Strenge controle aan de Europese binnengrenzen? Het verborgen Geheim van Schengen en de nieuwssmokkelaars

0
1368
Route naar de Franse grensovergang in Schengen afgesloten.... zeggen de borden in Luxemburg Foto: © Peter-Vincent Schuld

Afgelopen week produceerde een team van Facts Found de volgende reportage die we u vandaag brengen.

door Peter-Vincent Schuld

Ergens aan de Moezel komen drie landen bijeen. Luxemburg, Duitsland en Frankrijk. Spilpunt? Het plaatsje Schengen. In dit Luxemburgse Schengen zag op 15 juni 1985 het befaamde verdrag van Schengen het licht. Intussen zijn 22 landen van de Europese Unie en 4 landen buiten de Europese Unie tot het Akkoord toegetreden en hebben samen besloten geen onderlinge grenscontroles meer uit te voeren.

Het Luxemburgse plaatsje Schengen aan de Moezel
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Juist in het jaar waarin het akkoord haar 35 jarige bestaan viert gingen de grenzen vanwege de Corona-crisis weer op slot

Strenge en rigide grenscontroles werden weer ingevoerd. Met het (on)nodige machtsvertoon werden de grenzen bewaakt en niet altijd op de meest vriendelijke wijze. Europa anno 2020. Een team van Facts Found vertrok met de reportagewagen vanuit Spanje.

De Spaanse verkeersautoriteiten kondigen controles en handhaving op de rechtvaardiging van verplaatsingen gedurende de Corona-crisis aan op matrix-borden.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

In Spanje? Nergens controle, ondanks dat deze met regelmaat op matrixborden werden aangekondigd.

De Franse grenspolitie controleert aan het eerste tolpoortje na de grensovergang vanuit Spanje nabij Perpignan Foto: © Christel Dubos / Schuld

Spaans-Franse grens. Bij het eerste tolhuisje in Frankrijk stonden er twee rijen. We pakten de meest rechtse rij. “Piep” zei het tolkastje in de auto.
We reden rustig door. Aan het linker tolpoortje werd iedereen uitgebreid gecontroleerd. Voor ons? Geen stopteken, geen controle.

Toch moet wel gezegd worden dat wij als journalisten tot de vitale beroepen behoren die grenzen mogen en kunnen overschrijden.

Oké, we waren in Frankrijk. Eerste hobbel gepasseerd zonder de hobbel te hebben ondervonden. Op naar het noorden om onze verhalen te gaan maken en te voorzien in de productie van archiefbeeld dat hard nodig is voor de verhalen die in de komende maanden online komen.  In Zuid-Frankrijk nemen we onze intrek in het eerste hotel om goed uitgerust de route door Frankrijk te kunnen aanvangen en om scherp genoeg te zijn om alles waar te nemen en vast te leggen wat nodig is.

Het eerste echt doelwit? Schengen. Dat ene dorpje waar onder het Luxemburgs voorzitterschap van de Europese Unie het befaamde verdrag van Schengen getekend werd. Eens kijken hoe vrij het verkeer van personen op de dag van vandaag zou zijn. Niemand in kennis gesteld. Onaangekondigd. Tussen Metz en Thionville nemen we de afslag richting het Duitse Trier en via de Franse afgelegen binnenwegen, komen we het Luxemburgse Schengen binnen gereden. De grens over, geen agent te zien. Wel een fikse hoosbui dat zowat elk zicht en de mogelijkheid tot fotograferen ons ontneemt.

Hotel? Het eerste hotel dat we vinden is gesloten. De honger slaat toe, de vermoeidheid idem en dus wordt het dus het eerste het beste hotel dat we waarnemen. Het Mondorf Parc Hotel. Een luxe vier sterren thermenhotel waar amper gasten verblijven.

Tijd voor deze geneugten des levens ontbreekt. Eten, werken en slapen. Rond de 40 gasten maken deze dagen gebruik van de thermen, de spa’s en de zwembaden. Normaal rond de duizend volgens de staf van het hotel. Het ligt er allemaal verlaten maar goed onderhouden bij. Maar het hotel kreunt onder de crisis.

Via een nutteloze omleiding, er is zowat geen enkele gast, konden wij ons begeven naar het restaurant. Regels zijn regels. En dus nemen we het gevoel op van een totaal nutteloze exercitie van een omleidende toer naar het buiten gelegen restaurant alwaar een vriendelijke bewaker aanwijzingen moet geven aan mensen die er niet zijn.

Het zo goed als verlaten Mondorf Parc Hotel in Luxemburg
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Een nieuwe dag breekt aan en opnieuw stevige regenbuien. We verlaten Mondorf en verplaatsen ons naar het  8 kilometer verderop gelegen dorpje Schengen.

Tankstations van Gulf en Total voorzien de lokale bevolking en de Franse en Duitse buren goedkoop van brandstof, alcohol en sigaretten in het befaamde Schengen
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het in het groen gehuld rustig en typisch Luxemburgs dorpje met diverse tankstations die de Duitse en de Franse buren goedkoop van brandstof, drank en sigaretten voorzien is het rustig. Zullen we het nog eens proberen? We slaan af en passeren de grens tussen Luxemburg en Frankrijk. Opnieuw geen sprake van wat voor grenscontrole dan ook.

Luxemburgse verkeersborden vertellen dat de grens met Frankrijk gesloten zou zijn……. dus niet
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wat apart…..er staat buiten het dorpje, 4 kilometer verderop een bord dat meldt dat de grensovergang vanuit Schengen naar de Franse grens afgesloten is en dat er een omleiding gevolgd moet worden.

Omrijden en omleiden, het zit niet echt in het karakter van uw verslaggever.

Bord dat de Franse grens aanduidt in Schengen in Luxemburg
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Snel een beeldje maken van de Franse grensbord met de blauwe achtergrond en gele sterren en zo ook aan de andere zijde van de grens, Luxemburg inkomende.

Bord dat de Luxemburgse grens (inkomend) in Schengen aanduidt Foto: © Peter-Vincent Schuld

Weer de grens gepasseerd zonder enige controle. Maar waar is dat monument dat herinnert aan de ondertekening van het gedenkwaardig verdrag? De Franse grenspolitie is in geen velden of wegen te bekennen. Omleidingsborden zijn geduldig en soms is enige functionele of gespeelde blindheid gerechtvaardigd.

Niet een grens maar wegwerken verhinderen dat je in Schengen op Luxemburgs grondgebied je naar de oever van de eveneens in Schengen, Luxemburg gelegen Moezel kunt rijden waar de blijvende herinneringen aan het Schengen Akkoord zijn geplaatst
Foto: © Peter-Vincent Schuld


We vragen het even bij een tankstation. De bediende van dienst meldde ons dat doorgang door Schengen zelf vergeten kan worden. Controle der autoriteiten? Welnee, verre van dat, als we even doorrijden stuiten we op werkzaamheden aan de weg die al zo’n 2,5 jaar blijken te duren.

De enige oplossing is volgende de man bij het tankstation om “illegaal” de grens over te steken. Nou dan gaan we dat maar doen. Alles voor het verhaal. Stiekem rijden we Frankrijk weer in en in het eerste dorpje stuiten we op een T-splitsing. Het advies luidde “links af slaan”. Voor deze ene keer gaan we maar eens naar links.

Wijnranken en een slechte weg op Frans grondgebied die ons “illegaal” naar Schengen aan de Moezel brengt
Foto: © Peter-Vincent Schuld

We passeren op het Franse grondgebied talloze voertuigen met Luxemburgse kentekens, pittoreske boerderijtjes en komen vervolgens op een weggetje dat steeds smaller wordt en ons het dorpje leidt. Voor we het weten zitten we aan de rand van de Franse bossen en landerijen en rechts doemt de rivier de Moezel op. Niet veel later zal menig zoete wijnliefhebber een staat van trance bereiken. Naast ons doemen de wijnranken op en het weggetje wordt nog smaller en slechter van staat.

Wijngaarden aan de Moezel op Franse bodem met zicht op de weg naar het Luxemburgse Schengen
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Na enkele bochten die met voorzichtigheid en zonder de consumptie van de Moezel-wijn genomen genomen dienen te worden rijden we de heuvels af belanden we op de doorgaande weg die Frankrijk weer met het aan de rivier gelegen deel van het Luxemburgse dorpje Schengen verbindt.

Schengen, aan de Moezel in Luxemburg waar onder meer vlaggen en zuilen ons herinneren aan het Schengen Akkoord.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Grenscontrole? Waar? Hoezo? Waarom? We hebben niks gezien en we weten nergens van. Covid? Iedereen heeft wel eens een kuchje.  En zo brengt de grensweg ons bij het gedenkpunt waar het verdrag 35 jaar geleden werd ondertekend.

Duits koppel staat bij zuil waaraan je slotjes kunt hangen en waar ieder land op staat vermeld dat is toegetreden tot het Schengen Akkoord
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Een memorabel punt. Een Duits koppel dat toerisme per fiets over de grens smokkelt, staat bij een zuil waaraan slotjes gehangen kunnen worden. Elk land dat het Akkoord van Schengen heeft ondertekend staat aangegeven op de metalen roestkleurige zuil.

Het Duitse paar van middelbare middelbare leeftijd heeft iets met het Europa zonder grenzen en met Europa in het algemeen, zo bleek uit een kort gesprekje. De tijdelijk gesloten grenzen vinden ze maar niets.

Enkele meters verderop staan de op de grond geplaatste masten en vlaggen van de landen die zich hebben aangesloten bij het Schengen Akkoord, er maar troosteloos bij.

De vlaggen van de landen die zijn toegetreden tot het Schengen Akkoord hangen er troosteloos bij als verregende lappen stof
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De regen heeft ze tijdelijk tot verwaterde stoffen lappen gemaakt. De huidige situatie lijkt de fierheid van open binnengrenzen te hebben vervangen door de vlaggen spreekwoordelijk te doen laten verworden tot doorweekte doeken staande tussen zuilen waarvan de betekenis een verworvenheid was en weldra weer zal worden.

Makkelijk de grens over, “Schengen zonder grenzen”
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Was u niet gewend om makkelijk de grens over te komen?
We vervolgen onze route. Terwijl het nieuws nog volop rept over gesloten grenzen, rijden wij zonder enige controle of hinder het volgende land in. Geen politie te zien. Opeens krijgen we het idee dat deze grenzeloze gatenkaas eerder een politiek verhaal lijkt dan een “hermetisch verhaal omwille van de volksgezondheid”. We verliezen opeens het gevoel van nieuwssmokkelaars te zijn.

We vervolgen onze reis, op naar het volgend verhaal. Waar gaan we verder? Wat zal ons de tijd brengen en waar gaan we oponthoud ondervinden? De tijd zal het leren.