Politiek schoffeert West-Vlaanderen en nekt Haven van Zeebrugge: Bouw nieuwe zeesluis naar Sint Juttemis verdaagd

0
3352
Roll on-Roll off carrier van Wallenius Wilhelmsen lines met voornamelijk nieuwe auto´s aan boord in de Haven van Zeebrugge Foto: © Peter-Vincent Schuld

Door Jan Schils

In de Belgische havenstad Zeebrugge heerst grote onrust en vooral verontwaardiging. Aanleiding is het besluit van de Vlaamse regering om de bouw van de nieuwe zeesluis, die van levensbelang is voor de haven en de economie en werkgelegenheid in hele regio tot Brugge en Knokke toe, weer eens voor onbepaalde tijd uit te stellen.

Zeebrugge kan voorlopig zwaaien, en dag zeggen tegen de nieuwe zeesluis. Stop het maar, gelijk deze dokwerker in de Haven van Zeebrugge
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Officieel zou het om een vertraging met een jaar gaan, maar hieronder zal duidelijk worden het een uitstel dreigt te worden tot Sint Juttemis of toch bijna, zo wordt in Zeebrugge gevreesd. De feestdag van deze heilige, die nooit bestaan heeft, valt namelijk op 17 augustus. Met Sint Juttemis wordt eigenlijk de dag bedoeld, dat de kalveren “op het ijs dansen”. M.a.w. nooit, want op die dag valt er nooit sneeuw …

De zeesluis voor Zeebrugge was een baken van hoop, nu resteert het baken dat de schepen de huidige haven in moet leiden, alhier te Zeebrugge
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Zo erg zal het zeer waarschijnlijk niet worden, maar Zeebrugge zal toch met enkele jaren uitstel moeten rekenen. Jaren, die een hypotheek leggen op de verdere ontwikkeling van de haven, die al zo zwaar getroffen werd door de gevolgen van de Covid 19 pandemie, die de leiderspositie van Zeebrugge als auto- en cruisehaven zwaar aantastte. Eenmaal af zal de nieuwe zeesluis een lengte hebben van 427 meter bij een breedte van 55 meter en een maximale diepgang van 18,5 meter.

Een sleper met ponton genaamd “Zeebrugge bij een oude sluis in de Haven van Zeebrugge Foto: © Peter-Vincent Schuld

Opnieuw is Zeebrugge als klein broertje en bescheiden concurrent van de havens van Antwerpen en Gent de speelbal van de politiek, die nauw verweven is met de havenbesturen van deze twee grotere steden. Die hebben samen al 20 jaar lang openlijk en “in het geniep” weten te voorkomen dat Zeebrugge toegankelijk werd voor de steeds groter worden zeeschepen door de bouw van een adequate nieuwe zeesluis.

Gevreesd moet worden dat het uitstel nu ook voor de geplande fusie tussen de havens van Antwerpen en Zeebrugge schadelijk zal zijn en dat ook hier vertraging dreigt. Het havenbestuur en de havenbedrijven in Zeebrugge zijn dan ook diep ontgoocheld. Het uitstel voor de bouw van de zeesluis tot in 2024 werd bekendgemaakt door de (liberale) Vlaamse minister Lydia Peeters (openbare werken en mobiliteit). Van overleg of voorgaande communicatie was geen sprake.  Het door de minister met de haren erbij gesleepte excuus luidde, dat er nog veel studiewerk moet gebeuren voordat met de eigenlijke bouw van de nieuwe zeesluis kan worden begonnen. In Zeebrugge gelooft geen hond in die uitleg.

Al 20 jaar wachten ..

De maritieme verkeersleiding in de Haven van Zeebrugge (op foto hierboven), zal voorlopig geen mega-containerschepen welkom mogen heten bij gebrek aan de bouw van een nieuwe zeesluis
Foto: © Peter-Vincent Schuld

In Zeebrugge is men laaiend. Want het uitstel brengt ook de verwachte voordelen voor de haven van de fusie met de Antwerpse haven in gevaar. Zeebrugge heeft toch al de uitgangspositie van de underdog als bescheiden regionale zeehaven tegenover de vele malen grotere wereldhaven van Antwerpen. Het is het verhaal van David (Zeebrugge) tegen Goliath (Antwerpen), waarbij het erop aankomt voor Zeebrugge om niet door de grotere broer te worden verslonden.

Het vervoer van trailers naar de UK in de Haven van Zeebrugge
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Meer concreet: minister Peeters heeft een deel van de investering van 1 miljard euro voor de nieuwe zeesluis met minstens een jaar uitgesteld. Maar intussen gaat een groot project van 1,5 miljard euro ten behoeve van de Antwerpse haven, waarvan de start is gepland in 2024, wel gewoon door.  De Vereniging van Havenbedrijven vreest een uitstel van de start van de werkzaamheden met drie tot vier jaar.  “Wij zijn al 20 jaar vragende partij voor een nieuwe zeesluis. Twee opeenvolgende Vlaamse ministers stelden de start van de bouw van de zeesluis al uit. Dit is de derde. De vertraging is niet meer uit te leggen aan onze klanten en voor ons totaal onaanvaardbaar. De Vlaamse regering heeft wel geld voor de Antwerpse haven en niet meer voor onze zeesluis en dus laten ze ons eens temeer in de kou staan”, zo meent de vereniging. Minister Peeters probeerde met volgende uitleg het excuus over het uitstel geloofwaardig te laten klinken: “Door grondig onderzoek op het vlak van leefbaarheid, milieu en klimaat voor alle mogelijke inrichtingsalternatieven van zowel de sluis als de Nx (nieuwe snelle toegangsweg tot de sluis) loopt het studietraject vertraging op.” Ze sprak over onverwachte zaken, die ook invloed hebben op de planning: “De vele inrichtingsalternatieven vergen meer tijd en studiewerk, terwijl de studiebureaus al overbelast zijn en ook nog eens kampen met een krapte op de arbeidsmarkt.”

Ongeloofwaardig

De containerkranen willen aan het werk in de Haven van Zeebrugge, in tegenstelling tot het stil staan zoals op de foto, gemaakt in die zelfde haven.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het excuus van minister Lydia Peeters voor uitstel van de bouw van de nieuwe sluis klinkt op zijn minst merkwaardig en, niet alleen voor de getroffen haven zelf, ongeloofwaardig. Dat er nog studiewerk moest worden verricht naar de impact van de nieuwe sluis op de haven zelf en de regio wist de minister ook vorig jaar al. Waarom heeft ze dat toen niet gezegd in plaats van gunstige verwachtingen te scheppen? Want het feit dat pas tegen einde 2023 een definitief projectbesluit wordt genomen, kan en zal het uitstel van de bouw van de sluis waarschijnlijk nog verlengen. Waarom? Omdat dit projectbesluit eigenlijk de definitieve bouwvergunning is, die daarna ook nog eens om verschillende redenen kan worden betwist voor een of ander beroepsorgaan met alle gevolgen van dien.

“”Inlijving, geen fusie”

Oude en kleine sluizen in de haven van Zeebrugge
Foto: © Peter-Vincent Schuld

In havenkringen in Zeebrugge blijft men er dan ook bij dat het uitstel voor de zeesluis eerder met politieke motieven te maken heeft. Verschillende Vlaamse ministers hebben goede banden met topfiguren in het Antwerpse havenbestuur en zijn ook van de zelfde politieke kleur (Vlaamse nationalisten / NVA, liberalen / Open VLD en christendemocraten / CD&V. Het is geen geheim dat het havenbestuur in Antwerpen de komende fusie met de veel kleinere en economisch veel onbelangrijker haven van Zeebrugge meer als een inlijving beschouwt dan als een samenwerkingsverband. Alleen al het feit dat de top van het bestuur van de gefusioneerde haven gedomineerd wordt door zwaargewichten van het huidige havenbestuur in Antwerpen spreekt boekdelen. Vooral het feit dat – wanneer de zeesluis eenmaal operationeel is – veel grotere zeeschepen de haven van Zeebrugge zullen kunnen aandoen, wordt in Antwerpen met lede ogen bekeken. Momenteel bijten beide havens elkaar niet op het vlak van de aard van het goederenvervoer, maar dat zou wel kunnen veranderen als Zeebrugge schepen gaat afsnoepen van Antwerpen. De Antwerpse haven beschikt over een goede infrastructuur voor alle soorten transport en goederen met het containervervoer als blikvanger. Ook de verbindingen met het achterland zijn globaal genomen goed, al is het inmiddels structurele fileprobleem in en rond Antwerpen een groeiend minpunt.

Zeebrugge moet het vooral hebben van de ontvangst (en doorvoer) van autotransporten en van de aanvoer van gas (LNG). Het containervervoer is in Zeebrugge nooit goed van de grond gekomen, maar dat zou kunnen veranderen. De verbindingen met het achterland vanuit Zeebrugge zijn zeker voor verbetering vatbaar. De nieuwe autosnelweg tussen Brugge en Knokke met aansluiting op het havengebied in Zeebrugge trekt wel steeds meer haven gebonden goederentransport aan.