Waar haalt Groningen nog de energie vandaan? U moest eens weten. Wij waren verrast dus (water)stof tot nadenken.

0
1055
De Magnun-centrale in de Eemshaven, Delfzijl, Nederland, een joint venture tussen Vattenfall, Equinor en de Gasunie alwaar de participanten denken vanaf 2023 de centrale voor een aanzienlijk deel op waterstof te kunnen laten draaien Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

De Groninger Internet Courant had voor zover ik weet, de primeur. Het familiebedrijf Holthausen in Hoogezand gaat samen met de Amerikaanse collega’s van HYZON vrachtauto’s maken, die kunnen rijden op waterstof. De collega’s van RTV Noord sloten zich maandagavond aan door vader en zoon Carl en Max Holthausen te interviewen. Andere media, vooral buiten Groningen, waren nog niet zo snel. De aardbeving van dinsdag in Loppersum trok de aandacht ook snel weer weg van dit nieuws.

Logo van de Green Deal, het wetsvoorstel van de Europese Commissie dat nu op tafel ligt. Beeld: © Europese Commissie

Toch is dit groot nieuws voor journalisten die vooral vanuit Europees perspectief werken, vertellen en uitleggen. Vorige week woensdag presenteerde Frans Timmermans, in de nu zittende Europese Commissie verantwoordelijk voor de zogenaamde European Green Deal, zijn toekomstvisie op de toepassing van waterstof. Dat was mooi, maar die Green Deal heeft vooral de trekken van een blauwdruk tot 2050 waarvan we ons nog maar moeten afvragen, of die ooit werkelijkheid worden. Vooral een hoop goede bedoelingen op weg naar een zogenaamde klimaatneutrale Europese Unie over dertig jaar. Wie dat op die manier doet, kijkt vooral in een glazen bol. Als journalisten beschikken we niet over dergelijk materiaal.

Magnum energiecentrale in de Eemshaven, een joint venture van Vattefall, Gasunie en Equinor alwaar de participanten hopen vanaf 2023 de centrale deels op waterstof te kunnen laten draaien
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het verhaal over schone waterstof biedt best perspectief. Maar het leek vorige week vooral theorie. Wie zich de scheikundelessen op het voortgezet onderwijs herinnerde, kon de beleidsvoorstellen van Timmermans en een paar maanden geleden ook van de Nederlandse minister Wiebes (economische zaken) wel volgen. Maar toch met een slag om de arm. Eerst zien en dan pas geloven.

Tot zondagavond had ik nog nooit gehoord van het bedrijf Holthausen in Hoogezand. Maar het nieuws vanuit dit bedrijf dat via Twitter tot ons kwam, kwam precies in een zoektocht naar informatie over wat er al in de praktijk bekend is over waterstof en de mogelijke toepassingen daarvan in de gewone, alledaagse economie. Wij van Facts Found proberen in een serie ‘volg de pijpleidingen’ te zien in hoeverre de Europese Unie erin zou kunnen slagen de afhankelijkheid voor olie en aardgas van Rusland en andere niet al te democratische staten zoals Algerije en Saoedi-Arabië te verminderen.

Gaswinning, pompstation en leidingen nabij het Groningse Slochteren Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dus volgden we het advies van Frans Timmermans om eens te letten op de positie van de provincie Groningen in dit verhaal van de toekomst. De provincie staat er in de beeldvorming niet goed op. Ver weg van waar het gebeurt, denkt de gewone Nederlander. Mooi dat we onze huizen tientallen jaren lang konden verwarmen met aardgas uit Groningen. Maar voor de rest. En toen kwamen ook de nog de aardbevingen en de vele mislukte pogingen om de bewoners van ‘het gebied’ enige genoegdoening en vooral een veilig dak boven het hoofd te gunnen. De NAM werd Kop van Jut: het neemt, het NAM en het heeft genomen.

fabriek van de NAM in Groningen, Nederland
Foto: © Jan Sibon / Schuld

Ondertussen zit Groningen ermee. Al die installaties op vele terreinen waarin de gaswinning werd geregeld. Al die pijpleidingen. Afbreken? Maar de provincie Groningen kan uit deze as als een Phoenix herrijzen. Het magische woord is ‘waterstof’. Niet zozeer de waterstof, die uit aardgas gehaald kan worden. Want dat is grijs, dat proces kan hooguit ‘blauw’ worden, wanneer de ingenieurs erin slagen nu ook eens de daden te tonen die horen bij het woord ‘ondergrondse opslag’ van het broeikasgas kooldioxide. Maar voor de inwoners van Groningen klinkt ondergrondse opslag van zo’n gas als een nieuwe bedreiging.

Water
Foto: Inse Weyns/ Schuld


Maar de ingenieurs hebben ook wat anders bedacht. Waar water is, daar is ook waterstof. Je moet het alleen nog eruit halen. Gemakkelijker gezegd dan gedaan. Je hebt er het dure proces van elektrolyse voor nodig. Daar is veel elektriciteit voor nodig. Je kunt het koppelen aan windmolenparken op zee, zoals die grote ten noorden van de Eemshaven. Je kunt het ook koppelen aan de relatief goedkope stroom uit Noorwegen dat in de fjorden wordt opgewekt met waterkracht en dat via een kabel over de zeebodem in de Eemshaven aan land komt.

Groningen heeft met Energy Valley ruim tien jaar geleden ingehaakt op het Europese economische beleid van de clustereconomie. Voor wie niet alleen negatief denkt over Polen: het toenmalige uit Polen afkomstige lid van de Europese Commissie, Danuta Hübner, had het idee meegenomen uit New York waar ze een aantal jaren professor in de economie was geweest. Die clustereconomie staat bekend onder de weidse naam Triple Helix. Maar dat is slechts een naam.

Assemblage windmolens in de Eemshaven bij Delfzijl op het terrein van rederij Wagenborg
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Het gaat erom dat een regio herkent, waarin het zelf sterk is. Als dat is gebeurd, dan wordt een zinvol verband gelegd tussen overheid, bedrijfsleven, instituten voor wetenschappelijk onderwijs en onderzoek en het beroepsonderwijs. Zo kwam er in Groningen onderzoek op de Universiteit en op de Europese Energie Academie, die is gevestigd op de Zernike Campus in die stad. Groningen en het aangrenzende Duitse Emsland, inclusief Oost-Friesland, ontwikkelden via de Eems-Dollard Regio EDR allerlei euregionale activiteiten. Onder meer acties, die de energietransitie moeten begeleiden. Het fabriceren van onderdelen voor windmolens in Auriga en het op- en overslaan ervan in de Eemshaven zijn daar onderdeel van.

Hier komt het bedrijf Holthausen in Hoogezand in beeld. Want als dat bedrijf vrachtauto’s op waterstof wil produceren en verkopen, dan moet er ook redelijke zekerheid zijn dat die waterstof overal in voldoende mate beschikbaar is. Daar koppelt de economie van vandaag zich aan de beleidsplannen van Frans Timmermans van morgen. Timmermans sprak ernstig in de camera, toen hem dat werd gevraagd: Groningen moet er werk van maken, want het beschikt over de ingang van dat netwerk van gaspijpleidingen. Op Europese schaal nog wel. De investering in Groningen is maar een kwart van wat er nodig is op andere plekken in de Europese Unie, zei Timmermans.

Zijn traditionele vrachtwagens op diesel , zoals hier gefotografeerd nabij het Franse Metz straks verleden tijd? Foto: Christel Dubos/Schuld

Zou Groningen dat kunnen en willen? Holthausen uit Hoogezand bewijst dat het kan. Het loopt op Europese schaal voorop met het produceren van een belangrijk product waarvoor waterstof nodig is. Veel van zijn nieuwe vrachtwagens zullen in Duitsland verkocht worden. Via de omgebouwde pijpleidingen zal waterstof daar ter plekke getankt kunnen gaan worden. Niet voor niets leunde directeur Carl Holshausen rustig achterover, toen hij bij RTV Noord op de foto werd gezet. Al zeker vijf gemeenten in de provincie Groningen hengelen naar zijn gunsten. Kom dat bedrijf op ons bedrijvenpark opzetten. Hij kan rustig wachten op het beste bod.

Het bedrijf Holthausen zelf zegt dat alle contracten getekend zijn en dat de financiering rond is. Hij belooft zeker duizend arbeidsplaatsen. En hij claimt dat de provincie Groningen alle economische krimp vanwege het stoppen van de productie van aardgas kan compenseren met deze ontwikkelingen richting waterstof. Je zou kunnen zeggen dat dit bedrijf op Europese schaal voorlopig spekkoper is.

Alle reden om nu ook dat andere Groningen en de bewoners, die zich onveilig voelen in hun beschadigde woningen, snel van bouwkundige en financiële zekerheid te voorzien. Er is geld genoeg, ook in de toekomst. Wopke Hoekstra heeft diepe zakken.

Ongetwijfeld gaan wij van Facts Found binnenkort een bedrijfsexcursie aanvragen, waarbij we ook de fotocamera meenemen. En we trekken verder langs de pijpleidingen om u meer te vertellen over de mooie theorie, de schone schijn en de daadwerkelijke barre omstandigheden in de praktijk van de pijpleidingen en het zorgen voor voldoende energie voor ons deel van de wereld.