstoffen, CO2 en waterstof.

Opslagtank op ht chemisch bedrijf Ineos in de haven van Antwerpen, nabij Kallo
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het gaat om een ondergrondse pijpleidingverbinding waarover de Vlaams regering enkele maanden geleden, zonder er veel ruchtbaarheid aan te geven, een zogeheten “startnota” aannam. Er lopen reeds pijpleidingen tussen Antwerpen en het Ruhrgebied, maar die geraken stilaan verzadigd. Deze bestaande pijpleidingen vervoeren ongeveer een kwart van alle petrochemische producten die in de regio Antwerpen worden geproduceerd.

“Oplossing” voor fileprobleem”

File op de snelweg nabij de Antwerpse haven
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De Vlaamse regering beweert dat zij met deze nieuwe pijpleidingen beoogt een oplossing te bieden voor de toenemende fileproblemen in en rond Antwerpen maar ook op de aansluitende snelwegen richting Gent, Brussel, Hasselt en Breda. De realiteit is natuurlijk, dat er eerst plannen werden gesmeed voor de nieuwe pijpleidingen en dat daarna de impact op het verkeer in beeld kwam. Die pijpleidingen zullen ongetwijfeld heel wat vrachtwagens met petrochemische producten van de weg halen, wat het overige verkeer ten goede zal komen. Volgens de Belgische chemische federatie “Essenscia” zullen er jaarlijks “enkele honderdduizenden vrachtwagens” van de wegen worden gehouden als de nieuwe pijpleidingen operationeel zijn. Verkeersexperts vinden dat een beetje voorbarige voorspelling omdat nog heel wat gegevens ontbreken om dat nu al te kunnen zeggen.

Transportleidingen in de haven van Antwerpen nabij Kallo. Palen geven aan dat er stikstof en zuurstof wordt getransporteerd door Nippon Gases en ethyleen door Ineos
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Na de startnota van december 2020 ligt er nu een uitvoeringsplan op tafel met drie mogelijke tracés. Het gaat om een noordelijk-, een zuidelijk- en een gecombineerd tracé. Over de hele route, die het grondgebied van 45 gemeenten aandoet, zouden huizen en ook kleinere bedrijfjes onteigend moeten worden, maar het juiste aantal is uiteraard nog niet bekend. Volgens het plan zouden het er een kleine 100 kunnen zijn, maar dat lijkt (al dan niet bewust) te laag ingeschat. Dat doet de vraag rijzen, waarom toch die verkeerde indruk wekken?

Landbouw en natuurgebied nabij Wuustwezel, België waar een gepland tracé loopt.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De gevolgen van dit project zouden het ergst zijn voor de landbouw- en natuurgebieden. In deze laatste mogen er op de strook van 45 meter geen struiken en bomen meer komen als de pijpleidingen er eenmaal liggen. Want hun wortels gaan te diep en de leidingen liggen dicht bij de oppervlakte om er gemakkelijk bij te kunnen komen als er lekken zouden optreden of als er zich andere calamiteiten voordoen, zoals (bijvoorbeeld) sabotage of aanslagen.

Gebrek aan communicatie

De Belgische gemeente Wuustwezel, mogelijk een door de pijpleiding getroffen gemeente Foto: © Peter-Vincent Schuld

Verschillende gemeentebesturen en bewoners van de mogelijke stroken of omwonenden hebben al protest aangetekend tegen de komst van de pijpleidingen. Ze noemen de leidingen een “regelrechte aanslag op waardevolle akkers, weilanden bossen en natuur”. Een burgemeester vond het plan een “ van boven opgelegde ontoelaatbare uiting van barbarisme”. Er heerst ook veel wrevel over het gebrek een informatie en communicatie bij de overheid. Tot 30 april nog mogen de inwoners van de 45 gemeenten de startnota inkijken en zogeheten inspraakreacties indienen.

Bomenkap zoals hier ten gevolge van het aanleggen van de Oosterweelverbinding (nieuwe ringweg) nabij Antwerpen
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Boeren- en milieuorganisaties in Vlaanderen zijn begrijpelijkerwijze ook niet te spreken over het uitvoeringsplan al beweert de Vlaamse regering dat de impact ervan op de landbouwgebieden eerder beperkt zal zijn. Maar de acht pijpleidingen worden een voor een aangelegd zodat landbouwgronden meerdere keren opnieuw open gelegd zullen worden om de volgende pijpleiding aan te leggen. Op de route zullen ook geen nieuwe gebouwen en serres meer welkom zijn en boomkwekerijen en boomgaarden gaan eveneens een onzekere tijd tegemoet. In de 45 meterstrook zullen ook honderden bomen worden gekapt. De Vlaamse overheid zegt deze massale kaalslag te willen compenseren door elders bomen aan te planten. De Boerenbond wil echter niet dat dit gebeurt ten koste van landbouwgronden elders en eist dat dit schriftelijk wordt vastgelegd. Dat heeft de Vlaamse overheid tot nu toe geweigerd.

Misprijzen

Paaltjes bij bestaande ondergrondse pijpleidingen van INEOS (ethyleen) en Praxair (zuurstof) nabij Kallo, haven van Antwerpen
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Als neutrale toeschouwer kan men de economische argumentering voor de aanleg van de pijpleidingen wel begrijpen. Maar de slinkse manier waarop de Vlaamse politiek en hoge ambtenarij te werk zijn gegaan, getuigt van misprijzen tegenover de gedupeerden, maar eigenlijk ook tegenover de hele bevolking van de streek. Vraag is of de Vlaamse regering de geldende procedures voor de toelating van de nieuwe pijpleidingen zelf wel serieus neemt of zal proberen er via achterpoortjes er onderuit te komen.  En wat zal er gebeuren als de milieueffectrapportage haar niet zint, voor zover dat a priori geen doorgestoken kaart is? Zal er eerlijk spel gespeeld worden bij de toekenning van de milieu- en andere vergunningen? Dat is ook in Vlaanderen geen vanzelfsprekendheid…Integendeel. Als pleister op de wonde organiseert de Vlaamse regering nog wel een laatste publieke bevraging onder de bevolking. Maar dat gebeurt pas als ze zelf (zonder invloed van derden) een onherroepelijk besluit heeft genomen over het definitieve tracé!