Wat de NL lijsttrekkers u niet vertellen: Morgen is Nederland financieel gewoon weer onderdeel van de Europese Unie

0
2670
Nederland, ook in financieel opzicht, na verkiezingsdag gewoon weer onderdeel van de Europese financiële richtlijnen Op de foto: Nederlandse grens bij Eersel Foto: © Peter-Vincent Schuld

door Koos van Houdt

Nederland heeft geen missionair kabinet meer. Dat is al zo sinds half januari. Valt een kabinet, dan komen er nieuwe verkiezingen. Andersom, als een kabinet niet valt, komen er na vier jaar toch nieuwe verkiezingen. Anders is een democratie geen democratie meer. Dus zou vandaag op verkiezingsdag het kabinet alsnog ‘demissionair’ zijn geworden.

Verkiezingen 2021: zuil met lijststrekker in Bergen NH, Nederland
Foto: © Jolanda Amoureus / Schuld

Niet gaan stemmen is ook een keuze. Dat mag gewoon. Toch: op de dag dat wij allemaal kunnen stemmen betekent dat dus ook einde van het kabinet. Morgen begint een nieuwe ronde met nieuwe kansen. We gaan op weg naar een nieuw kabinet en een nieuw regeerakkoord. Dit keer is de financiële paragraaf daarvoor inmiddels in hoofdlijnen geschreven.

De kassa van de Europese lidstaten is de kassa onder toezicht van de Europese begrotingsregels: Op de foto een kassapaal in Lissabon, Portugal
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dat zit zo. Eerder deze week bespraken alle ministers van financiën uit de lidstaten van de Europese Unie een voorstel van de Europese Commissie. Die schreef twee weken geleden dat er in dit en volgend jaar ruim meer geld mag worden uitgegeven door de lidstaten. Daarmee kunnen de gevolgen van de coronamaatregelen verder worden gecompenseerd. We spraken in Nederland wel over ‘de diepe zakken van Wopke Hoekstra’. Die waren diep, maar de reserves mochten alleen worden aangesproken op grond van spelregels die binnen de Europese Unie waren afgesproken.

Gebouw van de Europese Commissie in Brussel, België.De Europese Commissie handhaaft de begrotingsregels voor de Europese lidstaten.
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dat is ons allemaal niet verteld door al die lijsttrekkers die de afgelopen dagen honderduit voor de televisie en in de sociale media hun verhaal deden. Dat zit zo, of we nu onze stem hebben uitgebracht of niet, we gaan straks gewoon doen wat de Europese Commissie voorstelt. Immers, de Europese commissie handhaaft de Europese begrotingsregels. Dat is al veel langer zo. Maar in politiek Den Haag doen al die lijsttrekkers en andere kandidaten voor de Tweede Kamer net alsof ze daar helemaal zelf in alle vrijheid over kunnen beslissen. Feitelijk onjuist.

#EUOlifant circuleerde op Twitter onder collega-journalisten Op de foto vriendschap tussen olifant en geit in Antwerpen, België
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Daarom was het voor sommigen een prangende vraag waar de ‘Europese Unie’ was in de verkiezingscampagne? Op Twitter zag het account @EUOlifant het licht en werd de hashtag #EUOlifant in gebruik genomen door collega’s en anderen die menen dat we het meer over de Europese Unie zouden moeten hebben. Er was een belangrijke olifant in de zaal. Maar tot nu toe vonden ze niet waar je die olifant dan moet zoeken of hoe die er precies uitziet.

Het is ook niet altijd gemakkelijk. Maar door de agenda’s van alle onderhandelingen in de Europese Unie bij te houden werd duidelijk dat Wopke Hoekstra maandag en dinsdag eigenlijk zijn Europese collega’s had moeten spreken. Maandag in de zogenaamde ‘eurogroep’ van lidstaten, die de gezamenlijke Europese munt delen. Dinsdag in de Europese ministerraad voor alle ministers van financiën.

Messing stoeptegel : In het kort wordt de geschiedenis van het Haagse Binnenhof in relatie tot regering en parlement verteld, en zoals ook in het dagelijkse leven leven zijn het “donkere tijden met buien”
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Doe maar niet, Wopke, adviseerde de CDA-fractie in de Tweede Kamer. Voor jou gaat de verkiezingscampagne voor. Daar luisterde Wopke maar naar. De rest van Nederland zette hij daarmee toch een beetje in de politieke kou.

Ingang Tweede Kamer, in Den Haag, Nederland
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Want in het geval van zo’n Europese ministerraad gaan er brieven heen en weer tussen de eerst betrokken ministers en de Tweede Kamer. De goede volger van het Europese nieuws houdt dat in de gaten. Zo werd vorige week dinsdag de ‘Nazending Geannoteerde Agenda Europese Commissie mededeling inzake begrotingsbeleid sinds uitbreken Covid-19’ naar de Tweede Kamer gestuurd. De titel nodigt een gewoon mens niet direct uit tot lezen. Wij zijn journalisten en deden het toch. Zo ontdekten we dat Wopke Hoekstra als zittend minister van financiën al vast de financiële paragraaf voor het nieuwe regeerakkoord heeft geschreven.

Screenshot Twitter-account@ EUOlifant
Beeld: Twitter

De #EUOlifant ontmaskert. Je zou wensen dat Wopke Hoekstra als lijsttrekker van het CDA vast de kiezers had verteld wat daar in staat. Mooie filmpjes op bevroren Friese sloten en vaarten zijn natuurlijk prachtig. Maar het vertelt niet wat ons in de nieuwe regeerperiode te wachten staat.

Onze leefomgeving, onderwerp van voortdurende aandacht. Op de foto” Natuur in beeld in Bergen NH, Nederland
Foto: © Jolanda Amoureus / Schuld

Zijn alle mooie plannen wel betaalbaar? Het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving hebben hun best gedaan. Maar die vertelden niet het hele verhaal. Wie de stukken leest voor de vergadering eerder deze week van de Europese ministers van financiën komt dichter bij huis. Is er voor alle mooie plannen die vele miljarden extra kosten en waarmee u en ik als kiezer worden gepaaid, wel geld beschikbaar?

Europese wijk in Brussel, België
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Dit keer wel. Maar vooral omdat de Europese Unie dat wil. In die Europese Unie is de komende jaren in financieel opzicht heel wat mogelijk. Dat blijkt uit de voorstellen die de Commissie op 3 maart ter behandeling toestuurde aan de ministers van financiën en aan het Europees Parlement.

Spaans cafetaria “Bye Bye” met gesloten deuren door de coronacrisis in Teulada, Spanje
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Wie toen al die voorstellen las, dacht dat de kritische Wopke Hoekstra als de Nederlandse minister van financiën daar wel het nodige commentaar op zou hebben. Was hij niet een jaar eerder erg fel ten opzichte van de zuidelijke lidstaten die toen al meer geld uit de Europese kas wilden voor het bestrijden van de coronacrisis. Nu de toen afgesproken ruime financiële kaders worden verlengd tot eind 2022, is dat in het voordeel van deze zuidelijke lidstaten. Zuinig Nederland zal toch wel weer proberen de hand op de knip te houden?

Coronasteun en de miljarden die het kosten: Op de foto het Egmond Hotel, verlaten in coronatijd
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Een citaat van demissionair minister Hoekstra van financiën helpt ons uit de droom: “Het kabinet is in algemene zin positief over de voorliggende mededeling van de Europese Commissie”. Ook steunt het kabinet de stellingname dat “ten behoeve van de houdbaarheid van de schuld op de middellange termijn”, we duidelijk zicht houden op terugkeer naar de afspraken van het zogenaamde Stabiliteits- en Groeipact. Dus ooit gaan we terug naar tekorten beneden 3% van de begroting voor het betreffende jaar en naar 60% voor de hoogte van de staatsschuld. Ooit…..

Er staat: “Op de middellange termijn”. Dat is politieke dieventaal voor ‘over een jaar of drie tot vijf’. Kortom, voor het nieuwe regeerakkoord dat voor vier jaar wordt geschreven kan ook Nederland allerlei wensen en verlangens op het lijstje zetten. Dat is eigenlijk niet wat we vanuit Den Haag verwacht zouden hebben. Maar Wopke Hoekstra kon zo zonder al te veel zorgen vooral met zijn diepe zakken naar de kiezer in plaats van met zijn zuinige mondje. Alle beetjes helpen nietwaar, als de stembussen open zijn.

Door de corona daalt de economie met zo’n 8%, gelijk deze afdeling op de Duitse snelweg, maar op termijn stijgt deze weer en wordt hiermee het Nederlandse begrotingstekort naar verwachting weer goedgemaakt
Foto: © Peter-Vincent Schuld

Nederland hoeft zeker tot eind 2022 minder op de eigen portemonnee te passen. Daarna zullen langzaam maar zeker de duimschroeven vanuit Brussel weer wat aangedraaid worden. Op dat moment is de staatsschuld van ons land gegroeid van 48,5 procent een jaar geleden naar 65,9 procent eind 2022. Maar het gat in de schatkist is toch al geslagen. Ons wacht de komende jaren inclusief dit jaar 2021 een hoog percentage economische groei van zeker drie procent per jaar. De liefhebbers onder ons weten dat daarmee als het ware ‘automatisch’ de staatsschuld weer zal zakken tot onder zestig procent en het jaarlijkse tekort weer terug zijn op een Europees aanvaard niveau.

Welk politiek bovenlijf past er op de politieke onderlijven in. de komende formatie. Op de foto: halve paspoppen in Catral, Spanje
Foto: © Peter-Vincent Schuld

De Nederlanders wacht vanaf morgen mogelijk een moeizame kabinetsformatie. Maar financieel kan voor iedere partner die half dwars ligt wel een mooi cadeautje worden gevonden. In het algemeen is Nederland nogal bang voor inmenging door de Europese Commissie in het eigen begrotingsbeleid. Nu blijken vooral de zegeningen van deze Europese afspraken. Wopke Hoekstra kan zich van zijn milde kant laten zien.

Het valt niettemin te betwijfelen of onze nieuw verkozen leden van de Tweede Kamer dit hardop zullen willen zeggen aan de kiezer. Die hoeft pas over vier jaar weer wat wijzer te worden gemaakt, denken zij. Wij als journalisten denken daar anders over. Dus blijven we het allemaal voor jullie volgen en schrijven er onze verhalen over naar huis. Zodat jullie alles eerder en beter weten.