“Born to be wild and ready to do business” op de Hunebed Highway en over de grens

0
823
Informatiebord langs de N34 over de verbreding van de Hunebed Highway Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

Er is nog een deel van Nederland en Duitsland waar je het gevoel van vrijheid hebt als u het metalen ros met, 2, 4 of meerdere wielen bestijgt. Maar waar komt die vrijheid vandaan? Inderdaad, door grensoverschrijdende samenwerking. Er zij bestuurders die mogelijkheden voor burgers en bedrijfsleven zien en er zijn bestuurders van

Op Europadag 9 mei is ook ‘Europa dichtbij’ of wel ‘Europa om de hoek’ een terugkerend thema. Wie de Europese Unie als een vreemde eend in de bijt ziet en als een bolwerk ver van huis, dat maar beter kan verdwijnen, heeft het mis. Wij kozen dit keer voor een blik op de provincie Drenthe. Gewoon: willekeurig een Nederlandse provincie. Daar willen ze best Europees denken. Maar de praktijk is vaak ingewikkeld.

De bloemetjes en de bijtjes

De bloemetjes en de bijtjes…
Foto: © Jolanda Amoureus / Schuld

Het waren zeker vier mooie programma’s vol rustgevende beelden van de bloemetjes en de bijtjes, de bomen en de planten, de beekjes en de visjes langs de N34, de Hunebed Highway tussen Hardenberg en Groningen. Of net andersom. Was getekend: Jan Slagter en zijn Omroep MAX.

Beeldmerk Omroep Max
Beeld: © Omroep Max

Ook kwamen er, iets obligater, beelden voorbij van presentatrice Carry ten Napel die ogenschijnlijk per ongeluk vader en vermaard sportverslaggever bij de NOS Evert tegenkwam in het bos, vlakbij de plek waar ze was geboren. Televisie, zo leek het, zoals televisie kan zijn. Programmamakers, die hun geboorteplek extra glans geven voor het oog van gans de natie. Jazeker, in de dagen rond de jaarwisseling van 2019 en 2020 heb ik persoonlijk ook van deze programma’s genoten.

Investeren in de toekomst, nodig als er zaken te oude, vernield of niet meer toereikend zijn. Op de foto een vernield hunebed in de omgeving van Emmen, Nederland
Foto: © Jan Sibon / Schuld

Maar waarom, Jan? Jouw omroep loopt toch als een tierelier met een keur aan gemakkelijk te verteren programma’s, waarmee gewone mensen hun leven, al dan niet als pensionado, invullen? Kreeg je er niet genoeg voor uit de kas voor de publieke omroep? Geld dat door ons allemaal gezamenlijk wordt opgebracht, zodanig dat we er naar rato van het lidmaatschap mooie of minder mooie programma’s voor terugzien. Journalistiek op het randje van onafhankelijkheid en beïnvloeding door de overheid.

Mooi Drenthe: beeld bij Emmer Compascuum
Foto: © Jan Sibon / Schuld

Voor Jan Slagter was die bijdrage uit de kas van de nationale overheid niet voldoende. Carry ten Napel mocht daar bovenop ook nog eens 150.000 euro vertimmeren aan belastinggeld dat was verdeeld door de Europese overheid. Subsidie uit één van de potjes van de Europese Commissie. Alweer, hier gebeurde niets onrechtmatigs. Uiteraard willen we Jan Slagter en zijn medewerkers niet ten onrechte aan de schandpaal nagelen.

Bord “Hunebed Highway, langs de N34 in het Drentse landschap
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het roept wel vragen op over de journalistieke onafhankelijkheid van die prachtige reeks beelden uit Drenthe voor de nationale televisie. Bij voorbeeld deze: waarom moest zo nodig in gewone zendtijd deze langdurige STER-spot voor een omstreden bijnaam van een heel gewone autoweg worden uitgezonden. Was er soms ergens ook Europees geld gemoeid met de verdubbeling van deze weg tussen Coevorden en Emmen? Dat zou dan wel in strijd met de regels zijn geweest. Want, zo staat in de regels voor Europese subsidies inzake infrastructuur: alleen projecten die grensoverschrijdend zijn, komen in aanmerking. Hoewel de weg niet ver van de grens met Duitsland loopt, is die toch geheel op Nederlands grondgebied.

Wegenwerken rond de heraanleg en verbreding van de N34 in Drenthe, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wij gingen in alle journalistieke onafhankelijkheid op zoek. Maar, inderdaad, tijdens het spitten in de provinciale archieven van de provincie Drenthe vonden we geen enkele aanwijzing voor een aanvraag, laat staan een toewijzing vanuit de Europese kas voor de verdubbeling. Wel draait sinds de jaarwisseling van 2020 en 2021 op You Tube een filmpje over de nieuwe dubbelbaans autoweg N34 tussen Hardenberg, Coevorden en Emmen. In een serie over Europese hoofdverbindingen nog wel. Even terzijde: het stuk van de N34 tussen Hardenberg en Coevorden is wel opgeknapt, maar niet verdubbeld. Ook daarvoor is geheel uit provinciale fondsen van de provincie Overijssel geput.

Wegenwerken en grondwerken rond de verbreding en heraanleg van de N34 in Drenthe, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De hoofdredacteur schreef een uitvoerige mail naar de ambtenaren op het provinciehuis in Assen. Was er echt geen Europese subsidie gevraagd en dus ook niet verkregen voor dit project dat voor 90 miljoen euro in de boeken staat? De mail werd keurig beantwoord. Nee, de provincie heeft geheel uit eigen middelen deze verdubbeling bekostigd. We twijfelen niet aan de juistheid en oprechtheid van dit antwoord.

Grondwerken rond de heraanleg en de verbreding van de N34, in Drenthe, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar wij vinden het toch gek. Wie in de denkbeeldige helikopter stapt, ziet een weg langs de grens, die je wel moet nemen om via goede aansluitingen ook in het aangrenzende gebied in Duitsland te komen. De belangrijkste verbinding via de snelwegen A28 en A37 kruist bij verkeersplein Holsloot de N34. In het Duitse Meppen sluit deze verbinding aan op Autobahn 31 naar Oberhausen (Ruhrgebied) en Emden (Volkswagen).

Autobahn a1 ter hoogte van Bremen, richting aangevend richting Cuxhaven, Hamburg en Hannover, Duitsland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Ga je verder dan liggen er hoogwaardige verbindingen met de grote Duitse economische centra Bremen en Hamburg. Alleen het stuk van Meppen naar Cloppenburg op de E 233 is nu nog een oude tweebaans boemelweg. Dat stuk wordt in de nabije toekomst opgewaardeerd tot autosnelweg. Daar neem je dan de al veel langer bestaande autobahn 1 naar Bremen. De oude Hanze in een modern jasje. En: het opknappen van knooppunt Holsloot, het knooppunt Meppen en de weg naar Bremen, dat is toch een grensoverschrijdend project, waarvoor de Europese Commissie de portemonnee kan en wil trekken?

Luchtfoto van het Europark Emmen-Coevorden
Foto: © Jan Sibon / Schuld

Neem je de goede afslag. dan kom je in Emsland. Dunbevolkt, maar economisch zeer ontwikkeld. Er is veel prachtige werkgelegenheid, zowel in Nederland (polymeren in Emmen), Europark in Coevorden als bij duizenden metaalbedrijven in het aangrenzende Duitse gebied.

meyer-papenburg
De Jos Meyer Werft, in Papenburg, Duitsland
FOto © Peter-Vincent Schuld

Van groot belang ook voor toelevering vanuit Nederlandse bedrijven. Economische ontwikkelingen, waarvoor ze hier de economische kracht van de Randstad niet echt nodig hebben. Emsland kent al jarenlang de laagste werkloosheidscijfers van alle Duitse regio’s.

Natuurgebied het Bargerveen, wollegras, Drenthe, Nederland
foto: © Jan Sibon / Schuld

Je rijdt door het Internationale Natuurpark Bourtanger Moor-Bargerveen, één van de grootste voormalige hoogveengebieden van Europa. Vroeger een gebied van grote armoede, waar veenarbeiders via een zeer schaars loon het turf voor onze kachels staken. Nu een gebied waar met Europese financiële ondersteuning een natuurpark wordt ontwikkeld “dat ruimte biedt voor natuur, beleving, leefbaarheid en bedrijvigheid”. In normale tijden jaarlijks goed voor een heuse voetbalwedstrijd Nederland-Duitsland met spelers uit regionale selecties aan beide zijden van de grens.

Kantoor Nederlands Duitse samenwerking binnen het Ems-Dollard verband waarvan het kantoor gelegen is aan de grens bij Bad Nieuweschans aan Nederlandse zijde, met Bunde aan de Duitse zijde
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dit is de wereld waar Drenthe tegenwoordig bij hoort. De Eems-Dollard Regio die kantoor houdt in Nieuweschans, de Ems-Asche met kantoor in Papenburg aan de Autobahn 31, de Kennispoort Zwolle, de collega’s van kennispoort Emmen, de regio Assen-Groningen. Allemaal organisaties die zich richten op de nieuwe economie. Dat wil zeggen dat er in groter en kleiner verband sprake is van wetenschappelijk onderzoek, innovaties, onderwijs en werkgelegenheid in dezelfde sectoren. Niet te vergeten, in de bossen bij Dwingeloo en bij Hooghalen/Westerbork sterrenkunde en radiotelescopen via Astron van wereldtop.

Luchtfoto industrie Emmtec op het Europark, Emmen-Coevorden, Nederland
Foto: © Jan Sibon / Schuld

Triple helix, is de moeilijke naam. Clustereconomie de iets eenvoudiger. Het wil zeggen dat regionaal sterke punten worden uitgebuit om regionaal de economie te laten bloeien. Het concept wordt ook de Nederlanders aangereikt vanuit Brussel. Niet zo zeer vanuit Den Haag. Hoewel het bijna overbodige ministerie van economische zaken het graag anders voorstelt met het sinds 2011 opgezette, maar volgens evaluaties mislukte concept van de topsectoren. Noord-Nederland is een economische regio die vooral in Brussel flink op de kaart is gezet.

Containeroverslag weg / rail in Coevorden, Nederland
Foto: © Jan Sibon / Schuld

In het aftredende kabinet mag desondanks Raymond Knops (binnenlandse zaken) claimen dat hij de grensoverschrijdende samenwerking toch ook vanuit Den Haag heeft weten te stimuleren. Knops in een recente brief aan de Tweede Kamer: “Mijn bureau barst tegenwoordig van de stukken en plannen”.

Containeroverslag, vervoer per spoor in Coevorden, Drenthe, Nederland
Foto: © Jan Sibon / Schuld

Een voorbeeld van kleinschaligheid, die aansluit op de grotere schaal: het ontwikkelen van de spoorverbinding Emmen-Rheine. Daarmee komt zo maar het plan voor de Nedersaksenlijn van Enschede via Emmen naar Groningen in beeld als onderdeel van een grensoverschrijdend project voor betere infrastructuur.

Rijksweg N34, in de provincie Drenthe in “smallere tijden”, 2009 Foto: © Jan Sibon / Schuld

Dus wilden we weleens wat meer weten over de plek die het Europese beleid inneemt in een provincie als Drenthe. Dus dachten we: daar in Drenthe hebben ze natuurlijk die verbeteringen van de N34 ook in de Europese verhoudingen willen zetten. Maar dat viel dus wat tegen. Sterker nog, provinciale staten van Drenthe breken zich wel het hoofd over infrastructuur van de toekomst. Moet ook een noordelijker deel van N34 tussen Emmen en Gieten met provinciaal geld worden verdubbeld? Of kunnen schaarse middelen liever besteed worden aan de Nedersaksenlijn, die voor een belangrijk deel al wel via regionale lijnen bestaat en voor een ontbrekend deel tussen Emmen en Stadskanaal alleen nog maar op de tekentafel ligt.

Vattenfall waterstoffabriek in de Eemshaven, Groningen
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dat is goed, dat is prima, dat is regionale politieke democratie. Maar je zou wat meer visie willen op de Europese economische en infrastructurele mogelijkheden. Je denkt dan aan de opkomende waterstofeconomie, die vooral gunstig uitpakt voor de buren in Groningen. Beschreven in de plannen voor de Europese Green Deal van de Europese Commissie.
Met overigens alle mogelijkheden voor Drentse industrie in Wijster, Emmen en met een benzinestation met waterstoftank langs de A28 bij Ruinen.

Graafschap Bentheim, Duitsland, tot stand gekomen vanuit het Kasteel Bentheim, Duitsland Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maak ook eens een grensoverschrijdend overzicht van alle plannen voor de regio en probeer er voor een provincie als Drenthe zoveel mogelijk uit te slepen. Denk aan het verband tussen grotere plannen als de Wunderline van Groningen naar Bremen, waarvoor al Europese subsidie is toegezegd en wat kleinschaliger plannen als de Nedersaksenlijn en de regionale spoorverbinding tussen Emmen/Coevorden en Nordhorn/Rheine, hoofdstad van het graafschap Bentheim, vlak over de grens in Duitsland.

Houdt het grensoverschrijdend denken op in Drenthe zoals het Europark nabij Emmen/Coevorden?
Foto: © Peter-Vincent Schu
ld

Maar is wellicht ook in Assen Den Haag vaak nog dichterbij dan Groningen, Nieuweschans of Brussel? Voor het electoraat zou je niet hoeven te vrezen. Drentse boeren willen nog wel eens uit de band springen. Protestpartijen als vroeger de Boerenpartij en tegenwoordig Europa-kritische partijen hebben invloed. In Zuidwolde was er onlangs nog een mooie tentoonstelling over te zien. Maar niet meer dan elders in Nederland, bleek bij de verkiezingen eerder dit jaar voor de Tweede Kamer.

Een goed inhoudelijk en innovatief plan kan wellichtb rekenen op een Europese subsidie zoals hier in het Overijsselse Den Ham, dat mede mogelijk is gemaakt door het Europees Fonds voor Plattelandsontwikkeling
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Ja, ook Drenthe heeft tegenwoordig gewoon een gedeputeerde die (mede) is belast met Europese zaken. Europees denken is de provincie terecht niet vreemd. Even terug naar 2014. Dat was het eerste van zeven jaar Europese meerjarenbegroting 2014 tot 2020. Op een congres in het raadhuis van de gemeente Westland werd aandacht gegeven aan de mogelijkheden voor de zuidelijke randstad rondom Delft regionale economische projecten op te zetten. Toen was het wachtwoord voor Europese steun: ‘smart specialization strategy’. (Sorry, lezer, zo noemden ze dat toen!) Ook wel ‘3S’ genoemd. Oftewel, heb je innovatieve plannen voor de nieuwe economie, dan lonkt er Europese subsidie.

Europees denken in het Westland (Monster) Op de foto de bekende tuinbouwactiviteiten in de kassen
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Daar in het Westland ontdekte men in 2014 wat in Drenthe en omstreken al drie jaar eerder in beleidsnota’s was opgeschreven. De 3S zat in Drenthe al helemaal tussen de oren toen aan de andere kant van de kloof, daar in de Randstad het begrip enigszins tot leven kwam. Noord-Nederland, de drie noordelijke provincies, hebben zich, verenigd in het Samenwerkingsverband Noord Nederland SNN, daar al in een vroeg stadium op voorbereid. Wie dingen goed doet, mag daar trots op zijn.

Winningsgebied aardgas anno 2021 in Slochteren, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dit landsdeel heeft een goede positie opgebouwd in de wereld van de regionale overheden rondom de Europese Commissie in Brussel. Het heeft al een kwart eeuw regionale economische achterstanden in dit deel van Nederland kleiner gemaakt. Er is niet alleen de ellende van de oude energievoorziening via de aardgasbel van Slochteren, maar ook heel veel kansen voor de nieuwe economie tijdens en na de energietransitie. Hoe die er ook maar uit komt te zien.

Het oude historische kerkje (Hervormde Kerk) in Zweeloo, Drenthe
Foto: © Jan Sibon / Schuld

Maar je zou van het bestuur van de provincie Drenthe in dat verband toch iets meer Europese visie verwachten ten aanzien van de daartoe noodzakelijke opwaardering van de infrastructuur. Zeker als in provinciale staten wordt gesproken over projecten die de eigen provinciegrenzen overstijgen. Je zou willen dat ze in het provinciehuis in Assen iets meer naar de verbindingen uit het oosten kijken en wat minder naar de verbindingen noord-zuid. En dan zijn er ook voor een nieuwe periode tot 2027 best ook leuke bedragen uit de Europese pot te halen voor het bevorderen van het toerisme langs de Hunebed Highway. Bij voorbeeld via het programma Leader. Zoals vroeger ook het museumdorp Orvelte en het kunstenaarsdorp Zweeloo al profiteerden van kleinere Europese subsidies.

Moeten de Drentse bestuurders ook eene naar andere windrichtingen kijken zoals oostelijk, waarbijn je dan bijvoorbeeld uitkomt in het Duitse Bremerehaven. zoals op deze foto?
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar ook geld dat bestemd wordt voor leuke en mooie dingen, moet eerst verdiend worden. Daarvoor zou een provincie als Drenthe eerder richting Bremen en Hamburg moeten kijken dan naar Den Haag. In vroegere eeuwen wisten ze dat ook al: toen hadden we de Hanze. De verbindingen van toen zijn na het afbreken van het IJzeren Gordijn ook nu weer helemaal open. Hier lijkt de provincie wel ‘wakker’. Via het Samenwerkingsverband Noord-Nederland zijn VIA-subsidies beschikbaar voor allerlei innovatieve plannen in het bedrijfsleven van de noordelijke provincies. Daar is ook in de afgelopen periode al flink gebruik van gemaakt.