Spanje in Corona-crisis: Wat als je centjes op zijn voor medicijnen?

0
2807
Rij van wachtende voor een apotheek in het Spaanse Albatera Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Peter-Vincent Schuld

We zijn nog steeds aan het werk in het Spaanse Albatera om in een kleine gemeenschap de impact van het corona-virus te verslaan.


De sterftecijfers van slachtoffers in Spanje zijn hoog. Toch lijkt de telling niet geheel zorgvuldig te zijn verlopen als we de Spaanse media moeten geloven. Is er dubbel geteld? Zijn er patiënten meegeteld die niet (primair) aan corona zijn overleden?

normale Uitvaart onder extreme omstandigheden van een lockdown in het Spaanse Albatera Foto: Christel Dubos/Schuld

De telling geschiedt door de regionale regeringen in Spanje en deze delen de cijfers mee aan de nationale autoriteiten. Er zitten klaarblijkelijk nog wat hiaten in de telling die voor onduidelijkheid zorgen hetgeen het extra moeilijk maakt om nationaal tot een goed beeld en beleid te komen.


Dit is ook één van de redenen waarom de Spaanse nationale overheid de noodtoestand Estado de Alarma aan het begin van deze crisis heeft afgekondigd en telkens met parlementaire goedkeuring heeft verlengd. Op 22 april zal er een verlening van de noodtoestand aan het parlement worden gevraagd tot 11 mei a.s. Spanje kent de strengste en meest beperkende maatregelen van de Europese Unie. De roep om kinderen buiten te laten spelen wordt met de dag groter.

U herinnert zich vast en zeker nog het separatistisch verhaal uit de noordelijke gemeenschap Catalonië. Hierbij komt de eigenzinnigheid van de regionale regeringen en soms ook de onwil tot adequate samenwerking om de autonomie maar niet te verliezen. Dit alles is niet zelden een door in het oog van de Spaanse centrale regering.

De ingang voor spoedeisende hulp van het Centro Salud (Centro Salut in het Valenciaans) in Albatera, Spanje
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Waar we in Europa spreken over een gebrek aan een Europees gemeenschappelijk bevoegdheid voor de gezondheidszorg, een gebrek dat veel mensenlevens heeft gekost, is in Spanje nog duidelijker. De gezondheidszorg is een regionale bevoegdheid van de autonome regeringen met daarbovenop een systeem van particuliere verzekeraars en zorgaanbieders zoals privé-ziekenhuizen waarvoor u zich extra kunt verzekeren.

Kantoor van de Spaanse particuliere ziektenkostenverzekeraar Sanitas in Valencia
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Sanitas, Mapfre en Allianz zijn drie van deze verzekeraars.
Het gros van de mensen is aangewezen op de min of meer gratis eerstelijns gezondheidszorg via het Centro Salud (Centro Salut) in het Valenciaans en Catalaans) dat de functie van lokale huisartsenzorg van overheidswege vervult en waar zeer kleine medische behandelingen en onderzoeken kunnen worden verricht en waar je eventueel terecht kunt met urgente klachten. Voor je medicijnen moet je bijbetalen.

Kantoorgebouw van de Spaanse verzekeraar Mapfre in Valencia
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Vrijdagmiddag, enige uren voor de aanvang van de lockdown. Medewerkers van een distributiebedrijf komen nog snel wat goederen bij de apotheek leveren. Gepland? Vermoedelijk wel. Immers de distributie voor apotheken kan gewoon doorgang vinden.

Voor de apotheek stopt een bus. Een zwaar gehandicapte jonge vrouw wordt met zorg en toewijding uit de bus gehaald. Toch hangt er een rare sfeer. Voor het eerst sinds de val van de dictatuur in Franco krijgen de Spanjaarden te maken met zo’n beperking van de individuele vrijheid.
De buschauffeur en de begeleidster lijken zich bewust wat er nadert. Naar alle waarschijnlijkheid geldt dat niet voor het ernstig gehandicapte meisje dat de bus wordt uit geholpen.

Voor de deur van de apotheek wordt een ernstig gehandicapt meisje door de chauffeur en haar begeleidster uit de bus geholpen in Albatera, Spanje
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Het is inmiddels enkele dagen na de aanvang van de lockdown. Niemand mag de straat op tenzij je een geldige reden hebt zoals, arts, ziekenhuis, apotheek, tabakswinkel of supermarkt.

Voor diezelfde apotheek van de middag voor de lockdown staat een rij van mensen die buiten hun recepten aan de apothekersassistente geven. Er heerst nog onwennigheid aan de situatie. De apothekersassistentie neemt het recept in ontvangst, neem de betaling in ontvangst en gaat weer naar binnen om de medicijnen te halen. De rij groeit en neemt weer af om weer te groeien.

Apothekers-assistente overhandigt een zakje medicijnen aan een klant buiten de apotheek in Albatera, Spanje
Foto: ©˙Peter-Vincent Schuld

Van sociale distantie is zonder enige dwang daartoe al sprake. Het gaat langzaam en dan weer vlotjes. De ene klant heeft nu eenmaal meer medicatie nog dan de andere. Ook hier is van enige wanklank geen sprake. Het dorpse karakter kent een soort van automatisch fatsoen en een beschaving uit verbondenheid.

Er wordt wat met elkaar gekeuveld. Een man die zich, als ik het zo wat kan inschatten in een sociaal-economisch lastiger situatie zit krijgt zijn zakje met medicijnen. Hij miste een puffer. Een essentiële puffer bij een chronische aandoening aan de luchtwegen. Een puffer die gewoon noodzakelijk is om enige kwaliteit van leven te hebben. 11 euro kwam de man tekort. 11 euro’s die het verschil maken. Ja ook in Spanje heerst er armoede. Veel armoede en naar verhouding veel werkloosheid. De man zo inschattende is de man al wat op leeftijd en heeft hij zijn arbeidsloopbaan reeds mogen afsluiten.

De apotheek in beeld waarover wij in dit verhaal spreken in Albatera, Spanje
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Je kunt van de apotheek niet verwachten dat ze gratis medicijnen gaan uitdelen. Ook een apotheek moet overeind blijven en een apotheek in Spanje is sinds enige jaren al gehouden tot beperking van het verkopen van medicijnen zonder geldig voorschrift. Zelfs een voorschrift uit een andere Europese lidstaat wordt meestal niet geaccepteerd.

Het toezicht is streng, de sancties nog strenger. Maar terug naar deze man. We zullen hem Julio* noemen, immers wij hebben de privacy van deze man te respecteren en dat doen we ook. Julio heeft dus geen geld voor die voor hem oh zo noodzakelijke puffer. De wanhoop staat zowat in zijn ogen. Lockdown, geen mogelijkheden om je eventuele sociale van vrienden of familie te bezoeken om je in staat te stellen om je puffer toch aan te schaffen. De aanblik van de situatie doet zeer en laat ook ons niet onberoerd. Julio is naar huis kunnen keren met zijn noodzakelijke puffer en had tranen in zijn ogen staan toen hij afscheid van ons nam. Julio, laten we hopen dat hij deze bange periode veilig is doorgekomen en door zal blijven komen.

Buiten de apotheek in Albetara (uit dit verhaal) staan mensen te wachten op hun medicijnen. Foto: © Peter-Vincent Schuld

Inmiddels is de apotheek waarover wij in dit verhaals spreken voorzien van een plexiglas wand om overdracht van het virus te voorkomen. Aan de buitenzijde is een plakkaat bevestigd dat meldt dat er mondkapjes te verkrijgen zijn. Oh ja en er mogen ook maar twee mensen tegelijkertijd binnen. Een surrealistische situatie.

De apotheek waarover wij in het verhaal spreken heeft thans mondkapjes beschikbaar en is uitgerust met beschermende wand van plexiglas op de toonbank.
Foto: © Christel Dubos/Schuld


De crisis zorgt ook voor een totale ontwrichting van het systeem van de gezondheidszorg. Immers buiten de corona-patiënten zijn er ook mensen die reguliere gezondheidsklachten hebben. Een nieuwe zaak dient zich aan. Een vrouw, laten we haar Maria* noemen, wordt geconfronteerd met het feit dat de huisarts in het Centro Salud  een administratieve fout heeft gemaakt. De vrouw heeft zware COPD en is aangewezen op Trelegy, de zwaarste puffer voor COPD-patiënten. Het staat wel op het papieren voorschrift, maar niet in het computersysteen waarmee het Centro Salud en de apotheek verbonden is. Ze krijgt het niet mee.

Het medicijn Trelegy (inhaler) van GSK gefotografeerd te Albatera, Spanje
Foto: © Christel Dubos/ Schuld


We gaans ons eens bemoeien met de zaak. Het Centro Salud is telefonisch onbereikbaar en voor het Centro Salud zelf staat een lange rij wachtenden. Los van het feit dat het medicijn niet meegegeven kan worden, normaal kost Trelegy voor een patiënt 4,24 euro. Zonder verzekering is de kostprijs van dit levensreddend medicijn 83,52 euro  waarmee je een maand toekomt.

De inhaler Trelegy van GSK op het voorschrift van de arts van het Centro Salud.
Foto: © Christel Dubos/Schuld

Een dag later gaan we zelf eens naar de apotheek. Nee, het is geen onwil. In deze tijden blijkt er gewoon veel stress te zijn en dan wordt het communiceren soms ook wat lastiger als er emoties mee gaan spelen. We spreken rustig met de apotheker, leggen hem de zaak uit en verontschuldigt zich voor het feit dat hij het niet meer in huis heeft.  Hij verwijst ons naar de apotheek van wacht elders in het dorp. Wie in deze situatie onwil wenst te verwijten of een blaam wil geven aan de apotheek is uit op sensatie, en daar doen we niet aan mee.

Het doosje met daarin verpakt de Trelegy inhaler van GSK met stempel van de apotheek. Foto: © Christel Dubos/Schuld

Enkele minuten later arriveren we bij de andere apotheek. Ook daar leggen we de situatie uit. De medewerker overlegt even met zijn collega en daar komt het tevoorschijn. De broodnodige levensreddende puffer.  Er wordt de volle prijs van 83,53 euro betaald en wij krijgen het medicijn mee met een stempel op het doosje zodat de vrouw bij haar volgende bezoek aan het Centro Salud de administratieve fout even kan laten rechtzetten. Daarna kan zij bij de apotheek met het bonnetje en het gecorrigeerde recept het verschil  terugkrijgen. 83 euro is voor een gemiddelde Spanjaard in dit dorp, waar best veel armoede heerst, een ongelofelijk groot bedrag.

Een bedrag dat ook zonder corona het verschil kan maken tussen stikken of adem krijgen,

*de namen van de patiënten in dit verhaal zijn om privacyredenen aangepast maar zijn bij de redactie bekend.