President van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot vertelde ons gewoon wat er op het menu staat

0
1262
Kantoor van de Nederlandsche Bank in Amsterdam, Nederland Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

Wanneer de hooggeplaatsten van de ministeries van financiën, van de Europese Commissie en van de Europese Centrale Bank ons voorhouden dat de bankenunie en de kapitaalmarktunie nog niet helemaal klaar zijn, dan kijken we glazig. Wat bedoelen ze? Het zijn allemaal vaktermen, niet om echt van te schrikken. Maar vergeet die ingewikkelde termen, wanneer je dit stuk gelezen hebt.

Maar het gaat wel om u en mij. Over het geld dat we in de portemonnee hebben. En de bedragen die we naar de belastingdienst moeten overmaken. En hoeveel er overblijft om te kunnen betalen aan wat we nodig vinden of wat we graag willen aanschaffen. En als journalisten, bij voorbeeld vorige week in De Telegraaf, tegen ons zeggen dat Klaas Knot de euro heeft dood verklaard, dan is er toch reden om u wat dingen uit te leggen.

Om te beginnen dit: De euro is niet dood. De euro is springlevend. Maar in de komende dagen beraden de ministers van financiën zich over de resterende punten op een lang lopende agenda richting Economische en Monetaire Unie. Die EMU met onder meer de bankenunie en de kapitaalmarktunie is nog steeds niet helemaal klaar. Niets om u als gewone burgers veel zorgen over te maken. Maar er moeten gewoon nog een aantal zaken in uw belang geregeld worden.

Daarom hield de Europese Commissie vorige week woensdag aan het begin van een nieuw politiek seizoen een digitale ‘heidag’. Belangrijkste spreker: Christine Lagarde, president van de Europese Centrale Bank. Waarover spraken zij? Dat vertelde Klaas Knot, lid van haar bestuur en president van De Nederlandsche Bank een avond eerder tijdens zijn H.J. Schoolezing in Amsterdam. Hij vertelde ons gewoon wat er op dit moment op het menu staat.

Die lezing van Klaas Knot werd vorige week dus door collega’s van De Telegraaf nogal snel tot ‘dood voor de euro’ verklaard. Maar dat is echt een beetje onzin. Er is immers helemaal geen alternatief voor de euro. Bovendien is die euro buiten de Europese Unie steeds populairder vanwege het verlies in aanzien van de dollar.

In de Europese Unie bestaat wel zorg over de visierijke Donald Trump, strevend naar herverkiezing als president van de Verenigde Staten, die bezig is de dollar ‘naar beneden’ te praten. Altijd, maar zeker in tijden dat we toch vrezen voor de huidige stand van onze economie, is het lastig voor de Europese export, wanneer de koers van de euro ten opzichte van de dollar stijgt.

Maar daar spraken Christine Lagarde en de Europese Commissie woensdag niet over. En dat deed Klaas Knot ook niet. Die wisselkoers is ook niet meer dan een dagkoers. Het geeft bovendien het onderliggende vertrouwen aan van de kracht van de Europese economie. Maar we willen de euro niet alleen nu, en niet alleen tot de volgende Europese verkiezingen van 2024. We willen de euro ook nog vele lange jaren en decennia daarna als onze munteenheid. Hoewel sommigen daar misschien anders over denken.

Bankenunie, waartoe dan ook bijvoorbeeld Duitse banken behoren zoals de Commerzbank, hier op beeld in Düsseldorf, Duitsland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Hoe dan ook, die euro moet nog verder worden ingebed in een stevig politiek en monetair verankerde economische en monetaire unie. Er is inmiddels een bankenunie. De regeltjes daarvoor zijn bijna klaar. Alleen moet er nog een belangrijk Europees stelsel komen voor de bescherming van particuliere spaartegoeden tot 100.000 euro. Daarover schieten de lidstaten nog in de nationale reflex. Stel je voor dat Nederlandse banken mede garant staan voor gedupeerde spaarders in zuidelijke lidstaten. Daar is niets mis mee, maar we moeten nog erg aan die gedachte wennen. En dus stokken de onderhandelingen daarover al een paar jaar. Nu moet dat dus echt geregeld worden.

De Portugese bank Espirito Santo, waar de Portugese overheid 4,9 miljard in moest pompen en waar tal van malversaties aan het daglicht kwamen Op de foto een vestiging van de bank in Faro, Portugal Foto: © Peter-Vincent Schuld

Er zijn dus nog veel technisch ingewikkelde bankzaken te regelen. Je zou je daarbij kunnen afvragen of daar geen plan achter zit. Ja, dat plan is er. Eigenlijk is het helemaal niet zo moeilijk dat plan te vinden. Het staat in een stuk van de Europese Commissie van 31 mei 2017. In dat voorjaar bestond de Europese Unie zestig jaar. Ter gelegenheid daarvan publiceerde de toenmalige Commissie een beleidsstuk over de Toekomst van de Europese Unie. Gaandeweg het voorjaar werden daar vijf meer specifieke bijlagen aan toegevoegd. Het stuk van 31 mei gaat over de Economische en Monetaire Unie.

In dat stuk staat alles wat al was bereikt beschreven. Maar nog belangrijker is dat het een agenda bevat over wat nog tot 2025 moet gebeuren om die Economische en Monetaire Unie te voltooien. Anders gezegd, hoe organiseren we voor de euro zowel politiek als financieel een gezonde omgeving.

De financiële richting en zekerheid van onze centjes: Reclame voor AEGON nabij Renkum, Nederland Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wie dat stuk leest ziet alles terug waarover Klaas Knot het vorige week dinsdag had in zijn lezing. Ook die Europese bescherming voor kleinere spaarders staat op de agenda. Hoewel in dat verband ook moet worden opgemerkt dat deze voorziening er al had moeten zijn. Maar ook hier staat Nederland op een rem, die al een poos geleden door Duitsland is losgelaten.

In ieder geval is nu het deel van de agenda aan de beurt, dat gaat over het volledig maken van de bankenunie, de kapitaalmarktunie en de bescherming van kleine spaarders. Burgers moeten net zo goed profiteren van de euro als bedrijven. Daarover maakte ook Klaas Knot vorige week nog belangwekkende opmerkingen.

Het vereist onder meer een al jarenlang slepende hervorming van ons nationale belastingstelsel. Minder belasting voor individuele burgers, meer ‘eerlijke belastingen’ voor grote bedrijven en multinationals. Een thema dat inmiddels richting de verkiezingen voor de Tweede Kamer in maart 2021 ook op de politieke agenda staat van lidstaat Nederland.

Over al deze zaken praten vrijdag en zaterdag de ministers van financiën in Berlijn verder. Informeel, dus er vallen geen besluiten. Wat daar nog niet wordt besproken is het venijn dat in de staart zit. Juncker schreef in zijn termijn als voorzitter van de Commissie dat uiteindelijk, als, na 2024 weer een nieuwe Europese Commissie wordt gevormd, er ook een Europese ‘minister’ van financiën moet komen. Als sluitstuk van deze agenda. Maar zeg dat nog niet tegen de Tweede Kamer en minister Hoekstra. Maar die omstreden figuur zal over een paar jaar onmisbaar blijken om onze munt en dus onze eigen portemonnee goed te beschermen.