Rob van Eyck, een regisseur van de chaostheorie

Door Peter-Vincent Schuld

We zitten in het rustieke Zichem, een dorpje met een rijke geschiedenis in Vlaams Brabant. Gelegen tussen de religieuze bastions van de nabijgelegen Abdij van Averbode en het bedevaartsoord Scherpenheuvel.

Tegenover mij zit een man wiens gezicht getekend is door het overlijden van zijn steun en toeverlaat Jacqueline. Wiens ogen de triestesse en een immer durend kwajongensschap in synergie vertonen. Nog steeds de grandeur uitstralend van een filmregisseur die weet wat hij brengt. Zijn rug belast met het onbegrip en de arrogante hoon die de mainstream filmwereld hem ten deel liet vallen.

Een man die de cult van het witte doek liet samensmelten met het visionairschap op een wereld die er niet vrolijker op wordt.

Een man, een libertijn ten voeten uit, een man wiens hart zo groot is als het universum waarin hij leeft.

Een man die geen koninklijke onderscheiding nodig heeft om zich te onderscheiden.

Een man die zijn sancerre liet dansen op de lippen onder zijn neus, een neus voor controverse. Onder het genot van zijn wijntje, wiens producties voor hem in “Cannes en Kruiken” bevonden.

Een man wiens natuurlijke authenticiteit grootser is dan het meest megalomane kolos dat werd gebouwd.

Het woord dat als rode draad door ons gesprek voert is “vrijheid”, de vrijheid om te kunnen denken en te kunnen maken wat je wil. In alle opzichten voldoet Rob van Eyck aan het profiel van een eigenzinnige en zachtaardige vrijheidsstrijder wiens nagestreefde impact belicht wordt op het witte doek. Met zijn 78 jaren op deze aardkloot ziet hij zichzelf geen langspeelfilm meer maken, maar een kortfilm kunnen we zeker nog van hem verwachten.

Blue Belgium, Dutroux en de controverse

Uw schrijver ontmoette Rob van Eyck tijdens een auditie voor het personage “Dutroux” in een woonwinkelcentrum in het Kempische gehucht Olen. Op een zondag ergens in 1997, streken daar heel veel types neer die wilde meedingen naar de hoofdrol in zijn film “Blue Belgium”. Deze film handelt over een mogelijk scenario rond ontvoeringen van jonge meisjes en de handel daarin, gebaseerd op de talloze verhalen over samenzweringen die destijds de ronde deden na het uitbreken van de zaak Dutroux in België.
Hier ontmoette de trieste realiteit van het daadwerkelijk verhaal, het verlies van levens van jonge meisjes en de glamoureuze wereld van schone deernen die nu eenmaal horen bij de cinematografie. Twee werelden in botsing of toch niet ?
Rob van Eyck had allang begrepen dat zijn visie op misstanden niet door de media opgepikt zouden worden als hij gelijk velen misnoegde Belgen het louter zou laten bij ach en wee klagen om vervolgens een protest-mars te houden en weer braaf terug te keren naar de sofa’s van het comfort der licht alledaags bestaan.
Nee, Rob van Eyck koos voor controverse; van casting, productie tot en met het al dan niet in premiere gaan van zijn rolprenten.

blue-belgium
Casting in Olen voor het Dutroux-karakter in de film Blue Belgium; Paul Cassiers krijgt de rol (c) Peter-Vincent Schuld
blue-belgium
Set opname film Blue Belgium met van links naar rechts Paul Cassiers als Marc Dutroux , midden Rob van Eyck, rechts Marc Rawls als de illustere zakenman Nihoul (c) Peter-Vincent Schuld

Het produceren als kunstvorm

Wie beschikt over enig inbeeldingsvermogen zal rap begrijpen dat de uiteindelijke film misschien nog wel van ondergeschikt belang is. Immers het ontstaan van het idee tot en met de opnames van zijn filmische werken waren altijd een kunstvorm op zich waarbij Rob van Eyck zelf wellicht nog het grootste levend kunstwerk is.
De films van Rob van Eyck luisterden naar illustere namen zoals “Mirliton” (handelend over schizofrenie), “Aardwolf”, “Floere het Fluwijn”
(naar een boek van de niet onomstreden schrijver Ernest Claes), “Afterman” en “Blue Belgium”.

Steevast ging een van de hoofdrollen altijd naar Rob’s goede vriend en dorpsgenoot Jacques Verbist. Het rauwe uiterlijk van Jacques Verbist staat in schril contrast tot zijn kwetsbaar karakter die net zoals Rob zijn beelden communiceert met het publiek maar dan in de vorm van schilderijen, tekeningen en aquarellen met veelal naakten. Juist dat kwetsbaar karakter van acteur Jacques Verbist dat in de film niet te monteren valt en zo natuurlijk is als de dagelijkse stoelgang van eenieder zorgen voor het ultieme cult-effect van de films van Van Eyck.

blue-belgium
Rob van Eyck achter de camera op set (c) Peter-Vincent Schuld
blue-belgium
Rob van Eyck’s “vaste” acteur Jacques Verbist (c) Peter-Vincent Schuld

 

 

dutroux
De echte kinderontvoerder Marc Dutroux terwijl hij wordt weggeleid bij het justitiepaleis in Neufchateau (c) Peter-Vincent Schuld

Vlaams film-estblishment

Het establishment van de Vlaamse film vrat de creatieve strapatsen van onze regisseur niet. De commentaren en recensies waren vaak niet mals op het wrede en afgunstige af. Maar is het niet de taak van de kunstenaar om het establishment te voorzien van rake schoppen tegen de vaak kleinzielige schenen? Over smaken, verhaallijnen en acteerprestaties valt immer te twisten. Misschien horen de films van Rob van Eyck niet thuis in de rijen der kaskrakers voor het grote publiek. Het grote publiek dat zich liever laat vermaken door de Vlaamse soaps als “Thuis” en “Familie”, die werkelijk nergens over gaan.

Rob van Eyck maakt het graag bont en als hij het eenmaal bont heeft gemaakt, opteert hij het om het nog bonter te maken.

Afterman

Zo besloot hij in 2002 om een vervolg te maken op zijn eerste “de wereld is en gaat naar de kloten flim” genaamd “Afterman”. Het heeft volstrekt geen zin om Afterman 1 hier te beschrijven, de chaostheorie ten voeten uit voorzien van een vleugje necrofilie moet u gewoon zelf bekijken. Gelooft u mij, niet alleen hoofdrolspeler Jacques Verbist voelt zich letterlijk in zijn hol genomen. Afterman 2 is eveneens een chaostheorie ten voeten uit, die zowel ver van als dichtbij de waarheid staat. Het schizofrene dat Rob van Eyck’s eerste film “Mirliton” als onderwerp kenmerkt maakt het psychisch voorwerp uit van elke film die Rob Van Eyck ooit produceerde.
Alles heeft minimaal twee kanten en meerdere persoonlijkheden, niets is wat het lijkt en de wereld is een grote teringzooi.
Dit gezegd hebbende keren we terug naar Brussel alwaar het gespeelde karakter van inmiddels wijlen en door de zeedieren opgevreten Osama Bin Laden zijn intrek zou hebben genomen zoals Rob van Eyck’s Afterman 2 ons pleegt te vertellen.
Van Eyck maakt in deze film gewag van een nauwe band tussen neo-nazi’s en moslim-extremisten, waarbij de laatsten overeenkomstig de feitelijke Arabische hypocrisie, niet alleen gebouwen en mensen de lucht in doen laten vliegen maar ook hun geslachtsdeel bij het treffen van vrouwelijk schoon achter gesloten deuren.
De film raakt wel een aantal heikele punten. Het vertaalt een waarheid van de jaren 30 en 40 van de vorige eeuw waarin de Groot Moefti van Jeruzalem Al-Husseini, behorende tot de zelfde clan als PLO-leider en terrorist Yasser Arafat, Bosnische moslims recruteerde om deel te gaan uitmaken van de Nazi-Duitse Waffen SS, iets wat de Serviërs nog niet vergeten zijn en zij de Bosniërs tot op de dag van vandaag niet vergeven hebben.
Rob verfilmde vluchtelingen achter prikkeldraad en de vergiftiging van moeder aarde. Allemaal gebeurtenissen die anno 2017 in rap tempo waarheid zijn geworden. Het verhaal is net zo warrig en complex als de mondiale situatie van vandaag. Ik vraag Rob naar zijn “visionaire capaciteiten”.
Zelf is hij daar naar eigen zeggen niet zo bewust van en is het onderbewustzijn dat hier de voornaamste rol speelt. Het onderbewustzijn, door sommigen ook benoemd als een onderbuikgevoel.

bin-laden-film
Casting voor het “Osama Bin Laden karakter” voor de film Afterman 2 (c) Peter-Vincent Schuld
bin-laden-film
Casting voor het “Osama Bin Laden karakter” voor de film Afterman 2 (c) Peter-Vincent Schuld

 

 

 

 

 

 

 

 

Voor iemand die Rob niet kent of niet wil leren kennen is Rob een chaotisch cineast. Voor wie de moeite neemt om iets verder te kijken ziet een mens die vooral waarschuwt voor elementen die onze fel bevochten vrijheden doen ondermijnen. Een man die een verhaal vertelt dat weliswaar niet altijd parallel loopt met de gebeurlijke feiten, maar daarom is het ook fictie. Star Wars staat verder af van de realiteit dan de gebeurtenissen die Rob in beeld brengt.