Van twee naar drie kopjes koffie per week voor de Europese begroting. Hierbij de uitleg (leeswijzer).

0
961
De kosten voor de burger die de EU met zich teweeg brengen? van 2 naar drie kopjes koffie per week. Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

Dit is de week van de grote getallen. Duizelingwekkend. We tellen zelfs in triljoenen: 2000 miljard euro is het hoogste bod. Op tafel gelegd door het Europees Parlement. Daar steekt de 500 miljard euro, waar Duitsland en Frankrijk, ruggengraat van de Europese Unie, om vragen maar bleekjes bij af.

Enorme bedragen stromen door Europa, zoals water door de duikers stroomt. Maar hoe stroomt het, met welke hoeveelheid en hoe? Op de foto duikers waardoor het water onder de weg stroomt in het Spaanse Murada Foto: © Peter-Vincent Schuld

Tijd dus om eerst maar eens iets te zeggen over de omvang van die bedragen. Ieder bedrag dat vandaag en morgen over de tafel gaat vanwege het nieuwe voorstel van de Europese Commissie moet eerst worden gedeeld door zeven. Heel eenvoudig: de meerjarenbegroting gaat over zeven jaar. Wil je dus weten wat dat per jaar kost, dan komen de te hanteren getallen al weer wat dichter bij ons voorstellingsvermogen.

Maar dan. Eerst even ter vergelijking de Nederlandse begroting. Daarin zou dit jaar een bedrag omgaan van 305 miljard euro. Ongeveer 7 miljard daarvan betaalt Nederland als contributie aan de Europese Unie. Dat zou dan kunnen groeien naar 11 miljard euro.

Wil je de Europese bedragen vergelijken met die van Nederland dan geldt dat ons land voor ongeveer vier procent van de Europese begroting bijdraagt. Om het even wat eenvoudiger te maken: we rekenen nu maar even vijf procent.

Voorstellen vanuit Parijs en Berlijn voor de wederopbouw Op de foto de”Gedächtniskirche” in Berlijn symbolisch voor een ruïne waaruit een land weer opgebouwd kan en moet worden Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het bedrag dat Duitsland en Frankrijk voorstellen om via het Europese Herstelfonds toe te voegen aan de Europese meerjarenbegroting is 500 miljard euro. Deel je dat – net als hierboven uitgelegd – eerst door zeven en bereken dan vijf procent, dan is de uitkomst van die rekensom: Nederland zal 4 miljard extra per jaar op tafel moeten leggen voor de Europese Unie. Voor zeven jaar: 28 miljard euro.

Dat kan worden vergeleken met de bedragen die op dit moment uit de ‘diepe zakken’ van minister Wopke Hoekstra worden gehaald om de gevolgen van de coronacrisis in eigen land te bestrijden. Hoekstra heeft een bedrag genoemd voor Nederland van 90 miljard euro. Dat is ongeveer de buffer.

Populair gesproken: elke Nederlander betaalt op dit moment voor de Europese Unie een bedrag van twee kopjes koffie per week. Dat worden er straks drie.

De BTW op uw wekelijkse boodschappen is gelijk of wellicht hoger dan de kosten per week voor de Europese Unie Op de foto een vestiging van supermarkt Dirk van de Broek in Amsterdam, Nederland Foto: © Peter-Vincent Schuld

Als u voor een week boodschappen gaat halen in de supermarkt, moet u eens kijken welk bedrag op de kassabon staat voor de BTW. Tien euro? Dat is ook ongeveer het bedrag dat u aan de Europese Unie kwijt bent. Het totale bedrag dat een gemiddelde Nederlander aan belasting betaalt (elke vorm van belasting bij elkaar opgeteld) is vele malen hoger.

Ook op de verkoop van pompoenen, zoals hier in Strijbeek, Nederland zit BTW
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Maar niet elke Nederlander zal dat fijn vinden. Dan is er goed nieuws. De Europese Unie gaat proberen een deel van dat extra geld op een andere wijze binnen te krijgen. Grote bedrijven als Google, Microsoft, Apple. Facebook, maar ook Shell en Esso en een aantal andere bedrijven betalen relatief weinig belasting.

Techgiganten belasting betalen in Europa? Op de foto een camerawagen Google Streetview in Tilburg, Nederland
Foto: © Christel Dubos / Schuld

Er is nog geen bedrag bekend. Maar de inzet is om zoveel mogelijk van die 85 miljard euro per jaar binnen te halen via een Europese belasting op de winsten van dergelijke grote bedrijven. Hoe meer dat lukt, hoe minder kopjes koffie per week de Europese Unie u gaat kosten.


• Giften of leningen.

Als je het zo opschrijft, dan voelen veel Nederlanders zich bekocht. Moeten wij betalen omdat we gespaard hebben voor andere lidstaten waar het geld op gaat aan drank en vrouwen? Jeroen Dijsselbloem was tussen 2012 en 2017 in Nederland minister van financiën en in de Europese Unie voorzitter van de groep van 19 landen, die de euro als betaalmiddel hebben.

We hebben het dan over de zogenaamde ‘eurogroep’. Hij weet er inmiddels alles van en zei zondag deemoedig voor de Nederlandse televisie dat ook hij berucht is geworden in de zuidelijke lidstaten “vanwege mijn onhandige uitspraken”. Hoe dan ook, er zijn nogal wat cultuurverschillen tussen de lidstaten die het soms moeilijker maken om royaal met elkaar samen te werken. Wopke Hoekstra heeft er intussen ook hardhandig kennis mee gemaakt.

In de zuidelijke landen alleen maar aan de drank? OK, ze lusten een biertje, nou en? Op de foto ouderen drinken een glas Cruzcampo bier (onderdeel van Heineken) trouwens) in het Spaanse Vejer de la Frontera
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Los daarvan. We praten binnen de Europese Unie niet over een bodemloze put. Er gelden fatsoenlijke wetten, spelregels en accountantscontroles voor de besteding van het geld dat beschikbaar wordt gesteld. Waar het geld naar toe gaat? Dat wordt voorgesteld door de Europese Commissie. Daarover wordt onderhandeld door de regeringsleiders. Die worden daarbij gecontroleerd door de nationale volksvertegenwoordiging. Het laatste woord is aan al die mensen waarop wij allemaal konden stemmen en die samen het Europees Parlement vormen. De vaak als ‘zakkenvullers’ uitgescholden vrouwen en mannen vullen vooral de zakken van u en mij.

Tolken vertalen de gesproken woorden in het Europees Parlement in Straatsburg, Frankrijk Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het is daarom een beetje onhandig dat het voorstel van Duitsland en Frankrijk voor die extra 500 miljard voor het Herstelfonds wordt beschreven als giften voor de zuidelijke lidstaten die het zwaar hebben. Dat vindt de kiezer in Duitsland en Nederland niet leuk.

Daarom even kort en krachtig: er is op geen enkele wijze spraken van giften. Punt uit.

•   Waarvoor betalen we?

Hoe we dat weten? Wel, vorige maand heeft de Europese Commissie al beschreven op welke manier het Europese geld en ook de extra bedragen waarover het nu gaat, zal worden besteed. Dat is allemaal voor programma’s, die ook in normalere tijden op de Europese begroting stonden.

Gemeenschappelijk landbouwbeleid in Europa en de natuur Op de foto: agrarisch gebied in Wachtum, Nederland Foto: © Jan Sibon / Schuld

Dus: voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid en mooie, groene landschappen.

EU bijdragen voor fonds regionale ontwikkeling zoals hier een waterpersleiding in Hondon, Spanje Foto: © Peter-Vincent Schuld


Voor de regionale fondsen, waardoor bij u om de hoek dingen gedaan kunnen worden voor innovatie, nieuwe economie, waterstofauto’s en andere economische activiteiten, waar gewone mensen in de Europese Unie hun brood mee verdienen.

Verbinding Rotterdam-Warschau Vandaag winkelen op de Lijnbaan, morgen in hartje Warschau
Foto: © Peter-Vincent Schuld


Voor grote infrastructurele verbindingen, zoals de verbinding Warschau-Rotterdam en de oostelijke verbinding tussen de Baltische Zee en de Zwarte Zee, die samen alle uithoeken van de Europese Unie gemakkelijker bereikbaar maken. Allerlei E-wegen en grote spoorlijnen dwars door de Europese Unie doen dat ook nu al.

Geld voor wetenschap zoals “mass spectrometry” alhier op de universiteit van Antwerpen, België
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Voor heel veel wetenschappelijk en technologisch onderzoek ook in de gezondheidszorg en in de zoektocht naar bestrijding van het coronavirus en het vinden van een werkzaam vaccin.

Aanhouding van een verdachte bij een inval in een drugspand in Maastricht, Nederland door het Joint Hit Team, een team van Nederlandse en Belgische politiemensen
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Voor het vangen van boeven die ook weten dat de Europese Unie open grenzen heeft.

Dwalende asielzoekers in Sangatte,. Frankrijk die proberen de oversteek naar Engeland te maken
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Voor migratiebeleid en opvang van vluchtelingen en asielzoekers.

Reddings- en ambulancehelicopter van de Grupo de Emergencias de Andalucía bovende kustlijn nabij Estepona, Spanje Foto: © Peter-Vincent Schuld


Voor allerlei zaken van civiele veiligheid en rampenbestrijding.

Douanepost in Natitingou, Benin, Afrika Foto: © Peter-Vincent Schuld


en voor heel veel steun aan landen buiten de Europese Unie vooral in Afrika en aan de Europese oostgrens.

Daarvoor zijn ordelijke Europese betalingssystemen ontwikkeld. Soms subsidies. Dat lijkt op giften. Maar dat zijn het niet. Projecten moeten voldoen aan voorwaarden, die door de Europese politiek zijn besproken en vastgesteld. Waaronder in meer of mindere mate zelf meebetalen door de betrokken lidstaat, regiobestuur of gemeente.

Zuivere EU-subsidies zijn wat naar de achtergrond vaan het verdwijnen: Op de foto een Europese bijdrage aan vernieuwing van de openbare straatverlichting in Pinar de Campo Verde in Spanje in het kader van het Europees fonds voor regionale ontwikkeling
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Die subsidies zijn wat naar de achtergrond aan het verdwijnen. Steeds meer worden vormen van zachte leningen ontwikkeld. Dat kost ook de zuidelijke lidstaten niet meer per voorgesteld project, maar wel anders en met minder voorwaarden. Die leningen lopen via gewone banken, die daarvoor worden ‘gedekt’ door de Europese Investeringsbank en die bovendien gemakkelijker in de buidel tasten, wanneer ze ook de steun op de achtergrond voelen van de Europese Centrale Bank.

Kantoor van de ECB in Frankfurt, Duitsland
Foto © Peter-Vincent Schuld

Blijft over voor de economen onder ons: het mooie spel over de diepe zakken van de Europese Centrale Bank. Uiteindelijk wordt daar bepaalt hoe lang de polsstok voor de verschillende overheden zijn om goede dingen voor gewone mensen te doen en mensen in nood te helpen.

Je kunt daar zeer over twisten, maar een ongeordende bende is het niet.

•   Wat willen de zogenaamde ‘vrekkige vier’

Oostenrijk, Nederland, Denemarken en Zweden hebben een uitgeschreven bijdrage aan de komende discussie geleverd, waarmee zij als het ware beter in het spel van de onderhandelingen blijven.

“Kopenhage”, (Denemarken) is één van de “vrekkige vier” Op de foto, zicht op de bestuurlijke stad Kopenhagen, Denemarken Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het voorstel gaat verder dan premier Rutte tot dusverre in de Europese Raad mocht toezeggen van het de Nederlandse Tweede Kamer. Maar minder ver dan het voorstel van Duitsland en Frankrijk. Omdat deze ‘vrekkige vier’ geen bedrag noemen, wordt het in de praktijk moeilijk (ruim) onder het door de twee grootste lidstaten voorgestelde bedrag van 500 miljard euro te blijven.

Vandaag is er in Spanje een week van nationale rouw in gegaan met 1 minuut stilte voor de bijna 28.000 slachtoffers van het Corona-virus. Spanjaarden geven uiting aan hun gevoelens door de Spaanse vlag buiten te hangen met een zwart rouwlint zoals hier in Cox.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De vier willen een soort van noodfonds buiten de meerjarenbegroting om.
Het geld dat er in wordt gestort is alleen bedoeld voor herstel van schade die is ontstaan door de coronacrisis.

Het Fonds zou alleen voor de jaren 2021 en 2022 moeten worden opgericht, nadat het eerder opgezette noodfonds van 540 miljard voor dit jaar is uitgeput.

Eventueel voordeel: minder geld. Nadeel: geen koppeling aan vaak (strenge) voorwaarden die aan bestedingen uit de Europese begroting gekoppeld zijn.

Probleem: Krijgt Rutte de politieke ruimte in de Tweede Kamer?

• Wat stelt de Europese Commissie nu precies voor?

Het voorstel van de Europese Commissie is gebaseerd op eerdere voorstellen waarover al twee jaar werd onderhandeld.


Kort gezegd: toen ging het om een bedrag van 1100 miljard euro over zeven jaar. Nu wil de Commissie daar 750 miljard euro aan toevoegen. Allemaal onder de codenaam Next Generation EU. Vergeet de naam verder: het beestje moest gewoon een naam hebben.


De belangrijkste vraag is: Wie zal dat betalen, zoete lieve Gerritje?

Daar komt Nederland in de problemen. Want ons land wil geen van de drie mogelijkheden. Geen hogere contributie, geen nieuwe Europese belastingen en ook geen Europese leningen op de kapitaalmarkt.

Nederland, Zweden, Denemarken en Oostenrijk hebben zich laten vangen als eenden…..in een eendenfuik Op de foto eenden op weg naar ergens en het beeld is gemaakt in Heusden, Noord-Brabant, Nederland
Foto: © Peter-Vncent Schuld

Maar we moeten kiezen, want Nederland en de andere drie landen van de ‘vrekkige vier’ (Oostenrijk, Zweden en Denemarken) hebben zich inmiddels – zo bleek gistermiddag – in de fuik van de eendenkooi laten lokken. Dat wil volgens het Europese dieventaaltje zeggen: ze willen ook een deal sluiten. Dat kan ook: Voorzitter Ursula von der Leyen sloofde zich gisteren bij de presentatie van de plannen in het Europees Parlement en op een persconferentie daarna uit om tot in detail uit te leggen hoe alle wensen en verlangens van de ‘vrekkige vier’ in het complete voorstel zijn verwerkt. Eigenlijk mogen de vier niet meer klagen, hoorde je haar tussen de regels door zeggen.

Er zitten zoveel details in het voorstel dat er nog heel veel valt te onderhandelen.
De Commissie stelt voor:

Geen hogere contributies. Dat is voor Nederland op zich gunstig.

Wel: nieuwe vormen van belastingheffing voor de Europese kas. Volgens het dieventaaltje: nieuwe Eigen Middelen.


Dat wil Nederland niet, maar het is heel ‘Europees’. In de jaren vijftig werd de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal al door een eigen Europese belasting bekostigd.

Staal, een van de economische fundamenten van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal Op de foto: Staal op de kade van de Haven van Antwerpen
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Pas later rees daartegen meer en meer verzet. Vooral vanwege de machtsvraag: wie heeft het in de Europese Unie voor het zeggen, de lidstaten of de Europese Commissie. Als dat laatste het geval is, dan kan de Europese Unie ook Eigen Middelen, eigen Europese belastingen heffen.

Oliemaatschappij Shell zou volgens de plannen van de Europese Commissie in aanmerking komen voor een belastingheffing volgens de gepresenteerde plannen. Op de foto: Shell tankwagen bij een benzinestation in Amsterdam, Nederland Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dit middel wil de Europese Commissie inzetten om grote bedrijven, die meer dan 750 miljoen euro per jaar omzetten, een heffing van 0,1% op de winst op te leggen. Daar zou uiteindelijk over zeven jaar ongeveer 250 miljard euro voor de Europese kas uit moeten binnenkomen.

Voor ongeveer 500 miljard euro wil de Europese Commissie de mogelijkheid krijgen namens alle lidstaten samen te lenen op de kapitaalmarkt. Boeiend: nu wordt nauwelijks rente gevraagd. Bovendien, voor de financiële jongens is dat aantrekkelijk. Want zij zien wel wat in die grote en financieel betrouwbare Europese Unie. Nu er maar weinig mogelijkheden meer zijn, zullen ze graag op de kapitaalmarkt Europese obligaties willen kopen.

Europese schuldpapieren zijn interessant van de financiële instellingen Op de foto De Stier en de Beer de de Beurs van Frankfurt, Duitslan, buiten “decoreren”
Foto: © Peter-Vincent schuld

Als er nu geen geld genoeg is, wil de Commissie aflossing ervan laten plaats vinden vanaf het begin van weer een volgende meerjarenbegroting in 2028. Als dan, zo stelt de Commissie, de obligaties over dertig jaar worden afbetaald, dan legt dat geen grote druk op die nieuwe meerjarenbegroting.

De Europese Unie streeft naar gelijkwaardige kansen om mensen deel te laten nemen in de digitale samenleving, de zogenaamde Lissabon Strategie. De Portugese autoriteiten hebben daar een spandoek voor ontwikkeld om dit te communiceren naar de bevolking in gebieden met een wat minder “dichte” toegang tot het internet zoals hier in Grandola, Portugal Foto: © Peter-Vincent Schuld

Waar is het geld voor nodig? Vooral veel meer geld in de bekende zogenaamde structuurfondsen, zodat landen waar regio’s zwaar hebben geleden onder de coronacrisis, nog lang uit subsidies kunnen putten voor gedeeltelijke financiering van herstelprogramma’s.

Wetenschappelijk onderzoek zoals hier aan de Wageningen Universiteit en Research, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Ook moet duidelijk zijn dat er meer nodig zal zijn voor het nieuwe klimaatbeleid, de digitalisering van de Europese Unie en de programma’s voor wetenschappelijk en technologisch onderzoek (R&D) en voor het studentenuitwisselingsprogramma Erasmus+,

De Europese Unie wil graag meer samenwerking met Oekraïne. Op de foto het centraal station met bus en reizigers in Odessa, Oekraïne
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Om de verhouding tussen de Europese Unie en de buren (Afrika, Oekraïne en andere staten aan de oostgrens) zo goed mogelijk te houden, worden daar ook bedragen bijgeplust. Althans volgens dit voorstel van de Commissie. Die heeft hiermee voor de hele zittingsperiode tot 2024 alle wensen en verlangens op een rij gezet.

Het Europees Parlement is stil. Dat vroeg 2.000 miljard. Het krijgt, met alles wat al eerder was toegezegd, in totaal 3100 miljard euro. Vooral gejuich daarom woensdagmiddag bij de grotere fracties. Alleen de vrekkige vier werden even op hun plaats gezet!